Πρόγραμμα Συνεδρίου

Η παρούσα μελέτη αποσκοπούσε στην ψυχομετρική επικύρωση της Κλίμακας Κατάστασης Αυτοσυμπόνιας (State Self-Compassion Scale – SSCS) στο ελληνικό πλαίσιο, εστιάζοντας στη δομή παραγόντων, την αξιοπιστία και την εγκυρότητά της. Η αυτοσυμπόνια συνδέεται θετικά με την ψυχική ευημερία και την ανθεκτικότητα, ωστόσο οι πολιτισμικές διαφορές ενδέχεται να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αντιληπτή και εκφράζεται. Παρά την επικύρωση της SSCS σε δυτικούς πληθυσμούς, δεν είχε προηγουμένως προσαρμοστεί στο ελληνικό πολιτισμικό περιβάλλον, όπου χαρακτηριστικά όπως οι ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί και οι κοινωνικοοικονομικές πιέσεις ενδέχεται να επηρεάζουν την έκφραση της αυτοσυμπόνιας.

Η μελέτη περιλάμβανε τη μετάφραση και πολιτισμική προσαρμογή της SSCS, καθώς και εκτενείς ψυχομετρικές αναλύσεις. Το δείγμα αποτέλεσαν 1.528 ελληνόφωνοι ενήλικες, με ποικιλία ως προς το φύλο, την ηλικία και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Για την αξιολόγηση της συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας χρησιμοποιήθηκαν οι κλίμακες PANAS, DASS-21 και SWLS. Διενεργήθηκαν επιβεβαιωτική ανάλυση παραγόντων, δοκιμές εσωτερικής συνέπειας και αξιολόγηση χρονικής σταθερότητας.

Τα αποτελέσματα έδειξαν υψηλή εσωτερική αξιοπιστία, καλή χρονική σταθερότητα και ισχυρές θετικές συσχετίσεις με δείκτες θετικής ψυχικής υγείας. Παρατηρήθηκαν επίσης αρνητικές συσχετίσεις με καταθλιπτικά και αγχώδη συμπτώματα. Η παραγοντική ανάλυση επιβεβαίωσε την εξά παραγοντική δομή της αρχικής SSCS, υποστηρίζοντας τη θεωρητική της βάση. Συνολικά, η ελληνική έκδοση της SSCS αποδείχθηκε ψυχομετρικά αξιόπιστη και πολιτισμικά κατάλληλη, αποτελώντας χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση και καλλιέργεια της αυτοσυμπόνιας σε ερευνητικά και κλινικά πλαίσια.

Η κατάθλιψη, το άγχος και το στρες αποτελούν τις επικρατέστερες ψυχικές δυσκολίες στον εφηβικό πληθυσμό, με τη συχνότητα εμφάνισής τους να παρουσιάζει αξιοσημείωτη αύξηση τα τελευταία χρόνια. Τα συμπτώματα αυτά έχουν συνδεθεί με σημαντικές αρνητικές συνέπειες στην ψυχοκοινωνική προσαρμογή, τη σχολική επίδοση, τις οικογενειακές σχέσεις και τη σωματική υγεία, και εάν δεν διαγνωστούν και δεν αντιμετωπιστούν, συχνά συνεχίζονται ή/και επιδεινώνονται και στην ενήλικη ζωή. Στο πλαίσιο της συμβουλευτικής ψυχολογίας, η ύπαρξη αξιόπιστων και έγκυρων ψυχομετρικών εργαλείων που ανταποκρίνονται στις πολιτισμικές και γλωσσικές ιδιαιτερότητες κάθε πληθυσμού, κρίνεται απαραίτητη για την έγκαιρη ανίχνευση ψυχικών δυσκολιών και την εφαρμογή κατάλληλων παρεμβάσεων, συμβάλλοντας τόσο στην πρόληψη της επιδείνωσης των συμπτωμάτων, όσο και στη συνολική προαγωγή της ψυχικής υγείας. Η παρούσα μελέτη στοχεύει στη στάθμιση της Κλίμακας Κατάθλιψης, Άγχους, Στρες – Youth Version (DASS-Y) σε ελληνικό εφηβικό πληθυσμό, ηλικίας 12 έως 18 ετών. Το εργαλείο αυτό έχει σχεδιαστεί για την αποτίμηση των επιπέδων ψυχολογικής δυσφορίας σε εφήβους μέσω 21 συνολικά προτάσεων που καλύπτουν τρεις διαστάσεις: κατάθλιψη, άγχος, και στρες. Η διαδικασία περιλαμβάνει τη μεταφραστική προσαρμογή της κλίμακας, την πιλοτική εφαρμογή της σε αντιπροσωπευτικό δείγμα, καθώς και την ψυχομετρική ανάλυση των δεδομένων, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη. Θα ακολουθήσει η παρουσίαση των ευρημάτων σχετικά με τους δείκτες εσωτερικής αξιοπιστίας (Cronbach’s α), παραγοντικής δομής (μέσω διερευνητικής και επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης – EFA & CFA), καθώς και εγκυρότητας συγκλίνοντος και αποκλίνοντος τύπου. Η επικείμενη προσαρμογή της κλίμακας DASS-Y στο ελληνικό πολιτισμικό πλαίσιο αποσκοπεί στην παροχή ενός επιστημονικά τεκμηριωμένου εργαλείου για την ακριβή αξιολόγηση της ψυχικής υγείας των εφήβων. Η χρήση της δύναται να διευκολύνει ουσιαστικά τον εντοπισμό μαθητών με αυξημένο κίνδυνο ψυχολογικής επιβάρυνσης, να υποστηρίξει την ανάπτυξη στοχευμένων και εξατομικευμένων παρεμβάσεων συμβουλευτικής, και να συμβάλει στη συνολική βελτίωση των πρακτικών ψυχοκοινωνικής υποστήριξης στο σχολικό πλαίσιο.

Το Positive Education Practices Scale (PEPS) είναι ένα ερωτηματολόγιο που σχεδιάστηκε για να αξιολογήσει τον βαθμό στον οποίο οι εκπαιδευτικοί εφαρμόζουν πρακτικές θετικής εκπαίδευσης στο σχολικό τους περιβάλλον. Η δημιουργία του εργαλείου βασίστηκε στο θεωρητικό υπόβαθρο της θετικής ψυχολογίας, και συγκεκριμένα στις αρχές του μοντέλου PERMA του Seligman (2011), καθώς και στη θεωρία των Noble και McGrath (2008) για τη θετική παιδαγωγική. Η ελληνική εκδοχή του ερωτηματολογίου αναπτύχθηκε και σταθμίστηκε από τους Καρακασίδου και συνεργάτες (2025), με σκοπό την προσαρμογή του στις ιδιαιτερότητες του ελληνικού σχολικού πλαισίου.

Η κλίμακα περιλαμβάνει 16 δηλώσεις, οι οποίες βαθμολογούνται από τους εκπαιδευτικούς σε 5βάθμια κλίμακα Likert (1 = Ποτέ έως 5 = Πάντα). Οι δηλώσεις αυτές καλύπτουν κρίσιμες διαστάσεις της θετικής εκπαίδευσης, όπως η προώθηση θετικών συναισθημάτων, η ανάπτυξη συναισθηματικής ανθεκτικότητας, η ενεργός εμπλοκή των μαθητών στη μαθησιακή διαδικασία και η διδασκαλία που βασίζεται στα ατομικά δυνατά σημεία των μαθητών. Ενδεικτικό ερώτημα της κλίμακας είναι: «Ενσωματώνω πρακτικές ευγνωμοσύνης στη διδασκαλία μου».

Η στάθμιση του εργαλείου πραγματοποιήθηκε σε δείγμα Ελλήνων εκπαιδευτικών και τα αποτελέσματα ανέδειξαν πολύ υψηλή εσωτερική συνοχή (Cronbach’s α = 0.95), υποδεικνύοντας εξαιρετική αξιοπιστία. Το PEPS συνιστά ένα έγκυρο και επιστημονικά τεκμηριωμένο εργαλείο, το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο σε ερευνητικά πλαίσια όσο και σε προγράμματα επιμόρφωσης, προωθώντας τη θετική αλλαγή στην εκπαιδευτική πράξη.

Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού αλλά και θεραπείες που ακολουθούν ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο της νόσου, είναι εξαιρετικά επιβαρυντικές τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά. Οι γυναίκες συχνά παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα άγχους, κακή ποιότητα ζωής, υψηλά ποσοστά κατάθλιψης, μετατραυματικού στρες. Η ασθενής βιώνει την νόσο ως απειλητική, νιώθει θυμό, απόγνωση, ενοχές αλλά και δυσφορικά συναισθήματα. Η παρούσα μελέτη είχε ως στόχο να μεταφράσει, να προσαρμόσει και να επικυρώσει τις ψυχομετρικές ιδιότητες της κλίμακας Stressors in Breast Cancer Patients Scale (SBCS) που δημιουργήθηκε από τους Cerezo et al. (2023) για χρήση στον ελληνικό πληθυσμό, να αξιολογήσει τα επίπεδα άγχους των ασθενών με καρκίνο του μαστού στην Ελλάδα και στην συνέχεια να λειτουργήσει ως βάση για την ανάπτυξη αποτελεσματικών παρεμβάσεων, με στόχο τη μείωση του στρες και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Το εργαλείο καλύπτει πέντε βασικές διαστάσεις του στρες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού (εμφάνιση και σεξουαλικότητα, προβλήματα υγείας και καθημερινής ζωής, διαπροσωπικά ζητήματα, άγχος που σχετίζεται με το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, ανησυχίες για το μέλλον). Η τυποποίηση πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 215 Ελλήνων ασθενών με καρκίνο μαστού τόσο σε δημόσιο όσο και σε ιδιωτικό νοσοκομείο της περιοχής της Αττικής.