Πρόγραμμα Συνεδρίου

Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ ψυχολογικής ανθεκτικότητας, αυτοεκτίμησης και αυτοαποτελεσματικότητας σε δείγμα φοιτητών. Και οι τρεις ιδιότητες είναι συναφείς και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ψυχική υγεία και ευεξία των φοιτητών. Η Ψυχική Ανθεκτικότητα αφορά την ικανότητα των ατόμων να προσαρμόζονται και ανταπεξερχόνται σε εμπόδια και αντιξοότητες που συναντούν στη ζωή τους (Luthar et al., 2000). Οι φοιτητές συχνά αντιμετωπίζουν ποικίλες προκλήσεις στη ζωή τους ως αναδυόμενοι ενήλικες (Arnett, 2000) προσπαθώντας να ισορροπήσουν ακαδημαϊκές, προσωπικές, οικογενειακές και συχνά επαγγελματικές υποχρεώσεις. Σχετικές έρευνες έχουν δείξει πως όταν οι φοιτητές έχουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και στις ικανότητές τους, τότε μπορούν να ξεπεράσουν ευκολότερα τα όποια εμπόδια ορθώνονται και να θέσουν ρεαλιστικούς στόχους για την επίτευξη των στόχων τους (Pigeon et al. 2014). Στην έρευνα συμμετείχαν 106 φοιτητές και φοιτήτριες που φοιτούσαν σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών. Οι συμμετέχοντες της έρευνας απάντησαν στις κλίμακες Connor-Davidson για την Ψυχική Ανθεκτικότητα, το Big-Five Inventory των πέντε παραγόντων προσωπικότητας, την κλίμακα Ευγνωμοσύνης GQ6, την κλίμακα αυτοεκτίμησης του Rosenberg (1995) και την κλίμακα Γενικευμένης Αυτοαποτελεσματικότητας (GSE). Οι αναλύσεις έδειξαν πως η ψυχική ανθεκτικότητα είχε θετικές και στατιστικά σημαντικές συνάφεια με την αυτοεκτίμηση, την αυτοαποτελεσματικότητα, την εξωστρέφεια και την ευσυνειδησία. Τα αποτελέσματα αυτά ερμηνεύονται στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας και της ενίσχυσης της γενικότερης ψυχικής υγείας των φοιτητών.

H παρούσα ερευνητική εργασία εξετάζει τους παράγοντες της ψυχικής ανθεκτικότητας και της αυτοεκτίμησης σε σχέση με την ψυχολογική ευημερία, εστιάζοντας στις ηλικιακές ομάδες της αναδυόμενης ενηλικίωσης και της ενήλικης ζωής. Σκοπός της μελέτης είναι να διερευνήσει τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μεταβλητών και να εντοπίσει πιθανές διαφοροποιήσεις ανάλογα με την ηλικία, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση των παραγόντων που προάγουν την ψυχολογική ευημερία. Το δείγμα αποτέλεσαν 155 ενήλικες ηλικίας 18 έως 69 ετών (Ν=155), οι οποίοι συμμετείχαν στην έρευνα. Χρησιμοποιήθηκαν σταθμισμένα ψυχομετρικά εργαλεία, τα οποία κρίθηκαν κατάλληλα λόγω της αυξημένης αξιοπιστίας τους: το PERMA Profiler για τη μέτρηση της υποκειμενικής ευημερίας (PERMA-23, δείκτης αξιοπιστίας Cronbach’s α για γενικό δείκτη ευημερίας: α=0.91), η Κλίμακα Αυτοεκτίμησης Rosenberg (RSES-10, α = 0,85) και η Κλίμακα Ψυχικής Ανθεκτικότητας Connor-Davidson (CD-RISC-25, α = 0,89). Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ισχυρή θετική συσχέτιση μεταξύ ευημερίας, αυτοεκτίμησης και ψυχικής ανθεκτικότητας. Η ψυχική ανθεκτικότητα αναδείχθηκε ως ο σημαντικότερος προβλεπτικός παράγοντας της ευημερίας, επιβεβαιώνοντας ευρήματα της διεθνούς βιβλιογραφίας, ενώ σημαντική καταγράφηκε και η επίδραση της αυτοεκτίμησης. Επιπλέον, βρέθηκε ότι οι νεότεροι συμμετέχοντες, εμφάνισαν χαμηλότερη ψυχική ανθεκτικότητα και αυτοεκτίμηση σε σχέση με τους συμμετέχοντες μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων, εύρημα που ενισχύει την αντίληψη ότι η ψυχική ανθεκτικότητα και η αυτοεκτίμηση ενισχύονται με το πέρασμα στην ενήλικη ζωή. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της ενίσχυσής της ανθεκτικότητας και της αυτοεκτίμηση στα νεότερα άτομα, μέσω του σχεδιασμού στοχευμένων παρεμβάσεων στη συμβουλευτική διαδικασία.

Η μοναξιά αποτελεί ένα ολοένα και συχνότερο φαινόμενο για τα νέα άτομα και ιδίως για τον φοιτητικό πληθυσμό, που αντιμετωπίζει πλήθος προκλήσεων, επηρεάζοντας αρνητικά την ψυχολογική ευημερία του. Έτσι, συχνά τα άτομα αναπτύσσουν μηχανισμούς διαχείρισης, όπως η αυτοσυμπόνια, η οποία φαίνεται να φέρει ευεργετικό ρόλο. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η διερεύνηση των διαφορών βάσει φύλου του φοιτητικού πληθυσμού ως προς τα επίπεδα της μοναξιάς, της ψυχολογικής ευημερίας και της αυτοσυμπόνιας. Επίσης, διερευνήθηκε η επιρροή της μοναξιάς στην ψυχολογική ευημερία των φοιτητών/τριών και ο ρυθμιστικός ρόλος της αυτοσυμπόνιας σε αυτή τη σχέση. Πραγματοποιήθηκε ποσοτική, συγχρονική έρευνα μέσω διαδικτυακού ερωτηματολογίου αυτοαναφοράς, που εξέταζε τη μοναξιά, την ψυχολογική ευημερία – μέσω των συμπτωμάτων κατάθλιψης, άγχους, στρες – και την αυτοσυμπόνια. Το δείγμα αποτελούνταν από 443 Έλληνες φοιτητές/τριες 18–25 ετών. Δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές με βάση το φύλο ως προς τη μοναξιά, την κατάθλιψη και την αυτοσυμπόνια, όμως οι γυναίκες του δείγματος παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα άγχους και στρες. Η μοναξιά και η αυτοσυμπόνια αναδείχθηκαν σημαντικοί προβλεπτικοί παράγοντες των συμπτωμάτων κατάθλιψης, άγχους και στρες, όμως η αυτοσυμπόνια βρέθηκε να μη ρυθμίζει τη σχέση της μοναξιάς με τα εν λόγω συμπτώματα. Επομένως, από την έρευνα φάνηκε ότι οι φοιτήτριες εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαλωτότητα, ότι η μοναξιά των νέων επιδεινώνει την ψυχολογική ευημερία τους, ενώ η αυτοσυμπόνια τη βελτιώνει και ότι η σχέση της μοναξιάς με την κατάθλιψη, το άγχος και το στρες δεν αλλάζει με βάση τα επίπεδα αυτοσυμπόνιας. Τα ευρήματα αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων στοχεύοντας στην ενίσχυση της ψυχολογικής ευημερίας...

Η συμβουλευτική ψυχολογία στην τριτοβάθμια εκπαίδευση καλείται να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες ενός διαφοροποιημένου φοιτητικού πληθυσμού, ο οποίος σε πολλές περιπτώσεις συμμετέχει στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Η παρουσίαση αυτή εστιάζει στην εμπειρία του Κέντρου Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, το οποίο λειτουργεί από το 2014 και προσφέρει τις υπηρεσίες του κυρίως διαδικτυακά. Η συγκεκριμένη περίπτωση αναδεικνύει τις μοναδικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το ΚεΣυΨΥ λόγω της ποικιλίας του φοιτητικού σώματος, της μεγαλύτερης ηλικίας των φοιτητών-ριών καθώς και των απαιτήσεων της εξ αποστάσεως συμβουλευτικής. Αξιοποιούνται εμπειρικά δεδομένα και παραδείγματα από την υλοποίηση διαδικτυακών δράσεων υποστήριξης. Η παρουσίαση εξετάζει τις βασικές προκλήσεις που προκύπτουν από την ανάγκη για εξατομικευμένη υποστήριξη, την αποστασιοποίηση που προκαλεί η διαδικτυακή εκπαίδευση και τους πολλαπλούς ρόλους που έχει η πλειοψηφία των φοιτητών-ριών. Παράλληλα, θα παρουσιαστούν οι στρατηγικές και οι καλές πρακτικές που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του ΚεΣυΨΥ για την αποτελεσματική υποστήριξη αυτών των φοιτητών-ριών, συμπεριλαμβανομένων εργαλείων διαδικτυακής υποστήριξης, την πραγματοπoίηση webinars με θεματικές ενδιαφέροντος (π.χ. αναβλητικότητα, αποτελεσματική επικοινωνία) και τη διασύνδεση με άλλους φορείς ψυχοκοινωνικής υποστήριξης . Η παρουσίαση στοχεύει να συμβάλει στη συζήτηση για την εφαρμογή της συμβουλευτικής ψυχολογίας στις σύγχρονες ανάγκες της εξ αποστάσεως και της δια βίου εκπαίδευσης, η οποία αναπτύσσεται ραγδαία τις τελευταίες δεκαετίες και υπαγορεύει την ανάγκη για προσαρμογή των προσφερόμενων υπηρεσιών από τα κέντρα συμβουλευτικής υποστήριξης των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων.

Ο φοιτητικός πληθυσμός, αντιμέτωπος με τις προκλήσεις της αναδυόμενης ενηλικίωσης και της φοιτητικής ζωής, βιώνει συχνά αισθήματα μοναξιάς. Παράλληλα, άτομα με μεγαλύτερη ευαισθησία στην απόρριψη τείνουν να εμφανίζουν υψηλότερη ευαλωτότητα σε τέτοιου είδους αισθήματα. Κατά τα χρόνια των σπουδών, τα οποία χαρακτηρίζονται από βήματα ανεξαρτητοποίησης και σύνδεσης με συνομηλίκους, η ψυχολογική ευημερία των φοιτητών/τριών δείχνει να επηρεάζεται από αισθήματα μοναξιάς, ιδιαίτερα σε άτομα με μεγαλύτερη ευαισθησία στην απόρριψη. Στόχος της έρευνας είναι να μελετήσει τη σχέση μοναξιάς, ευαισθησίας στην απόρριψη και ψυχολογικής ευημερίας, όπως εκφράζεται μέσω συμπτωμάτων κατάθλιψης, άγχους και στρες. Είχε υποτεθεί πως η μοναξιά και η ευαισθησία στην απόρριψη προβλέπουν την κατάθλιψη, το άγχος και το στρες, πως η μοναξιά διαμεσολαβεί τη σχέση ευαισθησίας στην απόρριψη με την κατάθλιψη, ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των φύλων σε όλες τις μεταβλητές και ότι το φύλο ρυθμίζει τη σχέση της μοναξιάς με την ψυχολογική ευημερία και της ευαισθησίας στην απόρριψη με το άγχος. Τα 443 συμμετέχοντα άτομα (Μ.Ο.ηλικίας = 22, 69,1% γυναίκες) συμπλήρωσαν σε ηλεκτρονική μορφή ερωτηματολόγιο κοινωνικο-δημογραφικών στοιχείων, την Κλίμακα Μοναξιάς De Jong Gierveld 6 στοιχείων, το DASS-21 (κατάθλιψη, άγχος, στρες) και το A-RSQ (ευαισθησία στην απόρριψη). Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έγινε με το SPSS-29 και την επέκταση Process. Η μοναξιά και η ευαισθησία στην απόρριψη βρέθηκαν να προβλέπουν την ψυχολογική ευημερία και η μοναξιά να ασκεί έμμεση επίδραση στη σχέση ευαισθησίας στην απόρριψη και κατάθλιψης. Οι γυναίκες εμφάνισαν υψηλότερο άγχος και στρες, αλλά όχι κατάθλιψη, ενώ δεν βρέθηκε ρυθμιστικός ρόλος του φύλου. Τα αποτελέσματα συζητιούνται στη βάση των...