Πρόγραμμα Συνεδρίου

Η εφηβεία αποτελεί μια κρίσιμη φάση έντονης ψυχολογικής και κοινωνικής εξέλιξης, κατά την οποία οι νέοι καλούνται να συγκροτήσουν την κοινωνική τους ταυτότητα. Η σύγχρονη έρευνα έχει στρέψει το ενδιαφέρον της αφενός στη σύνδεση μεταξύ της χρήσης των κοινωνικών δικτύων και της διαμόρφωσης της ταυτότητας, και αφετέρου στον ρόλο του γονικού δεσμού στην ανάπτυξη της κοινωνικής ταυτότητας, επισημαίνοντας διαφορές ανάλογα με το φύλο του εφήβου. Η ανατροφοδότηση από το διαδικτυακό περιβάλλον μπορεί να ενισχύσει την αυτοεκτίμηση (Shankleman et al., 2021), αλλά και να οδηγήσει σε αρνητικά αποτελέσματα, όπως είναι η διαδικτυακή παρακολούθηση και η εμπλοκή σε επικίνδυνες συμπεριφορές (Popovac & Hadlington, 2020). Όσον αφορά τις σχέσεις με τους γονείς, έρευνες έχουν δείξει ότι τα κορίτσια έχουν πιο θετικές σχέσεις με τους γονείς και υιοθετούν περισσότερο όλους τους τύπους ταυτότητας συγκριτικά με τα αγόρια (Imtiaz & Naqvi, 2012). Η παρούσα μελέτη διερευνά τον ρόλο των κοινωνικών μέσων, των γονικών δεσμών, των στερεοτύπων φύλου, της αυτοεκτίμησης και των σχέσεων με συνομηλίκους στη διαμόρφωση της κοινωνικής ταυτότητας στην εφηβεία. Αναλύονται τόσο οι άμεσες επιδράσεις των ανεξάρτητων μεταβλητών (γονικός δεσμός, χρήση κοινωνικών δικτύων), όσο και οι έμμεσες, μέσω διαμεσολαβητικών παραγόντων (στερεότυπα φύλου, σχέσεις με συνομηλίκους) και ρυθμιστικών (αυτοεκτίμηση). Το δείγμα της έρευνας απαρτίζεται από 383 μαθητές και μαθήτριες από περιοχές της Εύβοιας και της Αττικής, ηλικίας 14 έως 17 ετών. Τα αποτελέσματα συζητούνται σε σχέση με τις προηγούμενες μελέτες που έχουν εξετάσει τους παράγοντες που επιδρούν στη συγκρότηση της κοινωνικής ταυτότητας των εφήβων.

Η μελέτη αφορά την συσχέτιση του φόβου να «μην μείνεις εκτός από όσα συμβαίνουν γύρω σου» [Fear of Missing Out (FoMO)] και των συμπτωμάτων κατάθλιψης, ιδιαίτερα στην περίπτωση των εφήβων. Στην έρευνα συμμετείχαν 178 έφηβοι ηλικίας 13 έως 18 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μαθητές γυμνασίου και ιδιαίτερα της Γ’ Τάξης παρουσίασαν μεγαλύτερες μέσες βαθμολογίες φόβου και κατάθλιψης. Επιπλέον, διαπιστώθηκε μέτριου βαθμού θετική και στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ φόβου και κατάθλιψης. Τέλος, από τα αποτελέσματα της έρευνας προέκυψε πως ο φόβος συσχετίζεται θετικά και έντονα με την ανάγκη ενημέρωσης προς και από τους φίλους τους, ενώ ταυτόχρονα διαπιστώθηκε ότι η κατάθλιψη συσχετίζεται θετικά και μέτρια με την ανάγκη για ενημέρωση προς και από αλλά πρόσωπα εκτός από τους φίλους ενώ πολύ σημαντικό ρόλο στη σχέση κατάθλιψης και FoMO διαδραματίζουν τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.

Η παρούσα μελέτη διερευνά τον τρόπο με τον οποίο ατομικά χαρακτηριστικά των φοιτητών, όπως το φύλο, η ηλικία, η επιλογή πρώτης προτίμησης του τμήματος σπουδών και ο τόπος διαμονής, επηρεάζουν την ακαδημαϊκή προσαρμογή και επίδοση φοιτητών/τριών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με ιδιαίτερη έμφαση στον διαμεσολαβητικό ρόλο των ενδογενών και εξωγενών κινήτρων. Δύο μοντέλα ανάλυσης διαδρομών εφαρμόστηκαν, προκειμένου να διερευνηθούν οι άμεσες και έμμεσες συσχετίσεις μεταξύ των κινήτρων των φοιτητών και των ακαδημαϊκών αποτελεσμάτων, καθώς και οι επιδράσεις συγκεκριμένων δημογραφικών παραγόντων στη διαμόρφωση αυτών των συσχετίσεων. Τα ευρήματα ανέδειξαν το ενδογενές κίνητρο ως καθοριστικό παράγοντα θετικής προσαρμογής στο πανεπιστημιακό περιβάλλον και βελτιωμένης επίδοσης, ιδίως σε φοιτήτριες και φοιτητές που φοίτησαν σε τμήματα της πρώτης τους επιλογής. Επιπλέον, η ηλικία διαπιστώθηκε πως σχετίζεται σημαντικά με τις ακαδημαϊκές επιδόσεις, με τους νεότερους φοιτητές να επιτυγχάνουν υψηλότερα επίπεδα προσαρμογής και επίδοσης. Η μελέτη αναδεικνύει την αναγκαιότητα ενίσχυσης των κινήτρων ως σημαντικών παραγόντων ψυχολογικής ενδυνάμωσης και ακαδημαϊκής επιτυχίας στον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η ενσωμάτωση στοχευμένων συμβουλευτικών παρεμβάσεων στο ακαδημαϊκό πλαίσιο δύναται να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της φοιτητικής εμπειρίας και της εκπαιδευτικής πορείας, μέσω εξατομικευμένης υποστήριξης και ενίσχυσης του εσωτερικού κινήτρου. 

Το sexting αποτελεί ένα σύγχρονο φαινόμενο που συνδέεται άμεσα με την ψυχολογική ευημερία και τις διαπροσωπικές σχέσεις των νέων. Στην παρούσα εργασία εξετάζεται τόσο βιβλιογραφικά όσο και ερευνητικά η επίδραση του sexting στην ψυχοσύνθεση των νέων, οι διαφορές φύλου, η συσχέτισή του με τις διαπροσωπικές σχέσεις, καθώς και ο ρόλος διάφορων κοινωνικών παραγόντων. Η έρευνα υλοποιήθηκε με ποσοτική μεθοδολογία, μέσω ερωτηματολογίου που απευθύνθηκε σε δείγμα 145 νέων ηλικίας 18-26 ετών. Σκοπός ήταν η διερεύνηση της φύσης του sexting, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές του επιδράσεις. Χρησιμοποιήθηκαν στατιστικές μέθοδοι για την ανάλυση των δεδομένων, παρέχοντας εμπειρικές γνώσεις για τις διαφορές μεταξύ συναινετικών και μη συναινετικών πρακτικών, καθώς και για τον αντίκτυπο στις συναισθηματικές και ψυχολογικές καταστάσεις των συμμετεχόντων. Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία της συναίνεσης και της κοινωνικής υποστήριξης στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων, ενώ επιβεβαιώνουν τη συσχέτιση του μη συναινετικού sexting με τη θυματοποίηση και την ψυχολογική δυσφορία. Συνολικά, η εργασία προσφέρει μια προσεκτική και τεκμηριωμένη ανάλυση του φαινομένου του sexting και πως συνδέεται με την ψυχοσύνθεση των νέων.

Η αξιοποίηση των webinars από το Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης (ΚεΣυΨΥ) του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ) αναδεικνύεται σε πολύτιμο και καινοτόμο ψηφιακό μέσο για την υποστήριξη των φοιτητών/τριών του σε θέματα ψυχικής υγείας. Η παρουσίαση διερευνά πώς τα webinars συμβάλλουν στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση, καθώς και στην ενίσχυση της ψυχικής ευεξίας των φοιτητών/τριών, σε πρωτοβάθμια κλίμακα, προσφέροντας ευχέρεια πρόσβασης σε ψυχολογικές υπηρεσίες, ανεξαρτήτως τοποθεσίας. Με την αύξηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι εξ αποστάσεως φοιτητές/τριες, τα webinars δίνουν τη δυνατότητα στο ΚεΣυΨΥ να προσεγγίσει τα θέματα ψυχικής υγείας με έναν πιο προσιτό, σύντομο και λιγότερο στιγματισμένο τρόπο, σε ένα μεγάλο αριθμητικά κοινό, δημιουργώντας έναν ασφαλή ψηφιακό χώρο για ανοιχτό διάλογο. Παράλληλα, επιτρέπουν την εξοικείωση των συμμετεχόντων με πρακτικές στρατηγικές για την αυτοβοήθεια, την ενσυνειδητότητα (mindfulness) και την ενδυνάμωση της ψυχικής ανθεκτικότητας, εστιάζοντας σε θέματα όπως το άγχος, η κατάθλιψη και η διαχείριση του άγχους εξετάσεων. Επιπρόσθετα, συμβάλλουν στην ορατότητα και προβολή του ΚεΣυΨΥ και των υπηρεσιών του με τρόπο άμεσο και βιωματικό. Επιπλέον, αναδεικνύονται οι προκλήσεις της εφαρμογής των webinars, όπως η ανάγκη προσαρμογής του περιεχομένου σε μια ποικιλία αναγκών και η διατήρηση της προσωπικής σύνδεσης με τους φοιτητές σε ένα ψηφιακό περιβάλλον. Στόχος είναι να αναδειχθεί η σημασία αυτών των διαδικτυακών σεμιναρίων στην ενίσχυση της ψυχικής υγείας και της ευημερίας των φοιτητών, που λειτουργούν άρτια και συμπληρωματικά με τις βασικές υπηρεσίες συμβουλευτικής του ΚεΣυΨΥ, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη και καινοτόμο προσέγγιση στην ψυχολογική υποστήριξη των φοιτητών στο πλαίσιο και τη φιλοσοφία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης του ΕΑΠ.