Πρόγραμμα Συνεδρίου

Στην εργασία αυτή παρουσιάζεται το ψυχοεκπαιδευτικό πρόγραμμα «Μαθαίνουμε από τη δύναμη της φύσης γινόμαστε πιο ανθεκτικοί: Το Μυρμήγκι - η Πέτρα». Στόχος του είναι να δημιουργήσει ένα ενδιάμεσο κρίκο, στα πλαίσια του τυπικού προγράμματος, σύνδεσης του σχολείου με φυσικές τοποθεσίες μέσα στις οποίες οι μαθητές/τριες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης να έχουν την ευκαιρία να αποφορτιστούν, να ανακαλύψουν την τοπική βιοποικιλότητα, να κατανοήσουν την συνύπαρξη τους με το ευρύτερο περιβάλλον αλλά και να ανακαλύψουν τις προσωπικές τους δυνάμεις χτίζοντας σταδιακά την ψυχική τους ανθεκτικότητα. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα δώδεκα ενοτήτων. Οι δραστηριότητες του αντλούν έμπνευση από την εκπαίδευση στη φύση, ενώ παράλληλα αξιοποιούν την τέχνη ως διαδραστικό παιδαγωγικό εργαλείο και τεχνικές της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας. Η δημιουργία του προγράμματος πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας και εφαρμόστηκε σε 65 μαθητές/τριες σε τρία τμήματα Γυμνασίων της Λαμίας. Με βάση τα πρώτα αποτελέσματα της αξιολόγησης του, οι μαθητές/τριες στη πλειοψηφία τους απάντησαν θετικά αναφορικά με τη συμβολή του στην ενίσχυση της ψυχικής τους ανθεκτικότητας. Μέσα από τις αφηγήσεις τους εξέφρασαν ότι τους βοήθησε να ανακαλύψουν προσωπικά τους χαρακτηριστικά και να γνωρίσουν καλύτερα το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζουν. Συμπερασματικά, διαφαίνεται ότι το εν λόγω πρόγραμμα μπορεί να βοηθήσει τους/τις μαθητές/τριες να ενισχύσουν τους προστατευτικούς τους παράγοντες και να εκπαιδευτούν σε τεχνικές μέσω των οποίων μπορούν να αισθανθούν πιο ανθεκτικοί. Τέλος, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι οι μαθητές/τριες ανέφεραν ότι θα ήθελαν να εισαχθούν στα σχολεία αντίστοιχα προγράμματα και να δοθεί η ευκαιρία και σε άλλους μαθητές να συμμετέχουν.

Η παρούσα εργασία προτείνει ένα θεωρητικό και ερευνητικό πλαίσιο για τη διερεύνηση της σχέσης θετικών ψυχοκοινωνικών δυνάμεων με τους προσανατολισμούς της εργασίας, στο κρίσιμο μεταβατικό στάδιο από την τριτοβάθμια εκπαίδευση προς την αγορά εργασίας. Οι θετικές δυνάμεις που εξετάζονται περιλαμβάνουν την ελπίδα, την ψυχική ανθεκτικότητα, την ευγνωμοσύνη, τον οραματισμό μέλλοντος, το θάρρος και το ευ ζην. Οι προσανατολισμοί της εργασίας αναλύονται σύμφωνα με πολυδιάστατο μοντέλο που περιλαμβάνει διαστάσεις όπως η εργασία ως δουλειά, σταδιοδρομία, λειτούργημα, κοινωνική ενσωμάτωση και ένταση. Η θεωρητική προσέγγιση εντάσσεται στο πεδίο της Θετικής Ψυχολογίας σε σύνδεση με τη Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας. Η έρευνα υιοθετεί ποσοτική μεθοδολογική προσέγγιση, με διαστρωματικό σχεδιασμό και δείγμα τελειόφοιτων φοιτητών ή/και αποφοίτων ελληνικών πανεπιστημίων που βρίσκονται σε φάση μετάβασης. Η συλλογή δεδομένων θα πραγματοποιηθεί με χρήση σταθμισμένων και διεθνώς αποδεκτών ψυχομετρικών εργαλείων. Η στατιστική ανάλυση θα περιλαμβάνει περιγραφικά στοιχεία, ανάλυση συσχετίσεων και εφαρμογή ιεραρχικών γραμμικών μοντέλων για τη διερεύνηση της συμβολής των ψυχοκοινωνικών μεταβλητών στην πρόβλεψη των διαφορετικών τύπων επαγγελματικού προσανατολισμού. Η μελέτη φιλοδοξεί να αναδείξει θετικούς πόρους που ενισχύουν τον προσανατολισμό των νέων σε πορείες με προσωπικό νόημα, ανθεκτικότητα και σκοπό σε περιόδους αβεβαιότητας.

Οι φιλοδοξίες των νέων τείνουν να διαμορφώνονται μέσα από έναν σύνθετο συνδυασμό εσωτερικών και εξωτερικών κινήτρων, καθώς και από τον βαθμό ταύτισής τους με το κοινωνικό και ακαδημαϊκό περιβάλλον. Στόχος της έρευνας ήταν να αναδείξει τις προσδοκίες σταδιοδρομίας των απόδημων Ελλήνων προπτυχιακών φοιτητών που σπουδάζουν σε διάφορα πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, διερευνώντας τα μελλοντικά τους σχέδια ζωής και σταδιοδρομίας. Σύμφωνα με την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας δεν εμφανίζονται συναφείς μελέτες που εξετάζουν τις προσδοκίες των απόδημων φοιτητών στην Αμερική. Αξιοποιήθηκε ποιοτική μεθοδολογία για τη συλλογή των δεδομένων (N=47, 33 πανεπιστήμια) μέσω του αφηγηματικού εργαλείου «Μελλοντική Επαγγελματική Αυτοβιογραφία». Τα δεδομένα αναλύθηκαν μέσω θεματικής ανάλυσης στοχεύοντας στην ανάδειξη κύριων μοτίβων στις αντιλήψεις των συμμετεχόντων για τα μελλοντικά σχέδια. Η ανάλυση ανέδειξε 6 θεματικές κατηγορίες που συνδέονται με τις προσωπικές και επαγγελματικές προσδοκίες των νέων: 1) Ακαδημαϊκή εξέλιξη και Εκπαιδευτική κινητικότητα 2) Επαγγελματικές φιλοδοξίες υψηλού επιπέδου και καριέρα στο εξωτερικό 3) Πρόθεση για επιχειρηματικότητα και Οικονομική ανεξαρτησία 4) Εργασιακές αξίες, Ικανοποίηση και Ηθική στην εργασία 5) Δίλημμα Επιστροφής στην Ελλάδα 6) Ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής. Συμπερασματικά, τα ευρήματα αναδεικνύουν τις κεντρικές αξίες, τις προσδοκίες αλλά και την αίσθηση αβεβαιότητας που βιώνουν κάποιοι νέοι απόδημοι Έλληνες φοιτητές στις ΗΠΑ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έντονη φιλοδοξία για διαρκή εξέλιξη, στη συνάφεια σπουδών και εργασιακού πεδίου, στην επιχειρηματική διάθεση, στην ανάγκη για ανεξαρτησία και ισορροπία ζωής, καθώς και στο δίλημμα επιστροφής στην Ελλάδα. Τα ευρήματα προσφέρουν πολύτιμη κατανόηση των εμπειριών και αναγκών των συμμετεχόντων/-ουσών, ενισχύοντας στοχευμένες παρεμβάσεις συμβουλευτικής σταδιοδρομίας στον συγκεκριμένο πληθυσμό.

Οι εργασιακές αξίες αποτελούν καθοριστικό παράγοντα διαμόρφωσης των επαγγελματικών επιλογών, ιδίως την περίοδο της εφηβείας, όπου οι νέοι καλούνται να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον. Στην περίπτωση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες οι αξίες αυτές αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συνδέονται με την προσπάθειά τους να ανταποκριθούν στις κοινωνικές απαιτήσεις και να διεκδικήσουν μια εργασιακή θέση που τους αρμόζει. Στην παρούσα έρευνα διερευνήθηκαν οι εργασιακές αξίες 10 μαθητών Λυκείου με διαγνωσμένες μαθησιακές δυσκολίες μέσα από την ποσοτική και την ποιοτική μεθοδολογική προσέγγιση. Αντιστοίχως, χρησιμοποιήθηκαν το Τεστ Εργασιακών αξιών (ΤΕΡΓΑ) και η δημιουργική άσκηση «κολλάζ αξιών», τα δεδομένα της οποίας αναλύθηκαν με θεματική ανάλυση. Βρέθηκε σύγκλιση ανάμεσα στις δύο μεθόδους ως προς τις κυρίαρχες αξίες των εφήβων, αναδεικνύοντας ως προτεραιότητες για τους συμμετέχοντες το «περιβάλλον εργασίας», τις «οικονομικές απολαβές» και τον «ελεύθερο χρόνο». Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς το φύλο ή την ηλικία. Αξιοσημείωτο είναι ότι η συμπλήρωση του ΤΕΡΓΑ κατέληξε σε χαμηλές βαθμολογίες προτίμησης στις αξίες «δόξα-φήμη» και «ηγεσία-διοίκηση». Παράλληλα, η ποιοτική έρευνα έδειξε ότι οι αξίες αυτές διαμορφώνονται υπό την επίδραση παραγόντων, όπως η οικογένεια, οι οικονομικές συνθήκες της χώρας και άλλες προσωπικές εμπειρίες. Παρά τη σύγκλιση των δυο εργαλείων, παρατηρήθηκε ότι το κολλάζ ώθησε τους μαθητές στην αποτύπωση αξιών που δεν ήταν ανιχνεύσιμες από το ερωτηματολόγιο, ενώ παράλληλα έφερε στην επιφάνεια ανησυχίες και προβληματισμούς στον «αξιακό» κόσμο των συμμετεχόντων/ ουσών. Τέλος, τονίστηκε η χρησιμότητα υιοθέτησης μεικτών προσεγγίσεων στην αξιολόγηση των εργασιακών αξιών, ενώ αναδύθηκε και η ανάγκη για πιο εκτεταμένη χρήση δημιουργικών εργαλείων στη συμβουλευτική πρακτική.

Κατά τον 21ο αι., οι γνώσεις, οι δεξιότητες, οι ικανότητες και οι πληροφορίες εκλαμβάνονται ως πηγές πλούτου. Παρουσιάζονται ως οι σημαντικότερες επενδύσεις για την ατομική και κοινωνική πρόοδο· συνδέονται: πρώτον, με την αύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας των κρατών σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και δεύτερον, με την επίτευξη κοινωνικής συνοχής διαμεσολαβούμενης από την οικονομική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εργαλειακή σχέση εκπαίδευσης-οικονομίας). Η απόκτηση, η αναβάθμιση και η αντιστοίχιση δεξιοτήτων συνιστούν πολιτικές πράξεις με συγκεκριμένο αξιακό και ιδεολογικό περιεχόμενο. Η παρούσα θεματική επικεντρώνεται στην παρουσίαση των δεξιοτήτων, των ικανοτήτων και των γνώσεων του ανθρώπινου δυναμικού της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (τέως ΟΑΕΔ) υπό τη θεωρία του Ανθρώπινου Κεφαλαίου. Πρόκειται για ευρήματα πρωτογενούς ποιοτικής έρευνας εντός του νομού Αττικής που διεξήχθη το διάστημα από τις 29 Μαΐου 2024 έως τις 19 Ιουνίου 2024. Η ερευνητική στρατηγική περιλαμβάνει τη λήψη ημι-δομημένων συνεντεύξεων από δύο (2) τακτικούς υπαλλήλους και έξι (6) προϊστάμενους/ες. Το ερωτηματολόγιο δομείται στους εξής τέσσερις άξονες: α) επαγγελματική ταυτότητα, β) ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού, γ) εκπαίδευση και δ) οργανωσιακή κουλτούρα-δεξιότητες. Η ομαδοποίηση των απαντήσεων του δείγματος έγινε βάσει ανάλυσης περιεχομένου. Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι οι ερευνώμενοι/ες αναπτύσσουν γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες: α) σε μικρο-επίπεδο, μέσα από την ενασχόληση με τη δια βίου μάθηση κατά τον ελεύθερο χρόνο και β) σε μακρο-επίπεδο, κατά την άσκηση των καθηκόντων, την διατμηματική ή διϋπηρεσιακή επικοινωνία καθώς και με τη συμμετοχή σε εκπαιδεύσεις ή/και επιμορφώσεις. Πρόσθετα, αναδεικνύεται ότι συγκροτούν συμπαγή επαγγελματική ταυτότητα με δυναμική και όραμα για εξέλιξη, απομακρυνόμενη από την επιδίωξη αμιγώς οικονομικών αποτελεσμάτων. Το έργο τους δυσχεραίνεται από τη γραφειοκρατία, ενίοτε από τις αποφάσεις της ιεραρχίας και τη διαστρεβλωμένη εικόνα των πολιτών για το δημόσιο τομέα· κατά την άποψή τους, η εν λόγω εικόνα αλλάζει, επισημαίνοντας τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα του οργανισμού.