Πρόγραμμα Συνεδρίου

Η εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική Προσέγγιση έχει αναγνωριστεί ως εμπειρία προσωπικής ανάπτυξης και υπαρξιακής μεταμόρφωσης, κυρίως σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Η παρούσα διατριβή επιχειρεί να διερευνήσει πώς βιώνεται η εκπαίδευση αυτή από άτομα χωρίς επαγγελματικό υπόβαθρο στον χώρο της ψυχικής υγείας, με σκοπό να φωτίσει τον τρόπο που επηρεάζει την αυτοαντίληψη, τη στάση ζωής και τις υπαρξιακές τους επιλογές.Η μελέτη εστιάζει στην εμπειρία έξι ενήλικων συμμετεχόντων, οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει, τουλάχιστον, εκπαίδευση επιπέδου Certificate στην Προσωποκεντρική Προσέγγιση, χωρίς να διαθέτουν σχετική επαγγελματική ιδιότητα πριν την εκπαίδευσή τους. Η συλλογή των δεδομένων έγινε μέσω ατομικών, ημι-δομημένων, εις βάθος συνεντεύξεων. Η ανάλυση των αφηγήσεων πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της Ερμηνευτικής Φαινομενολογικής Ανάλυσης (IPA) (Smith et al., 2009), η οποία επέτρεψε την εννοιολογική ομαδοποίηση και ανάδυση τεσσάρων υπέρ-θεμάτων.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι συμμετέχοντες: (α) βίωσαν την εκπαίδευση ως ολοκλήρωση και διεύρυνση του εαυτού, (β) προσέγγισαν τη μαθησιακή διαδικασία ως βαθύ ταξίδι αυτογνωσίας, (γ) ανέπτυξαν μια νέα στάση ζωής ως συνεχιζόμενη υπαρξιακή διεργασία και (δ) είδαν το επάγγελμα του συμβούλου ως πολύτιμο προσωπικό δώρο. Παράλληλα, προέκυψαν δύο νέα ευρήματα: η έννοια της οριοθέτησης ως μέρος της εσωτερικής αλλαγής και το στοιχείο του πάθους για αυτογνωσία και μάθηση μέσα από πολλαπλές διαστάσεις. Η μελέτη καταλήγει με συζήτηση επί των περιορισμών και προτάσεις για μελλοντική έρευνα.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής συνδυαστικά με τις ραγδαίες εξελίξεις στον εργασιακό χώρο επιφέρουν συχνά προκλήσεις που επηρεάζουν όλες τις πτυχές ανάπτυξης του εκάστοτε ατόμου, μεταξύ των οποίων την επαγγελματική και ψυχική του υγεία, συνεπώς και την Ποιότητα Ζωής (ΠΖ) του. Το πρώτο μέρος εστιάζει στη διερεύνηση της σχέσης της Προαγωγής της Ψυχικής Υγείας (ΠΨΥ) και της ΠΖ μέσω της συμμετοχής των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα σε Προγράμματα Δια Βίου Μάθησης (ΠΔΒΜ). Παρουσιάζονται το θεωρητικό υπόβαθρο της ΠΨΥ και της ΔΒΜ. Στο δεύτερο μέρος αναδεικνύεται το ερευνητικό μέρος μιας διδακτορικής διατριβής. Αρχικά, εφαρμόζεται ποσοτική έρευνα μέσω μιας σειράς επιλεγμένων σταθμισμένων ερωτηματολογίων και εν συνεχεία, διεξαγωγή ποιοτικής έρευνας. Αξιοποιείται η Μελέτη Περίπτωσης των Δήμων του Ν. Αχαΐας, όπου διεξάγονται ημι-δομημένες συνεντεύξεις σε διοικητικούς υπαλλήλους και επαγγελματίες υγείας και πρόνοιας. Μέσα από τη διερεύνηση των κινήτρων των εργαζόμενων, που επιλέγουν να συμμετάσχουν σε κάποιο ΠΔΒΜ και των πιθανών αλλαγών που έχουν βιώσει στην επαγγελματική και οικογενειακή τους ζωή, εξετάζεται η ΠΨΥ τους, καθώς και η προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξή τους. Η συμμετοχή εργαζομένων του Δημόσιου Τομέα σε ΠΔΒΜ συμβάλλει ουσιαστικά στην ΠΨΥ τους μέσω των δεξιοτήτων και των γνώσεων, που αποκτούν, καθώς και της αύξησης της αυτοπεποίθησής τους, κατέχοντας καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της ποιότητας της επαγγελματικής και οικογενειακής τους ζωής.

Εισαγωγή: Οι εργαζόμενοι στην εκπαίδευση, λόγω των αυξημένων απαιτήσεων του ρόλου τους, καλούνται να επιδεικνύουν υψηλό βαθμό ψυχικής ανθεκτικότητας, η οποία συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της επαγγελματικής τους ζωής. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν την ποιότητα επαγγελματικής ζωής των Εξειδικευμένων Επαγγελματιών Υγείας (Ε.Ε.Υ.), οι οποίοι υποστηρίζουν μαθητές στο σχολικό πλαίσιο. Μεθοδολογία: Η μελέτη πραγματοποιήθηκε συγχρονικά από τον Νοέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 2024, σε όλα τα Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης και Υποστήριξης της Ελλάδας, με δείγμα 240 Ε.Ε.Υ. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ανώνυμα ερωτηματολόγια μέσω Google Forms, τα οποία περιλάμβαναν τις κλίμακες Ψυχικής Ανθεκτικότητας, Αυτο-συμπόνιας, Αυτοφροντίδας, Φυσικής Δραστηριότητας, Επαγγελματικής Ποιότητας Ζωής, καθώς και κοινωνικο-δημογραφικά χαρακτηριστικά. Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το SPSS. Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα έδειξαν υψηλή ανθεκτικότητα, μέτρια αυτο-συμπόνια και υψηλά επίπεδα αυτοφροντίδας. Η ικανοποίηση από τη συμπόνια και η επαγγελματική εξουθένωση βρέθηκαν να προβλέπονται από την ανθεκτικότητα και την αυτοφροντίδα, ενώ η κόπωση συμπόνιας επηρεαζόταν επίσης από την οικογενειακή κατάσταση, το μορφωτικό επίπεδο και τη σχέση εργασίας. Βασικά συμπεράσματα: Η ενίσχυση της ψυχικής ευεξίας των Ε.Ε.Υ μέσω στοχευμένων και προσαρμοσμένων στρατηγικών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη βελτίωση της απόδοσης και την αποτροπή εξουθένωσης τους. Πρακτικές εφαρμογές στο πεδίο: Συνδυάζοντας προληπτικές και υποστηρικτικές δράσεις, μπορούν να επιτευχθούν θετικά αποτελέσματα τόσο για τους Ε.Ε.Υ όσο και για την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Η παρούσα πτυχιακή εργασία επικεντρώνεται στις ψυχολογικές επιπτώσεις που βιώνουν οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, όταν εργάζονται σε δομές υποστήριξης κακοποιημένων γυναικών, όπως συμβουλευτικά κέντρα και ξενώνες φιλοξενίας. Μέσα από ποιοτική μελέτη επτά επαγγελματιών, αναδεικνύονται οι μορφές έμφυλης βίας που αντιμετωπίζουν οι ωφελούμενες και ο τρόπος με τον οποίο αυτές επηρεάζουν την ψυχική υγεία των θεραπευτών. Ειδική έμφαση δίνεται στο δευτερογενές τραύμα, στη συναισθηματική εξάντληση και στην επαγγελματική εξουθένωση. Τα ευρήματα καταδεικνύουν, πως οι συνθήκες εργασίας, η διαρκής έκθεση σε τραυματικές ιστορίες και η ελλιπής θεσμική υποστήριξη εντείνουν το ψυχολογικό φορτίο των επαγγελματιών. Ωστόσο, αναγνωρίζονται και προστατευτικοί παράγοντες, όπως η κατάλληλη εποπτεία, η συνεχής εκπαίδευση, η προσωπική ψυχοθεραπεία και η ύπαρξη συναδελφικών σχέσεων, που ενισχύουν την ανθεκτικότητα και την επαγγελματική τους λειτουργικότητα. Παράλληλα, αναδεικνύεται και το αίσθημα προσωπικής ικανοποίησης, που απορρέει από την ενδυνάμωση των ωφελούμενων και την κοινωνική προσφορά. Η μελέτη επισημαίνει την ανάγκη για θεσμική αναγνώριση των επιπτώσεων αυτών, την ανάπτυξη συστημάτων υποστήριξης για τους επαγγελματίες και την υιοθέτηση φεμινιστικής προσέγγισης στη φροντίδα των κακοποιημένων γυναικών, προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και η προστασία της ψυχικής υγείας των εργαζομένων.

Η παρούσα εργασία εξετάζει ζητήματα που αφορούν στη φροντίδα χρόνιων ψυχιατρικών ασθενών σε εξώ-νοσοκομειακή δομή ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης στη περιοχή της Στερεάς Ελλάδας.

Στόχος της μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών φροντίδας μέσα από το πρίσμα των εμπειριών και της συμβολής των επαγγελματιών υγείας που εργάζονται ή έχουν εργαστεί στην εταιρεία κοινωνικής ψυχιατρικής ‘’Π. Σακελλαρόπουλος’’ στο παράρτημα της Άμφισσας του Ν. Φωκίδας – συγκεκριμένα, των νοσηλευτών (προσώπων αναφοράς), των ψυχολόγων και των ψυχιάτρων της δομής.

Η εργασία επιδιώκει την ανάδειξη των συνθηκών εργασίας, την φιλοσοφία που διέπει τη λειτουργία της δομής αλλά και τη σημασία της κοινοτικής ψυχιατρικής συλλήβδην, στην υποστήριξη ατόμων με ψύχωση. Παράλληλα, επιχειρείται η αποδόμηση κοινωνικών προκαταλήψεων και στερεοτύπων που σχετίζονται με την ψυχική νόσο, προτάσσοντας μια ολιστική και ανθρωποκεντρική προσέγγιση της ψυχικής υγείας.

Ως ερευνητική μέθοδος επιλέχθηκε η ημί-δομημένη συνέντευξη, με τους συμμετέχοντες να επιλέγονται με τυχαία δειγματοληψία (έως δύο άτομα ανά επαγγελματικό κλάδο). Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν αναλύθηκαν με τη μέθοδο της θεματικής ανάλυσης. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν μεταξύ άλλων τη θετική επίδραση της προσωπικής σχέσης μεταξύ ασθενών και επαγγελματιών στη θεραπευτική πορεία , τη δέσμευση του προσωπικού στην παροχή ποιοτικής φροντίδας, καθώς και τις προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν στο πλαίσιο ενός απαιτητικού και ευαίσθητου επαγγελματικού πεδίου.

Παράλληλα, η μελέτη συμβάλλει στην κατανόηση του ρόλου των κοινοτικών δομών ψυχικής υγείας ως αναπόσπαστου μέρους ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού συστήματος ψυχιατρικής φροντίδας και προσφέρει εμπειρικά τεκμηριωμένα δεδομένα για τη βελτίωση των πρακτικών υποστήριξης και αποκατάστασης των ψυχικά πασχόντων.