Πρόγραμμα Συνεδρίου

Στην εποχή των social media, ο ψυχολόγος δεν αρκείται πια στον ρόλο του ακροατή – προβάλλεται, επενδύει στην εικόνα, γίνεται "περσόνα". Η ανάγκη να ασκήσει σαγήνη – όχι μόνο στον θεραπευόμενο, αλλά και στο ευρύτερο κοινό – αναδεικνύει ναρκισσιστικά στοιχεία που συχνά παραμένουν ασυνείδητα. Ο θεραπευτής έλκεται από τη δημοσιότητα όσο και ο θεραπευόμενος από τη φαντασίωση σχέσης. Η σχέση διαμορφώνεται σε ένα φαντασιωσικό πλαίσιο αμοιβαίας προβολής: αυτός που «φαίνεται πολύ επαρκής» συναντά εκείνον που «ψάχνει να σωθεί». Παρουσιάζεται βινιέτα όπου η επιθυμία του θεραπευτή να είναι "ιδιαίτερος" και να επιβεβαιώνεται μέσα από την εικόνα του καθόρισε τη θεραπευτική δυναμική, επηρεάζοντας μεταβίβαση, αντιμεταβίβαση και όρια. Τίθεται το ερώτημα: μπορεί να υπάρξει πραγματική θεραπευτική σχέση όταν ξεκινά από τον ναρκισσισμό και των δύο;

Η σχέση του θεραπευόμενου με τον θεραπευτή προϋποθέτει εμπιστοσύνη και ασφάλεια. Όταν όμως η επιλογή βασίζεται στην online παρουσία του θεραπευτή, η σχέση ξεκινά από φαντασίωση και σαγήνη. Η εισήγηση αναλύει τις ψυχοδυναμικές διαστάσεις της εικονικής μεταβίβασης, όπως αυτή διαμορφώνεται από την ψηφιακή εικόνα του ψυχολόγου. Το κοινωνικό ασυνείδητο γύρω από τον ψυχολόγο-influencer συγκροτεί έναν ρόλο προβολής και κατοπτρισμού, ενισχύοντας απρόσωπες προσδοκίες και ναρκισσιστική ταύτιση. Ο θεραπευτής λειτουργεί πλέον κάτω από νέα αντιμεταβιβαστική πίεση, καθώς καλείται να εκπληρώσει έναν ψηφιακά προδιαγεγραμμένο ρόλο. Παρουσιάζεται βινιέτα με θεραπευόμενο που επέλεξε τον θεραπευτή αποκλειστικά με βάση την εικόνα του στα social media.

Η ραγδαία εξάπλωση των ψηφιακών συνομιλητών στον χώρο της ψυχικής υγείας δημιουργεί ένα νέο τοπίο, όπου η σχέση αντικαθίσταται από έναν αλγόριθμο. Ασθενείς που βιώνουν μοναξιά, κοινωνικό άγχος ή ντροπή απέναντι στην ανθρώπινη επαφή στρέφονται σε τεχνητές "παρουσίες", αναζητώντας άμεση, ανέξοδη και φαινομενικά ασφαλή υποστήριξη. Η αποφυγή της έκθεσης γίνεται πρωταρχικό κίνητρο, και η ανάγκη για εγγύτητα εκτονώνεται σε μία μονόπλευρη και προκαθορισμένη ψηφιακή αλληλεπίδραση. Η εισήγηση εστιάζει σε όσους επιλέγουν την Τεχνητή Νοημοσύνη αντί της ανθρώπινης θεραπείας, αναλύοντας όχι μόνο τις ψυχοδυναμικές πλευρές αυτής της επιλογής αλλά και τις κοινωνικές φαντασιώσεις που ενισχύουν την ψευδαίσθηση σχέσης. Παρουσιάζεται βινιέτα με νεαρό ενήλικα που στράφηκε σε chatbot για να αποφύγει την κριτική και τη διαπροσωπική έκθεση, οδηγούμενος ωστόσο σε μεγαλύτερη απομόνωση και συναισθηματική εξάρτηση. Μέσα από τη διερεύνηση αυτής της συνθήκης, τίθεται το κρίσιμο ερώτημα: μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη να αντικαταστήσει ουσιαστικά τη θεραπευτική σχέση ή ενισχύει τελικά την αποσύνδεση, καλύπτοντας με ευκολία αυτό που απαιτεί ανθρώπινη συνάντηση;

Η εποχή μας καλεί τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας να σταθούν σε ένα σύνθετο σταυροδρόμι, ανάμεσα στην πίεση για προβολή, σύνδεση και επικοινωνιακή επιτυχία και στην ανάγκη για εσωτερική επεξεργασία, υπευθυνότητα και θεραπευτική ενσυναίσθηση. Η εισήγηση αναστοχάζεται πάνω στις θεματικές που προηγήθηκαν, όπως η σαγήνη της εικόνας, η φαντασίωση σχέσης, η εικονική μεταβίβαση και η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης, και φέρνει στο προσκήνιο τα ηθικά διλήμματα που αναδύονται από αυτές τις μετατοπίσεις. Πότε η παρουσία του θεραπευτή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υπηρετεί πραγματικά το κοινό και πότε εξυπηρετεί ασυνείδητα τον ίδιο; Τι σημαίνει υπεύθυνη ορατότητα και πώς μπορούμε να είμαστε διαθέσιμοι χωρίς να είμαστε εκτεθειμένοι; Η εισήγηση υπερασπίζεται την ανάγκη για μια νέα δεοντολογική ηθική, που δεν εξαντλείται στους κανόνες αλλά ενσωματώνει την αυτοπαρατήρηση, τον αναστοχασμό και την επαγγελματική ταπείνωση ως θεμέλια της ψυχοθεραπευτικής στάσης. Το ζητούμενο δεν είναι η σιωπή του επαγγελματία, αλλά η επίγνωση του γιατί, του πώς και για ποιον επιλέγει να μιλήσει.