Πρόγραμμα Συνεδρίου

Η παρούσα μελέτη διερευνά την αποτελεσματικότητα μιας ομαδικής συμβουλευτικής παρέμβασης σε γονείς παιδιών με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ), με σκοπό την ενίσχυση της γονεϊκής επάρκειας, την ψυχολογική τους ενδυνάμωση και τη βελτίωση της επικοινωνίας με τα παιδιά τους. Η μεθοδολογία βασίστηκε σε ποιοτική και ποσοτική προσέγγιση με χρήση μικτής μεθόδου. Η ερευνητική ομάδα υλοποίησε ένα πρόγραμμα οκτώ (8) εβδομαδιαίων ομαδικών συνεδριών (διάρκειας 90 λεπτών η καθεμία) βασισμένο σε αρχές της προσωποκεντρικής και συστημικής συμβουλευτικής. Το δείγμα περιλάμβανε 12 γονείς (9 μητέρες και 3 πατέρες) παιδιών με διαγνωσμένο αυτισμό, ηλικίας 4–10 ετών, οι οποίοι παραπέμφθηκαν από δημόσια ΚΕΔΑΣΥ και παιδοψυχολόγους. Τα αποτελέσματα έδειξαν στατιστικά σημαντική αύξηση στα επίπεδα γονεϊκής επάρκειας (p<0.01) και μείωση των επιπέδων άγχους (p<0.05) μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης. Οι γονείς ανέφεραν, μέσω των ποιοτικών δεδομένων, μεγαλύτερη κατανόηση των δυσκολιών του παιδιού, βελτίωση στην καθημερινή επικοινωνία και αυξημένη συναισθηματική διαθεσιμότητα. Η συμβουλευτική παρέμβαση ανέδειξε τη σημασία της υποστήριξης των γονέων ως βασικών φροντιστών παιδιών με ΔΑΦ.

Η παρούσα μελέτη εξετάζει την επίδραση μιας συμβουλευτικής παρέμβασης σε γονείς παιδιών με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ), με στόχο την ενίσχυση των στρατηγικών θετικής διαχείρισης της συμπεριφοράς, τη μείωση του γονεϊκού άγχους και την ενδυνάμωση της σχέσης γονέα-παιδιού. Το πρόγραμμα διήρκεσε οκτώ (8) εβδομάδες και περιλάμβανε ομαδικές συνεδρίες διάρκειας 2 ωρών, βασισμένες στη γνωστικοσυμπεριφορική προσέγγιση και σε αρχές της ψυχοεκπαίδευσης. Στην έρευνα συμμετείχαν 14 γονείς (8 μητέρες και 6 πατέρες) παιδιών με διαγνωσμένη ΔΕΠ-Υ (ηλικίας 6–11 ετών), οι οποίοι είχαν παραπεμφθεί από δημόσια ΚΕΔΑΣΥ και ιδιώτες ψυχολόγους. Μετά το πέρας του προγράμματος, καταγράφηκε στατιστικά σημαντική μείωση στο γονεϊκό άγχος (p<0.01), καθώς και στη συχνότητα των αναφερόμενων προβληματικών συμπεριφορών των παιδιών (p<0.05). Οι γονείς ανέφεραν ότι εφάρμοζαν πιο αποτελεσματικές, θετικές και κατάλληλες στρατηγικές διαχείρισης της συμπεριφοράς των παιδιών τους, είχαν μεγαλύτερη ενσυναίσθηση ως προς τη δυσκολία του παιδιού στη συγκέντρωση και καλύτερη συνεργασία με το σχολείο. Η συγκεκριμένη συμβουλευτική παρέμβαση αποδείχθηκε αποτελεσματική στη βελτίωση της σχέσης γονέα-παιδιού και στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη των φροντιστών παιδιών με ΔΕΠ-Υ. Η ενσωμάτωση τέτοιων προγραμμάτων σε σχολικές μονάδες και κοινότητες αποτελεί κρίσιμη παράμετρο για την πρόληψη της επιβάρυνσης των οικογενειών και την ενίσχυση της ένταξης των παιδιών στο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον.

Αυτή η μελέτη διερευνά τις σημαντικές διαφορές φύλου στην αυτοεκτίμηση των γονέων παιδιών με Αυτιστική Διαταραχή του Φάσματος (ΑΔΦ), αποκαλύπτοντας μέσω περιγραφικών και επαγωγικών στατιστικών μεθόδων ότι οι πατέρες γενικά αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης σε σχέση με τις μητέρες. Η έρευνα υπογραμμίζει την ανάγκη για μηχανισμούς υποστήριξης και παρεμβάσεις που να λαμβάνουν υπόψη το φύλο, ιδιαίτερα μέσα στο ελληνικό πολιτιστικό πλαίσιο, όπου οι κοινωνικές νόρμες και προσδοκίες επηρεάζουν σημαντικά την ευημερία των γονέων. Μεθοδολογικά, η μελέτη χρησιμοποίησε την Κλίμακα Αυτοεκτίμησης Rosenberg, εξασφαλίζοντας αξιόπιστα και έγκυρα ευρήματα παρά τους περιορισμούς του διατομικού σχεδιασμού και των δεδομένων αυτοαναφοράς. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι πολιτιστικά ευαίσθητες στρατηγικές υποστήριξης είναι ουσιώδεις για να αντιμετωπιστούν οι μοναδικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γονείς, ενισχύοντας την ευημερία τόσο των γονέων όσο και των παιδιών με ΑΔΦ. Συστάσεις για μελλοντική έρευνα περιλαμβάνουν τις διαχρονικές μελέτες και την ενσωμάτωση επιπλέον δημογραφικών παραμέτρων για την εις βάθος κατανόηση των παραμέτρων που καθορίζουν την αυτοεκτίμηση των γονέων. Συνολικά, η παρούσα εργασία υποστηρίζει τη δημιουργία πιο συμπεριληπτικών και στοχευμένων προγραμμάτων υποστήριξης για την ενίσχυση των αποτελεσμάτων για τις οικογένειες που επηρεάζονται από την ΔΑΦ.

Στόχος της έρευνας ήταν η διερεύνηση της συναισθηματικής κατάστασης των γονέων παιδιών με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) και της ποιότητας των αλληλεπιδράσεων ανάμεσα σε αυτούς και τα παιδιά τους πριν και μετά την εφαρμογή του ψυχοεκπαιδευτικού προγράμματος Cygnet. Το δείγμα της έρευνας αποτελούν 20 ζεύγη γονέων παιδιών με ΔΑΦ ηλικίας 4-8 ετών και 10 ζεύγη γονέων παιδιών με ΔΑΦ ίδιας ηλικίας, οι οποίοι αποτελούν την ομάδα ελέγχου και δεν παρακολούθησαν το ανωτέρω πρόγραμμα. Για τη συλλογή δεδομένων, χορηγήθηκαν τα παρακάτω εργαλεία πριν και μετά την παρέμβαση: α) General Health Questionnaire, β) Parental Stress Index/Short Form, γ) BDΙ, δ) Symptom Checklist-90, ε) Parental Self Efficacy Scale, ε) Parenting Self-Agency Measure, στ) Barrett-Lennard Relationship Inventory - Form OS-40), ζ) Self-Expressiveness in the Family Questionnaire), και η) Ημιδομημένη συνέντευξη. Η παρέμβαση για κάθε ομάδα αποτελούνταν από 6 συνεδρίες, διάρκειας 2 ωρών για διάστημα 6 μηνών. Πραγματοποιήθηκε 1 συνάντηση follow-up, για κάθε ομάδα, μετά από 1,5 χρόνο, προκειμένου να διερευνηθεί η διατήρηση των αποτελεσμάτων. Με βάση τα αποτελέσματα, σημειώνεται στατιστικά σημαντική θετική επίδραση του προγράμματος στη μείωση του άγχους, της κατάθλιψης και του γονεϊκού στρες των γονέων παιδιών με ΔΑΦ. Επιπροσθέτως, θετικά είναι τα αποτελέσματα στην βελτίωση της συναισθηματικής αυτοέκφρασης και στην αυτοαποτελεσματικότητα των γονέων.

Διαπιστώνεται διατήρηση των αποτελεσμάτων και μετά τη λήξη του προγράμματος. Συζητείται η εφαρμογή του προγράμματος Cygnet στον σχεδιασμό προγραμμάτων πρώιμης παρέμβασης στις οικογένειες των παιδιών με ΔΑΦ.

Ο διαδικτυακός εθισμός αποτελεί μια σύγχρονη μορφή συμπεριφορικής εξάρτησης που επηρεάζει ολοένα και περισσότερους εφήβους, με ιδιαίτερη ένταση στους εφήβους με ΔΑΦ-ΥΛ λόγω των σοβαρών ελλειμμάτων στην κοινωνικές τους δεξιότητες. Η παρούσα ερευνητική μελέτη βασίζεται σε μια διδακτορική διατριβή η οποία διερευνά το εν λόγω κοινωνικό φαινόμενο, καταγράφει το Προφίλ αυτών των εφήβων, και εξετάζει συσχετιζόμενους οικογενειακούς και κοινωνικούς παράγοντες. Η μεθοδολογική προσέγγιση της έρευνας είναι μικτή. Η ποσοτική φάση περιλαμβάνει τη χρήση των εργαλείων IAT και PCIAT σε 100 εφήβους ηλικίας 12–17 ετών με ΔΑΦ-ΥΛ και ισάριθμους γονείς από 2 Δήμους (Πάτρας και Αιγίου). Παράλληλα, η ποιοτική φάση περιλαμβάνει ημι-δομημένες συνεντεύξεις με 15 μαθητές και 15 γονείς, ώστε να εξεταστεί εις βάθος το υπό μελέτη φαινόμενο σε εφήβους με ΔΑΦ-ΥΛ. Τα προκαταρκτικά ευρήματα καταδεικνύουν αυξημένα ποσοστά διαδικτυακής εξάρτησης, όπου τα αγόρια υπερέχουν όχι μόνο αριθμητικά αλλά και ως προς την ένταση της ενασχόλησης, ενώ παρατηρούνται διαφοροποιήσεις ανά φύλο, ως προς τα μέσα και τους σκοπούς χρήσης. Το συγκεκριμένο ζήτημα μελετάται για πρώτη φορά για το συγκεκριμένο υπό μελέτη πληθυσμό στην Ελλάδα και για αυτό απώτερος στόχος της μελέτης είναι η εκπόνηση Κατευθυντήριων οδηγιών για τη μείωση αυτού, έχοντας ως στόχο την Προαγωγή της ψυχικής τους υγείας.

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των εκπαιδευτικών που έχουν μαθητές με Διαταραχή του Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) είναι να υποστηρίξουν την ενίσχυση της αυτονομίας και των ψυχοκοινωνικών δεξιοτήτων τους. Απαραίτητη προϋπόθεση γι’ αυτό αποτελεί η επαρκής γνώση των χαρακτηριστικών της διαταραχής και η κατάρτιση στην εφαρμογή κατάλληλων παρεμβάσεων, με στόχο την ουσιαστική ένταξη των μαθητών στο σχολικό πλαίσιο. Οι παρεμβάσεις διακρίνονται σε τεκμηριωμένες και μη υποστηριζόμενες πρακτικές (Paynter et al., 2017). Οι τεκμηριωμένες πρακτικές έχουν συνδεθεί με βελτιωμένα αποτελέσματα στην κοινωνική, επικοινωνιακή και ακαδημαϊκή λειτουργικότητα των μαθητών με ΔΑΦ (Wong et al., 2015• Steinbrenner et al., 2020). Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση των επιμορφωτικών αναγκών εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Δυτική Ελλάδα αναφορικά με την εκπαίδευση μαθητών με ΔΑΦ. Χρησιμοποιήθηκε το Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Γνώσεων για τη ΔΑΦ (Clement, 2012) και η Κλίμακα Πρακτικών Πρώιμης Παρέμβασης (Paynter & Keen, 2015), προκειμένου να διαπιστωθεί ο βαθμός γνώσης και εφαρμογής τεκμηριωμένων παρεμβάσεων. Τα ευρήματα συζητούνται υπό το πρίσμα της διεθνούς βιβλιογραφίας, της σχέσης εκπαιδευτικού-μαθητή (Pianta, 2001) και του σχολικού κλίματος (Johnson et al., 2007). Με βάση τα δεδομένα, προτείνονται στοχευμένες «ψυχοεκπαιδευτικές /επιμορφωτικές και συμβουλευτικές» παρεμβάσεις για την ενίσχυση του ρόλου του εκπαιδευτικού ως «προσώπου αναφοράς» για τους μαθητές με ΔΑΦ.