Πρόγραμμα Συνεδρίου

Η πνευματικότητα αποτελεί ένα εγγενές χαρακτηριστικό όλων των ανθρώπων, θρησκευόμενων και μη, καθώς επεκτείνεται στην αναζήτηση νοήματος μέσα από τη σύνδεση με τον εαυτό και τους άλλους. Διαχρονικά συνδέεται με τη συμβουλευτική ψυχικής υγείας, έχοντας ενσωματωθεί τόσο σε υπαρξιακές θεωρίες που απαλύνουν το άγχος θανάτου, όσο και σε προσωποκεντρικές προσεγγίσεις που τονίζουν τη σημασία της ολικής αποδοχής του προσώπου και αναγνωρίζουν την έμφυτη εσωτερική του σοφία και καλοσύνη. Ένα πεδίο εφαρμογής, του οποίου η πνευματικότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος, είναι η συμβουλευτική σε θέματα εξαρτήσεων, ιδιαίτερα το μοντέλο των 12 βημάτων των Ανώνυμων Αλκοολικών, στο οποίο η πνευματική οδός, η καλλιέργεια του πνεύματος και η σύνδεση με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας μπορούν να βοηθήσουν το άτομο να οδηγηθεί στη νηφαλιότητα. Επιπλέον, η πνευματικότητα έχει καίριο ρόλο στην παρηγορητική συμβουλευτική και στη συμβουλευτική τρίτης ηλικίας, τομείς όπου η πνευματική φροντίδα μπορεί να φέρει εσωτερική γαλήνη. Στη σύγχρονη εποχή, προσεγγίσεις όπως η ενσυνειδητότητα/ mindfulness ενσωματώνουν στοιχεία πνευματικότητας όπως η επίγνωση και αποδοχή συναισθημάτων στο εδώ-και-τώρα με συμπόνια και όχι επίκριση. Η ανάγκη για επαφή με την πνευματικότητα διαφαίνεται και σε νεότερες συμβουλευτικές προσεγγίσεις, όπως η ψυχοπνευματική, που υποστηρίζει το άτομο σφαιρικά, συνδέοντας την αυτεπίγνωση με την εσωτερική σοφία και το νόημα της ζωής, μειώνοντας με αυτόν τον τρόπο αισθήματα άγχους και ενισχύοντας παράλληλα την ψυχική ανθεκτικότητα. Η αυξανόμενη αποδοχή και εμπερίεξη της πνευματικότητας στη συμβουλευτική φαίνεται να κερδίζει συνεχώς έδαφος, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό ώστε οι σύγχρονες προσεγγίσεις συμβουλευτικής ψυχικής υγείας να μπορέσουν να στηρίξουν τον άνθρωπο ολιστικά, σε νου, καρδιά και ψυχή.

Η διεθνής βιβλιογραφία αναδεικνύει ότι οι μουσουλμάνοι που ζουν σε δυτικές χώρες και στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αξιοποιούν επαρκώς τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Τα τελευταία χρόνια, η έρευνα για την ψυχική υγεία των μουσουλμάνων έχει επικεντρωθεί στη διερεύνηση παραγόντων που επηρεάζουν αρνητικά τη στάση τους απέναντι στη χρήση αυτών των υπηρεσιών. Η κατανόηση αυτών των παραγόντων είναι κρίσιμη, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε βελτιώσεις στις παρεχόμενες υπηρεσίες και να υποστηρίξει την ανάπτυξη πολιτισμικά ευαίσθητων πλαισίων ψυχολογικής υποστήριξης. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι παράγοντες όπως οι πολιτισμικές πεποιθήσεις, το αντιλαμβανόμενο κοινωνικό στίγμα, ο αυτο-στιγματισμός και η έλλειψη γνώσης για ζητήματα και υπηρεσίες ψυχικής υγείας, συνδέονται με μη ευνοϊκές στάσεις απέναντι στη χρήση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα έρευνα στοχεύει να διερευνήσει τις αντιλήψεις και τις στάσεις των μουσουλμάνων της Θράκης, συμβάλλοντας τόσο στη βελτίωση των τοπικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας όσο και στη διεύρυνση της γνώσης για τη συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα. Στην έρευνα συμμετείχαν 217 άτομα (Μ.Ο.ηλικίας = 38,33, Τ.Α. = 12,43), τα οποία κλήθηκαν να απαντήσουν διαδικτυακά δύο ερωτηματολόγια: α) την Κλίμακα Αντιλήψεων και Στάσεων των Μουσουλμάνων προς τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας (M-PAMH) και β) την Κλίμακα Προσωπικού Στίγματος σχετικά με την Αναζήτηση Ψυχολογικής Βοήθειας (SSOSH). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι αυξημένες πολιτισμικές πεποιθήσεις, το αντιλαμβανόμενο κοινωνικό στίγμα, ο αυτο-στιγματισμός και η χαμηλή εξοικείωση με ζητήματα ψυχικής υγείας αποτελούν σημαντικούς προβλεπτικούς παράγοντες μη ευνοϊκής στάσης απέναντι στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας ευθυγραμμίζονται με τα αποτελέσματα παρόμοιων διεθνών μελετών.

Το γονεϊκό στρες επηρεάζει αρνητικά την ψυχολογική ευημερία τόσο των γονέων όσο και των παιδιών. Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση εξετάζει 15 παρεμβάσεις που δημοσιεύθηκαν την περίοδο 2000–2025, αξιολογώντας την αποτελεσματικότητά τους στη μείωση του γονεϊκού στρες και τη βελτίωση της ψυχικής ευημερίας σε γονείς με παιδιά τυπικής ανάπτυξης ηλικίας 6 έως 12 ετών. Η ποιότητα των παρεμβάσεων αξιολογήθηκε μέσω του ερωτηματολογίου Delphi. Η μετα-ανάλυση τυχαίων επιδράσεων από 15 μελέτες ανέδειξε σημαντική μείωση του γονεϊκού στρες (Hedges’ g = 0.363, 95% CI [0.226, 0.499], p < 0.001), με σημαντικά αποτελέσματα για τις 6 μελέτες που περιλάμβαναν παρακολούθηση (follow-up) (g = 0.866). Επιπλέον, τα επιμέρους χαρακτηριστικά των παρεμβάσεων επηρέασαν σημαντικά την αποτελεσματικότητά τους (Qₘ = 50.880, p < 0.001). Πιο συγκεκριμένα, τα προγράμματα που συνδύαζαν συμπεριφορικές τεχνικές με τη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ) (β = −2.038, p < 0.001), καθώς και εκείνα που ενσωμάτωναν στοιχεία από τη θεωρία των διαπροσωπικών σχέσεων με Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (β = −2.999, p < 0.001), εμφάνισαν τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Η ανάλυση ευαισθησίας τύπου leave-one-out επιβεβαίωσε τη σταθερότητα των ευρημάτων. Ωστόσο, παρατηρήθηκαν χαμηλά επίπεδα συμμόρφωσης στις παρεμβάσεις, ιδιαίτερα μεταξύ πατέρων και γονέων με υψηλά επίπεδα στρες, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για περισσότερο ευέλικτα και συμπεριληπτικά πρωτόκολλα εφαρμογής. Παρότι ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων θεωρήθηκε αποτελεσματικό, το είδος και η συνοχή των επιμέρους στοιχείων φάνηκε περισσότερο καθοριστικό από τον συνολικό αριθμό τεχνικών ή συνεδριών. Η μελλοντική έρευνα θα μπορούσε να εστιάσει στους μηχανισμούς αλλαγής, την ενίσχυση συμμετοχής των πατέρων, τα ποσοστά συμμόρφωσης, και τη διερεύνηση της δυναμικής του ζεύγους ως παράγοντα επιρροής στην αποτελεσματικότητα και διατήρηση των αποτελεσμάτων. Οι παρεμβάσεις που στοχεύουν στη μείωση του γονεϊκού στρες προσφέρουν σημαντικά οφέλη, ενδυναμώνουν τον γονεϊκό ρόλο, ενισχύουν τη σχέση γονέα-παιδιού και προάγουν τη μακροπρόθεσμη ευημερία της οικογένειας.

Σε μια διαρκώς εναλλασσόμενη αγορά εργασίας, η επαγγελματική εκπαίδευση κατέχει εξέχουσα θέση στις επιλογές των μαθητών πολλών ευρωπαϊκών χωρών. Ωστόσο στην Ελλάδα τα ποσοστά επιλογής της επαγγελματικής εκπαίδευσης από τους εφήβους παραμένουν αρκετά χαμηλά, καθώς η συγκεκριμένη σχολική πορεία συνδέεται με «κοπιώδη» και «κατώτερη» χειρωνακτική εργασία, άλλα και με το κοινωνικό στίγμα με το οποίο έρχονται αντιμέτωποι οι μαθητές/τριες. Σκοπός της παρούσας μελέτης αποτέλεσε η κατανόηση των λόγων επιλογής των επαγγελματικών λυκείων από τους εφήβους, θέτοντας ως θεωρητική βάση το Μοντέλο Εργασιακών Απαιτήσεων και Πόρων, της Δεμερούτη και συνεργατών του 2001. Σύμφωνα με το συγκεκριμένο μοντέλο, οι απαιτήσεις συνδέονται με σωματική ή/και ψυχολογική προσπάθεια και κόστος, ενώ οι πόροι (εξωγενείς ή ενδογενείς) αποτελούν πηγές επίτευξης στόχων, μείωσης του κόστους των απαιτήσεων και προσωπικής ανάπτυξης. Μεταφέροντας αυτό το μοντέλο στο σχολικό πλαίσιο, ως απαιτήσεις λαμβάνονται οι προκλήσεις σχετικά με τους μαθησιακούς στόχους, ενώ ως πόροι θεωρούνται οι λειτουργικές πτυχές που συμβάλλουν στην επίτευξη αυτών των στόχων. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε ως μέρος ευρύτερης έρευνας, με την χορήγηση ανοικτού τύπου ερώτησης σε 111 εφήβους μαθητές/τριες, δύο επαγγελματικών λυκείων του νομού Αττικής. Όσον αφορά την ανάλυση των δεδομένων, αξιοποιήθηκε η ανάλυση περιεχομένου, κωδικοποιώντας τις απαντήσεις των μαθητών/τριών με βάση το Μοντέλο Εργασιακών Απαιτήσεων και Πόρων. Η πλειοψηφία των μαθητών/τριών που απάντησαν, με εξαίρεση έναν, φαίνεται να αντιλαμβάνεται την επαγγελματική εκπαίδευση ως μια πηγή εργασιακών, επιστημονικών, εκπαιδευτικών, κοινωνικών ή οικονομικών πόρων. Παρουσιάζονται τα αποτελέσματα στο πλαίσιο της υπάρχουσας βιβλιογραφίας και παρέχονται προτάσεις εφαρμογής για συμβούλους σταδιοδρομίας και επαγγελματικής συμβουλευτικής.

Ο όρος «υγεία του εγκεφάλου» χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη φυσιολογία του εγκεφάλου, τη γνωστική λειτουργία, τη ψυχική και συνολική υγεία. Στο πλαίσιο της έρευνας για τις αντιλήψεις των ανθρώπων για την υγεία του εγκεφάλου πραγματοποιήθηκε και η έρευνα της Lifebrain «Global Brain Health Survey» που αποτελεί αφετηρία της παρούσας εργασίας. Σκοπός της εργασίας είναι η ευαισθητοποίηση του φοιτητικού πληθυσμού των ελληνικών πανεπιστημίων για την υγεία του εγκεφάλου και η σύνδεσή της με την αίσθηση νοήματος στη ζωή. Με τη χρήση μη-πιθανοθεωρητικής δειγματοληψίας χιονοστιβάδας χορηγήθηκαν: το ερωτηματολόγιο Global Brain Health Survey, η κλίμακα Purpose-in-Life Scale και ερωτηματολόγιο Δημογραφικών Δεδομένων. Οι απαραίτητοι έλεγχοι αξιοπιστίας, καθώς και οι στατιστικές αναλύσεις πραγματοποιήθηκαν με το SPSSv.29.0.2.0. Συγκεντρώθηκε δείγμα 320 ατόμων. Παρατηρούμε ότι η πλειοψηφία των φοιτητών/φοιτητριών ασχολείται περιστασιακά(38,1%) με τη υγεία του εγκεφάλου, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζει ισχυρή αίσθηση νοήματος(55,3% συμφωνεί εντελώς ότι η ζωή του/της έχει νόημα). Φαίνεται ότι οι φοιτητές/φοιτήτριες είναι πρόθυμοι να αλλάξουν πράγματα στη ζωή τους προκειμένου να προωθήσουν την υγεία του εγκεφάλου, ενώ ήδη ασχολούνται με δραστηριότητες και αποφεύγουν άλλες που σχετίζονται με τον σκοπό αυτό. Η υγεία του εγκεφάλου απασχολεί τους φοιτητές και φαίνεται ότι ακολουθούν έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Ταυτόχρονα είναι πρόθυμοι να κάνουν αλλαγές που θα ενισχύσουν περαιτέρω την υγεία τους, ενώ παρουσιάζουν ισχυρή αίσθηση νοήματος στη ζωή.

Αν και το πρώιμο τραύμα αναγνωρίζεται ως παράγοντας που επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργία του εγκεφάλου, οι επιδράσεις του στη φλοιική επεξεργασία συναισθημάτων παραμένουν ελλιπώς κατανοητές. Η συναισθηματική αντιδραστικότητα, δηλαδή η αυξημένη ευαισθησία σε συναισθηματικά ερεθίσματα, αποτελεί βασική διεργασία που σχετίζεται με το άγχος. Η παρούσα μελέτη διερεύνησε εάν το παιδικό τραύμα σχετίζεται με διαφορές στη συγκέντρωση οξυγονωμένης αιμοσφαιρίνης (HbO₂) στον ραχιαίο-πλάγιο και κοιλιακό-μέσο προμετωπιαίο φλοιό κατά τη διάρκεια συναισθηματικής πρόκλησης. Η HbO₂ μετρήθηκε μέσω λειτουργικής φασματοσκοπίας εγγύς υπερύθρου (fNIRS), μιας μη επεμβατικής τεχνολογίας καταγραφής αιμοδυναμικών μεταβολών. Συμμετείχαν 34 ενήλικες που παρακολούθησαν 60 αντισταθμισμένες εικόνες διαφορετικής συναισθηματικής απόχρωσης και διέγερσης (OASIS). Τα συμπτώματα άγχους αξιολογήθηκαν με την GAD-7 και οι τραυματικές εμπειρίες με το ACE-10. Το σεξουαλικό τραύμα σχετίστηκε με μειωμένη ενεργοποίηση (b= –.51×10⁻⁷, p=.001) στον δεξιό ραχιαίο-πλάγιο προμετωπιαίο φλοιό (r-DLPFC) για δυσάρεστες έναντι ευχάριστων εικόνων. Η συγκατοίκηση με άτομο με ψυχική ασθένεια σχετίστηκε με αυξημένη ενεργοποίηση (b=.44×10⁻⁷, p=.003) στον αριστερό κοιλιακό-μέσο φλοιό (l-VMPFC) για δυσάρεστες έναντι ήρεμων εικόνων. Και οι δύο συσχετισμοί παρέμειναν σημαντικοί μετά από έλεγχο για ηλικία, φύλο, κοινωνικοοικονομική κατάσταση, εθνικότητα και ιστορικό θεραπείας. Επίσης, η ενεργοποίηση του r-DLPFC συσχετίστηκε αρνητικά με τα συμπτώματα άγχους (r= –.34, p=.03). Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι το τραύμα μπορεί να επηρεάζει τη ρύθμιση του συναισθήματος μέσω επιδράσεων σε περιοχές του εγκεφάλου που συσχετίζονται με μειωμένο γνωστικό έλεγχο (DLPFC) και τροποποιημένη συναισθηματική αξιολόγηση (VMPFC). Η fNIRS αναδεικνύεται ως χρήσιμο εργαλείο για την ανίχνευση νευροβιολογικών μοτίβων που σχετίζονται με το τραύμα και το άγχος, εφόσον τα ευρήματα επαναληφθούν σε μεγαλύτερα και πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα.

Κατά την τελευταία δεκαετία, ο αριθμός των μελετών που διερευνούν τις επιδράσεις της ενσυνειδητότητας έχει αυξηθεί, καθώς οι σχετικές πρακτικές φαίνεται να παρουσιάζουν υποσχόμενα αποτελέσματα. Αν και υπάρχουν αρκετές έρευνες που δείχνουν ότι η μακροχρόνια εφαρμογή της ενσυνειδητότητας συνδέεται με βελτίωση της ψυχικής υγείας, οι μελέτες για σύντομες ασκήσεις ενσυνειδητότητας είναι ακόμη περιορισμένες. Η παρούσα μελέτη είχε ως στόχο να διερευνήσει τις επιδράσεις μιας σύντομης πρακτικής ενσυνειδητότητας στην αντιλαμβανόμενη ένταση, στην αντίληψη του χρόνου και στην επίγνωση των νοητικών και σωματικών καταστάσεων. Συμμετείχαν 109 φοιτητές, οι οποίοι κατανεμήθηκαν τυχαία είτε σε ομάδα που άκουσε μία καθοδηγούμενη ενσυνείδητη σάρωση του σώματος είτε σε ομάδα που παρακολούθησε ηχητικό απόσπασμα με οδηγίες μαγειρικής, στο πλαίσιο ενός μικτού πειραματικού σχεδιασμού. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αναφέρουν τα επίπεδα άγχους που βίωσαν τον τελευταίο μήνα, την αντίληψή τους για τον χρόνο και τη ροή του, καθώς και την επίγνωσή τους για τις σωματικές αισθήσεις και τις σκέψεις τους. Τα αποτελέσματα δεν ανέδειξαν σημαντικές επιδράσεις της ενσυνειδητότητας στο άγχος ή την αντίληψη του χρόνου. Ωστόσο, διαπιστώθηκε σημαντική διαφορά στην επίγνωση νου και σώματος υπέρ της ομάδας ενσυνειδητότητας. Σημαντική μεταβολή παρατηρήθηκε και στα επίπεδα άγχους προ και μετά την παρέμβαση, χωρίς ωστόσο να σχετίζεται άμεσα με τη φύση της παρέμβασης. Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα στις σύντομες ασκήσεις ενσυνειδητότητας.

Tο ‘άγχος θανάτου’ είναι δυνατόν να επηρεάσει τόσο τις επαγγελματικές επιλογές των ψυχοθεραπευτών όσο και τη θεραπευτική τους πρακτική. Οι παράγοντες που σχετίζονται θετικά με τη μείωση του ‘άγχους θανάτου’ σε επαγγελματίες υγείας, και ψυχικής υγείας είναι η εκπαίδευση σε σχέση με αντίστοιχα ζητήματα. Στόχος της παρούσας ποιοτικής έρευνας ήταν η διερεύνηση του άγχους θανάτου των ψυχοθεραπευτών, καθώς και του τρόπου με τον οποίο τον διαχειρίζονται. Διεξήχθησαν ημιδομημένες συνεντεύξεις με 8 ψυχοθεραπευτές διαφόρων θεραπευτικών προσεγγίσεων με επαγγελματική εμπειρία μεγαλύτερη των 10 ετών. Οι συνεντεύξεις απομαγνητοφωνήθηκαν και έγινε θεματική ανάλυση. Ανέκυψαν πέντε θεματικές κατηγορίες που περιγράφουν την εμπειρία των θεραπευτών: 1.Νοηματοδότηση του θανάτου ως ‘πυξίδα ζωής’, 2. Επεξεργασία προσωπικών εμπειριών πένθους/απώλειας 3.Διαχείριση δυσφορίας με αιτήματα πένθους/απώλειας, 4. Σεβασμός σε διαφορετικές αξίες και κουλτούρα 5. Ενίσχυση μέσω της εμπειρίας/εποπτείας. Η μελέτη ανέδειξε τη βαθιά πολυπλοκότητα και την αλληλεπίδραση του ‘άγχους θανάτου’ με την προσωπική και επαγγελματική ζωή των ψυχοθεραπευτών. Η διεργασία διαχείρισης προσφέρει ευκαιρίες για βαθύτερη αυτογνωσία και αυθεντική παρουσία στη θεραπευτική σχέση. Η σημασία της εποπτείας, της προσωπικής θεραπείας και της επαγγελματικής εμπειρίας αναδείχθηκε ως καθοριστική για τη στήριξη του θεραπευτή. Τα ευρήματα προέκυψαν ανεξαρτήτως της θεραπευτικής προσέγγισης του δείγματος που συμμετείχε. Ενίσχυση των κλινικών ειδικεύσεων στην ψυχοθεραπεία με σχετικές θεματικές ενότητες προτείνεται ως προέκταση της έρευνας.

Η τέχνη είναι ένα από τα μέσα που βοηθούν τον άνθρωπο να εκφράσει απόψεις, σκέψεις, συναισθήματα, προβάλλοντας τη διάθεση του μέσα από σκίτσα, μουσική ή θέατρο. Έρευνες έχουν δείξει πως μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα από τη συμβουλευτική, ατομικά ή ομαδικά, με εξίσου καλά αποτελέσματα, ενώ άλλες φορές αξιοποιείται έμμεσα με στόχο να διαμορφώσει τη δυναμική των μελών. Σκοπός της παρούσας εργασίας αποτελεί η διερεύνηση της χρήσης της τέχνης στη συμβουλευτική διαδικασία και η ανάδειξη της αποτελεσματικότητας που έχει η χρήσης, σε ομαδικές παρεμβάσεις που συμμετέχουν παιδιά και έφηβοι. Για τις ανάγκες της έρευνας πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση, όπου μελετήθηκαν αναλυτικά οι συμβουλευτικές παρεμβάσεις σε παιδιά και εφήβους, σε επιστημονικά άρθρα από έγκριτες βάσεις δεδομένων (π.χ. Scopus, Google Scholar, PubMed). Τα άρθρα αυτά ήταν στην αγγλική γλώσσα, με λέξεις-κλειδιά όπως «children», «adolescence», «groups», «art» και συνδυασμούς αυτών, ενώ προστέθηκαν επιπλέον κριτήρια, όπως π.χ. το έτος δημοσίευσης. Η διαδικασία επιλογής παρουσιάζεται σε διάγραμμα ροής υπό τη μορφή του PRISMA, όπου παρουσιάζονται τα κριτήρια επιλογής των άρθρων, ενώ τα αποτελέσματα εμφανίζονται σε πίνακα, ο οποίος περιλαμβάνει αναλυτικά τα άρθρα που μελετήθηκαν και αναλύθηκαν στην έρευνα. Από τη μελέτη αυτών βρέθηκε πως η τέχνη χρησιμοποιείται συχνά στη συμβουλευτική διαδικασία με παιδιά και εφήβους, καθώς δύναται να πραγματευτεί μεγάλο εύρος των εμπειριών ζωής. Συγκεκριμένα, η τέχνη, μέσω των υλικών της, είναι σε θέση να βοηθά με την έκφραση σε περιπτώσεις δυσκολιών του λόγου, τραυματικές εμπειρίες, καταστάσεις άγχους αλλά και απώλειες, ανακουφίζοντας τα δύσκολα συναισθήματα. Τέλος, είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η τέχνη αποτελεί μια συνήθης πρακτική στο πεδίο από διάφορους επαγγελματίες όπως π.χ. εκπαιδευτικούς, κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους, οι οποίοι μέσω αυτής έρχονται σε επαφή με το ψυχισμό του παιδιού/ έφηβου, στην προσπάθεια τους να κατανοήσουν τα συναισθήματα και τις πηγές ώθησης της συμπεριφοράς τους.

Η παρούσα εργασία αποτελεί μια προσπάθεια διερεύνησης του ρόλου του συμβουλευτικού ψυχολόγου στην αντιμετώπιση προβλημάτων ψυχικής υγείας των ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων που βιώνουν τραυματικές και στρεσογονες προκλήσεις, όπως η σεξουαλική κακοποίηση, η εμπορία και εκμετάλλευση ανθρώπων, η παιδική εργασία, η φτώχεια, η αστεγία, η φυλετική και κοινωνική διάκριση, η κοινωνική απομόνωση, ο αποχωρισμός και η απώλεια οικογενειακών προσώπων. Ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων προσφύγων στην Ελλάδα έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια και αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα που χρήζει στοχευμένης παρέμβασης και εμπειρίας των επαγγελματιών ψυχικής υγείας. Η τραυματική εμπειρία της μεταναστευτικής διαδρομής και υποδοχής από συστήματα φιλοξενίας περιορισμένης εμβέλειας υπογραμμίζει τους κινδύνους για την εμφάνιση ψυχολογικών διαταραχών. Οι συναισθηματικές επιπτώσεις που υπονομεύουν την ψυχική ευημερία των παιδιών περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την διαταραχή μετατραυματικού στρες, την γενικευμένη αγχώδη διαταραχή, την μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, και την συναισθηματική απονεύρωση. Η επιθετικότητα, η αντικοινωνική συμπεριφορά, η χρήση ουσιών, η υπερκινητικότητα και ο αυτοκτονικός ιδεασμός συνοδεύονται συχνά από κοινωνικές διαταραχές, όπως η κοινωνική απομόνωση, το άγχος αποχωρισμού, η έλλειψη εμπιστοσύνης, και αγοραφοβία. Μεταξύ των γνωστικών επιπτώσεων συγκαταλέγονται η διαταραχή μνήμης, η διάσπαση προσοχής, η δυσκολία στην λήψη αποφάσεων, η περιορισμένη λεκτική ικανότητα, η χαμηλή σχολική απόδοση, και ο συγκριτικά χαμηλότερος δείκτης νοημοσύνης. Σημαντικός για την ομαλή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των ασυνόδευτων ανηλίκων, καθώς και την βελτίωση της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής στήριξης και των αρνητικών γνωσιών είναι ο ρόλος του κλινικού ψυχολόγου και της συμβουλευτικής διαδικασίας, με κύριο στόχο την έκφραση του τραύματος του παρελθόντος, την ανάπτυξη συναισθηματικής εμπλοκής και σύνδεσης, με έμφαση στο συναίσθημα του «ανήκειν», και την ανθεκτικότητα.

Η παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει τα δεδομένα ποιοτικής έρευνας σχετικά με την εμπειρία και την εικόνα σώματος ανθρώπων που χρησιμοποιούν τεχνητά μέλη,όπου ο αθλητισμός και η τέχνη αναδείχθηκαν ως σημαντικοί βοηθητικοί παράγοντες στην αποκατάσταση. Ο αθλητισμός βελτιώνει την εικόνα σώματος και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων με ακρωτηριασμό (Hudson, Sanzo, Zerpa & Klarner, 2024), ενισχύει την ισορροπία, μειώνει τον πόνο μέλους- φάντασμα, βοηθάει στην κοινωνική επανένταξη (Tinney, Caldwell, Lamberg, 2024) και μειώνει τα συμπτώματα άγχους (van Oorschot, Keijsers, & van Ee, 2023). Αντίστοιχα, μέσα από την τέχνη, οι άνθρωποι δύνανται να επεξεργαστούν την αναπηρία και παρατηρείται εξίσου

μείωση των συμπτωμάτων άγχους (Glinzak, Palmer, Portz, Dixon-Anderson, Campbell, Youngwerth & Kwok, 2024), αν και η έρευνα στο πεδίο της τέχνης είναι πιο περιορισμένη.Σκοπός της μελέτης είναι να κατανοήσει τη φαινομενολογική εμπειρία της χρήσης προθετικών,και να προταθούν χρήσιμες πρακτικές για τη συμβουλευτική κατά την αποκατάσταση. Ηπαρούσα έρευνα διεξήχθη μέσω ποιοτικής μεθοδολογίας. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω 12 ημι-δομημένων συνεντεύξεων, με συμμετέχοντες άνδρες (29 ως 65ετών) που χρησιμοποιούν πρόθετο πόδι. Ως μέθοδος ανάλυσης των δεδομένων,χρησιμοποιήθηκε η Ερμηνευτική Φαινομενολογική Ανάλυση (Smith, Flowers, Larkin &Tindall, 2009). Οι συμμετέχοντες αναφέρθηκαν στον αθλητισμό ως μέσο ενδυνάμωσης του σώματος για να δεχτεί την πρόθεση, αποδοχής της αναπηρίας, κοινωνικής ένταξης, επαγγελματικής αποκατάστασης, αλλά και δίαυλο νέας ταυτότητας και κίνητρο δέσμευσης στην αποκατάσταση. Η τέχνη παράλληλα αναφέρεται ως μέσο επεξεργασίας συναισθημάτων όπως ο φόβος και το άγχος και χώρος ορατότητας των αναπήρων και κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Στο πλαίσιο των

ευρημάτων συζητείται η επίδραση του αθλητισμού και της τέχνης στην αποκατάσταση και η πρόταση αξιοποίησή τους από τη Συμβουλευτική κατά την αποκατάσταση στα πλαίσια ενδυνάμωσης των ανθρώπων και της κοινωνικής συμπερίληψης.

Η παρούσα έρευνα αφορά στη διερεύνηση της επίδρασης που έχει το οικογενειακό περιβάλλον στην ψυχική υγεία των εφήβων. Πιο συγκεκριμένα, στόχος ήταν να διερευνηθεί η επίδραση της λειτουργικότητας της οικογένειας στις συμπεριφορικές και συναισθηματικές τάσεις των εφήβων. Στην έρευνα συμμετείχαν 221 έφηβοι (n= 86 αγόρια), ηλικίας 12-14 ετών (Μ.Ο. ηλικίας =12.90 έτη, Τ.Α. = 0.65 έτη). Για την αξιολόγηση των μεταβλητών χορηγήθηκαν στους εφήβους ερωτηματολόγια που μετρούν τη λειτουργικότητα της οικογένειας (Κλίμακα Συνοχής και Προσαρμοστικότητας της Οικογένειας FACES-V), και την ψυχική υγεία των εφήβων (Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών) αντίστοιχα. Τα ευρήματα έδειξαν την ύπαρξη σημαντικών αρνητικών συσχετίσεων ανάμεσα στους παράγοντες προσαρμοστικότητα (ρ =-.16,p =.02), επικοινωνία στην οικογένεια (ρ =.16, p =.02), ικανοποίηση από την οικογένεια (ρ =.16,p=.01) με τις περισσότερες συμπεριφορικές και συναισθηματικές τάσεις. Ακόμα, βρέθηκε ότι οι έφηβοι που παρουσίαζαν μεγαλύτερο ρίσκο για να αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας, είχαν χαμηλότερη βαθμολογία στην ικανοποίησης από την οικογένεια (χ2 (2) = 8.947,p =.011) και στην επικοινωνία (χ2 (2) =7.876,p=.019). Φάνηκε, επίσης, ότι τα κορίτσια στα συναισθηματικά συμπτώματα (U=2857.000,p<.001) και την προκοινωνική συμπεριφορά (U= 4037.500,p<.001). Αναφορικά με τον τόπο διαμονής, φάνηκε να επιδρά μόνο στους παράγοντες των συναισθηματικών συμπτωμάτων (χ2(2)=5.963, p<.001) και στα προβλήματα με τους συνομηλίκους (Η=-23.50,p=.31), ενώ η οικογενειακή δομή των εφήβων δεν φάνηκε να επιδρά σημαντικά στην ψυχική τους υγεία. Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν τον ρόλο των ποιοτικών χαρακτηριστικών της οικογένειας και τον τρόπο που επιδρούν στην ψυχική υγεία των εφήβων καθώς και τη σημασία ενίσχυσης ή και δημιουργίας παρεμβάσεων πρόληψης και ψυχοκοινωνικής ενίσχυσης.