Πρόγραμμα Συνεδρίου

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να ενημερώσει τον αναγνώστη ως προς την λειτουργικότητα της CBT (Cognitive Behavioral Therapy) στην αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής) των ενηλίκων. Η παρουσίαση οικοδομείται με βάση τις ακόλουθες ενότητες: Α) Εννοιολογική προσέγγιση της CBT ως προς την Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής του ενήλικου πληθυσμού, Β) την έννοια της ΔΕΠΥ. Γ) Την λειτουργικότητα της για την αντιμετώπιση της διαταραχής. Επίσης, Δ) την συνεισφορά της CBT στον εντοπισμό των δυσλειτουργικών σκέψεων των ατόμων με ΔΕΠΥ. Παράλληλα, Ε) μια συγκριτική προσέγγιση της CBT με άλλες θεραπευτικές στρατηγικές για την λειτουργικότητα της ως προς τον χειρισμό της προαναφερόμενης διαταραχής. Ε) Μια μεταγενέστερη εκδοχή της CBT, την DBT (Dialectic Behavioral Therapy) για την αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ στον ενήλικο πληθυσμό. Ζ) Τα πλεονεκτήματα της λειτουργικότητας της DBT και CBT. Μέσα από την παρουσίαση του κύριου μέρους θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι κάποια από τα συμπεράσματα που προκύπτουν είναι τα ακόλουθα: Η παρούσα βιβλιογραφία δίνει πολύ μεγάλη βαρύτητα στην CBT για τον καλύτερο χειρισμό της ΔΕΠΥ στον ενήλικο πληθυσμό. Επιπροσθέτως, η ίδια μπορεί να αξιοποιηθεί ως μια μέθοδος ανίχνευσης των δυσλειτουργικών σκέψεων στα ενήλικα άτομα.

H εμπειρικά εφαρμοσμένη θεραπευτική προσέγγιση της Θετικής [Απο]δόμησης Ταυτότητας αξιοποιεί τις αρχές της θεωρίας Θετικής Αποδόμησης Ταυτότητας (TPD – Theory of Positive Disintegration) του Kazimierz Dąbrowski, με στόχο την ουσιαστική υποστήριξη των χαρισματικών στην κατανόηση και διαχείριση των ψυχοσυναισθηματικών προκλήσεων που βιώνουν, την αποδοχή της διαφοροποίησής τους, και την επανανοηματοδότηση της ύπαρξής τους.

Η TPD προτείνει ότι η ψυχική ρευστότητα, οι έντονες εσωτερικές συγκρούσεις και η φαινομενικά αποδιοργανωμένη συγκρότηση των χαρισματικών δεν συνιστούν ενδείξεις διαταραχής ή ψυχοπαθολογίας, αλλά χαρακτηριστικά της αυθεντικής προσωπικής τους ανάπτυξης και της δυναμικής επανασυγκρότησης της ταυτότητάς τους.

Το προτεινόμενο μοντέλο θεραπευτικής παρέμβασης, που ακολουθεί ποιοτική πολυμεθοδολογική προσέγγιση ως μεταθεωρητικό πλαίσιο, βασίζεται σε πολυετή κλινική εμπειρία με χαρισματικά παιδιά, εφήβους και ενήλικες και τις οικογένειές τους, στο Σωματείο Gifted Hellas και την Ανήκειν ΚοινΣΕπ, ενσωματώνοντας στοιχεία από γνωσιακές-συμπεριφορικές, ψυχοδυναμικές, συστημικές και υπαρξιακές προσεγγίσεις ενώ καταγράφει σημαντική βελτίωση στην αντίληψη εαυτού σε 6 έως 12 συνεδρίες.

Σε πλαίσιο «ασφαλούς αποδόμησης», οι χαρισματικοί καλούνται να διαπραγματευτούν το υπαρξιακό δίπολο: «αν είμαι ο εαυτός μου, δεν ανήκωˑ αν ανήκω, δεν είμαι ο εαυτός μου», και υποστηρίζονται στις διεργασίες αποδόμησης και επαναδόμησης των εννοιών ταυτότητα, υπερευαισθησία, μοναχικότητα και μοναδικότητα, με στόχο την μετατόπιση από το τραύμα τού ‘διαφέρειν’ στην συμφιλίωση με την πολλαπλότητα του χαρισματικού εαυτού, και την επίτευξη ‘ανήκειν’ χωρίς ‘απώλεια’ της αυθεντικότητας.

Εφαρμόζονται τεχνικές απο-ετικετοποίησης, επαναπλαισίωσης και νορμαλοποίησης πυρηνικών χαρακτηριστικών, και ενδυνάμωσης της ταυτοτικής επεξεργασίας και επανασυγκρότησης, συμβάλλοντας στην αποδοχή της χαρισματικότητας ως δυναμικής, σύνθετης και βαθιά ενδοψυχικής ταυτότητας, ενώ πρώιμες υποστηρικτικές παρεμβάσεις συμβάλλουν καθοριστικά σε ‘υγιή’ [από]δόμηση.

Οι εκπαιδευόμενοι θεραπευτές στη Θεραπεία Εστιασμένη στο Συναίσθημα (ΘΕΣ) συχνά αντιμετωπίζουν προκλήσεις στη διατήρηση της ενσυναίσθησης, στην ενθάρρυνση της συναισθηματικής εμβάθυνσης των πελατών και στην εμπιστοσύνη προς τη θεραπευτική διαδικασία — δεξιότητες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα των θεραπευτών να παραμένουν συνδεδεμένοι με τη δική τους εσωτερική, βιωματική διαδικασία. Η παρούσα ποιοτική μελέτη διερευνά κατά πόσο η εκπαίδευση στη βιωματική διαδικασία του Focusing μπορεί να υποστηρίξει την προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευόμενων θεραπευτών ΘΕΣ, ενισχύοντας δεξιότητες θεμελιώδεις για την πρακτική της προσέγγισης. Στην έρευνα συμμετείχαν 12 εκπαιδευόμενοι θεραπευτές του Ελβετικού Ινστιτούτου EFT, οι οποίοι παρακολούθησαν παράλληλη εκπαίδευση στο Focusing. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων, ενώ η ανάλυση ακολούθησε μια περιγραφική-ερμηνευτική προσέγγιση. Τα ευρήματα ανέδειξαν σημαντικές αλλαγές τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο: οι συμμετέχοντες ανέφεραν ενίσχυση της σχέσης με τον εαυτό τους και μεγαλύτερη αυτοσυμπόνια, αυξημένη αυτοπεποίθηση στον θεραπευτικό ρόλο, βαθύτερη κατανόηση της βιωματικής διαδικασίας και ενισχυμένη εμπιστοσύνη στη θεραπευτική διαδικασία. Επιπλέον, δήλωσαν ότι μπορούσαν να προσεγγίζουν ευκολότερα και αποτελεσματικότερα τα συναισθήματα των πελατών, να μετακινηθούν από μια γνωστική σε μια περισσότερο συναισθηματική εμπλοκή και να ενισχύσουν τη θεραπευτική τους παρουσία και ενσυναίσθηση. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η ενσωμάτωση της εκπαίδευσης Focusing στα προγράμματα ΘΕΣ μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ολιστική ανάπτυξη των θεραπευτών.

Στο πεδίο της συστημικής θεραπείας, υπό την επιρροή των ιδεών του κονστρουκτιβισμού και του κοινωνικού κονστρουξιονισμού, υποστηρίζεται ότι ο/η θεραπευτής/τρια δεν είναι ουδέτερος/η παρατηρητής/τρια, αλλά διαμορφώνει και παράλληλα διαμορφώνεται από τα συστήματα στα οποία εμπλέκεται. Συνεπώς, ένας κεντρικός στόχος της συστημικής εποπτείας είναι να ενισχύσει την ικανότητα των εκπαιδευόμενων θεραπευτών/τριών να ενσωματώνουν τον δικό τους ρόλο, τις υποκειμενικές τους αντιλήψεις και τις αλληλεπιδράσεις τους, ως αναπόσπαστο μέρος της κατανόησης και διαχείρισης των θεραπευτικών περιπτώσεων. Η παρούσα ανακοίνωση στοχεύει να αναδείξει πώς αυτή η ιδέα υλοποιείται στην εποπτική συνομιλία, αντλώντας από μια ευρύτερη έρευνα που εξετάζει την εποπτική σχέση, όπως διαμορφώνεται εντός του πλαισίου της έμμεσης ομαδικής εποπτείας στη συστημική ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση. Η εν λόγω έρευνα ακολουθεί τις αρχές της ανάλυσης συνομιλίας, μιας ποιοτικής ερευνητικής προσέγγισης που εξετάζει μικροαναλυτικά πώς οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν για να επιτελέσουν κοινωνικές δραστηριότητες μέσω του λόγου, είτε σε καθημερινό, είτε σε θεσμικό επίπεδο. Τα δεδομένα προέρχονται από βιντεοσκοπημένες συναντήσεις έμμεσης ομαδικής εποπτείας στο πλαίσιο ενός τετραετούς προγράμματος συστημικής ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης. Τα ευρήματα φωτίζουν πώς συν-διαμορφώνονται τα έργα που αναλαμβάνουν οι συμμετέχοντες/ουσες στην εποπτεία και οι μεταξύ τους σχέσεις. Στην παρούσα ανακοίνωση εστιάζουμε στον τρόπο με τον οποίο η αυτοαναφορικότητα του/της θεραπευτή/τριας κατά την παρουσίαση μιας περίπτωσης φαίνεται να συνδέεται με την ανταπόκριση της εποπτικής ομάδας στην αφήγησή του/της. Αυτή η γνώση μπορεί να βοηθήσει τους/τις εποπτεύοντες/ουσες να αναγνωρίζουν τις σχετικές διεργασίες και να τις προσεγγίζουν με αναστοχαστικό τρόπο.

Σκοπός της παρούσας μελέτης αποτελεί μία ευσύνοπτη καταγραφή του πώς συνδιαλέγονται ορισμένες ψυχοθεραπευτικές σχολές με την ύπαρξη του Θεού και με το υπερβατικό, εν γένει. Αρχικά γίνεται μία αναφορά στον διάλογο της ψυχαναλυτικής σχολής και του ίδιου του Freud με το υπερβατικό, ενώ εντός της ίδιας σχολής, αναφερόμαστε και στον Jung. Έπειτα καταγράφουμε πώς συνδιαλέγονται με το θείο οι υπαρξιστές, ενώ ακολουθεί μία αναφορά στην ανθρωπιστική σχολή και ειδικότερα στην προσωποκεντρική σχολή του Carl Rogers και στον Maslow. Τέλος, αναφερόμαστε στη συνθετική ψυχοθεραπευτική σχολή . Επ’ αφορμή του διαλόγου των θεραπευτικών σχολών με το υπερβατικό, κατατίθεται μία πρόταση για την ένταξη του διαλόγου/προβληματισμού αυτού στις αντίστοιχες ψυχοπαιδαγωγικές προτάσεις των σχολών αυτών.