Πρόγραμμα Συνεδρίου

Η παρούσα ποιοτική έρευνα εξετάζει πώς βιώνονται οι μεταμορφωτικές εμπειρίες στο πλαίσιο της ομαδικής ψυχοθεραπείας και την επίδραση των 11 ψυχοθεραπευτικών παραγόντων του μοντέλου του Yalom, μέσα από τη ματιά τεσσάρων μελών ομάδας και τεσσάρων ομαδικών θεραπευτών. Παρόλο που η ομαδική ψυχοθεραπεία είναι ευρέως αναγνωρισμένη ως αποτελεσματική, η βιβλιογραφία μέχρι σήμερα έχει εστιάσει ελάχιστα στο πώς βιώνεται η θεραπευτική αλλαγή, όπως την περιγράφουν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες. Μέσα από τη θεματική ανάλυση των δεδομένων των συνεντεύξεων με τους συμμετέχοντες, αναδείχθηκαν έξι ξεχωριστές θεματικές: «Αυτή ήταν η στιγμή: σημείο καμπής», «Ένα μέρος που μπορούσε να με κρατήσει: η ομάδα ως συναισθηματικός χώρος συγκράτησης», «Ο ρόλος του θεραπευτή: κράτημα, καθοδήγηση και άφημα», «Εμπόδια στο μονοπάτι της αλλαγής», «Δεν είμαι ο μόνος: Συνειδητοποιώντας κοινές δυσκολίες» και «Πέρα από το δωμάτιο θεραπείας: μόνιμη επίδραση». Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν τον καθοριστικό ρόλο των θεραπευτικών παραγόντων του Yalom, όπως η συνεκτικότητα, η οικουμενικότητα και η ενστάλαξη της ελπίδας ενώ παράλληλα αναδεικνύουν επιπρόσθετους παράγοντες πέρα από το μοντέλο του Yalom που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην ψυχοθεραπευτική μεταμόρφωση: «το συναισθηματικό κράτημα», «η εσωτερίκευση της ομάδας», «η ανάληψη ρίσκου και κουράγιο», «η συναισθηματική παρουσία του θεραπευτή» και «η απελευθέρωση από την ντροπή». Η παρούσα μελέτη εμπλουτίζει την θεωρητική κατανόηση της υποκειμενικής αλλαγής μέσα στην ομάδα και επιβεβαιώνει την μοναδική ταυτότητα της ομαδικής ψυχοθεραπείας ως ένα σχεσιακό πεδίο, όπου η θεραπεία δεν συμβαίνει σε απομόνωση, αλλά σε συνοδεία με τους άλλους.

Η σύγχρονη κατανόηση της ψυχοπαθολογίας καλείται να υπερβεί τα παραδοσιακά διαγνωστικά σχήματα και να στραφεί σε μια βαθύτερη προσέγγιση των ενδοπροσωπικών διεργασιών που συγκροτούν την υποκειμενική εμπειρία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανθρωπιστική ψυχολογία και ειδικότερα η θεώρηση της Margaret Warner για τη «ρεαλιστική διεργασία» (process realism) προσφέρουν ένα δυναμικό και ευαίσθητο εννοιολογικό και θεραπευτικό υπόβαθρο. Η διάκριση της Warner ανάμεσα στη ρευστή, την εύθραυστη και την αποσυνδετική διεργασία μάς επιτρέπει να δούμε την ψυχοπαθολογία όχι ως παθολογία προς εξάλειψη, αλλά ως βαθιά νοηματοδοτημένη και ενσώματη εμπειρία που διαμορφώνεται μέσα στο πλαίσιο των σχέσεων. Ιδιαίτερα η εύθραυστη διεργασία, η οποία συχνά βιώνεται ως ακατέργαστη, διάχυτη ή ασυντόνιστη, αναγνωρίζεται ως θεραπευτικός πυρήνας όταν προσεγγίζεται με ακρίβεια, ενσυναίσθηση και παρουσία. Μέσα από τη φαινομενολογική στάση του θεραπευτή και την αυθεντική συνάντηση με το υποκείμενο, δημιουργείται ένας χώρος αποδοχής και συν-κατανόησης, όπου η θεραπεία δεν επιδιώκει τη διόρθωση αλλά την αναγνώριση και την ενσώματη κατανόηση του βιώματος. Η παρουσίαση εστιάζει, μέσα από κλινικά παραδείγματα, στον τρόπο με τον οποίο η προσωποκεντρική και προσανατολισμένη στην εμπειρία θεραπεία μπορεί να στηρίξει την εσωτερική κίνηση του προσώπου προς μεγαλύτερη αυτογνωσία, λειτουργικότητα και ψυχική ενσωμάτωση. Υποστηρίζεται ότι η φαινομενολογική διερεύνηση της ψυχοπαθολογίας, σε συνδυασμό με τις βασικές αρχές της ανθρωπιστικής θεώρησης, συνιστά ένα γόνιμο έδαφος για την ανάπτυξη μιας θεραπευτικής σχέσης που διευκολύνει την αναδόμηση του νοήματος και τη σταδιακή ανάκτηση της ψυχικής συνοχής.

Η ψυχογενής ανορεξία αποτελεί μία από τις πιο θανατηφόρες ψυχιατρικές διαταραχές. Πλήττει, κατά κύριο λόγο, τον γυναικείο πληθυσμό ενώ όταν εκδηλώνεται στους άρρενες αποτελεί, ως επί το πλείστον, ένα σύμπτωμα που εντάσσεται σε μία ευρύτερη νοσολογική οντότητα όπως αυτή της ψύχωσης. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η μελέτη των εμπειριών που αφηγούνται έφηβες και νεαρές ενήλικες ηλικίας 14-25 ετών που έχουν διαγνωσθεί με ψυχογενή ανορεξία περιοριστικού τύπου. Για την μελέτη της προαναφερθείσας προβληματικής υιοθετήθηκε η μεικτού τύπου ερευνητική μεθοδολογία. Ειδικότερα, χορηγήθηκαν κλίμακες αναφορικά με την αναστοχαστική λειτουργία και τις διατροφικές στάσεις. Πραγματοποιήθηκαν ημι-δομημένες συνεντεύξεις και χορηγήθηκε η προβολική δοκιμασία του Ρόρσαχ. Το σύνολο των συνεντεύξεων μεταγράφθηκε σύμφωνα με την Θεματική Ανάλυση και το υλικό προσεγγίσθηκε βάσει της Ερμηνευτικής Φαινομενολογικής Ανάλυσης. Τα ευρήματα που εντοπίστηκαν ερμηνεύθηκαν σύμφωνα με το Ψυχαναλυτικό μοντέλο. Από την επεξεργασία του υλικού προκύπτει μία σημαίνουσα ονειρική δραστηριότητα η οποία νοηματοδοτείται με έναν ιδιαίτερο τρόπο για κάθε υποκείμενο. Η εκδήλωση της ανορεκτικής συμπτωματολογίας σε ένα εύθραυστο πεδίο όπως αυτό της εφηβείας συνθέτει μία κατάσταση σε σωματικό και ψυχικό επίπεδο που παρεμποδίζει την λειτουργικότητα του υποκειμένου και ενέχει σοβαρές επιπλοκές για την συνέχεια της ανάπτυξής του. Στο προσκήνιο τίθεται η ψυχική διεργασία της εφηβείας όπως την εκλαμβάνει η ανορεκτική μέσα από το πρίσμα της αλλοιωμένης σχέσης με το φαγητό και τους σημαντικούς άλλους. Η παρούσα εισήγηση ενσκήπτει στον αποσπασματικό χαρακτήρα του αιτήματος θεραπείας των ανορεκτικών ασθενών καθώς όταν στην τροφή αποδίδεται ένας ρόλος φετίχ είναι επιτακτική η εύρεση μίας διόδου για την διατήρηση της ασθενούς στο θεραπευτικό πλαίσιο.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον για την ικανοποίηση των ασθενών από την θεραπεία. Προηγούμενη έρευνα σε ενήλικους ασθενείς με ΔΠΤ έδειξε ότι ακόμα και μετά από 36 μήνες οι δυσαρεστημένοι με την θεραπεία ασθενείς είχαν υψηλότερη τάση για λεπτό σώμα και βουλιμική συμπτωματολογία, αλλά και υψηλότερη κατάθλιψη και άγχος σε σύγκριση με τους πολύ ικανοποιημένους από την θεραπεία ασθενείς. Στην παρούσα μελέτη διερευνήθηκε η ικανοποίηση των ασθενών από την εντατική πολυοικογενειακή θεραπεία TBT-S και η σχέση της με τα βραχύχρονα κλινικά αποτελέσματα όσον αφορά στην συμπτωματολογία της ΔΠΤ και την ψυχολογική δυσφορία. Αφού παρείχαν έντυπο ενημερωμένης συγκατάθεσης, οι ασθενείς συμπλήρωσαν το Eating Disorders Examination Questionnaire και το Depression, Anxiety, Stress Scales-21 αμέσως πριν και μετά την συμμετοχή τους στην παρέμβαση TBT-S, και το Patient Satisfaction Questionnaire αμέσως μετά την συμμετοχή τους στην παρέμβαση. Όπως και σε προηγούμενες έρευνες που εφάρμοσαν το TBT-S, οι ασθενείς ανέφεραν υψηλή ικανοποίηση από την θεραπεία. Επιπλέον, φάνηκε ότι υψηλότερη ικανοποίηση από την θεραπεία σχετιζόταν με καλύτερα βραχύχρονα κλινικά αποτελέσματα όσον αφορά στην συμπτωματολογία των ΔΠΤ γενικότερα αλλά και πιο συγκεκριμένα την περιοριστική συμπτωματολογία, την ανησυχία για την τροφή, και την ανησυχία για το βάρος ή το σχήμα του σώματος. Ακόμα, υψηλότερη ικανοποίηση από την θεραπεία σχετιζόταν με καλύτερα βραχύχρονα κλινικά αποτελέσματα όσον αφορά στην κατάθλιψη, κάτι που όμως δεν ίσχυσε για το άγχος και το στρες. Η ικανοποίηση από την θεραπεία φαίνεται να σχετίζεται με καλύτερα κλινικά αποτελέσματα, κάτι που είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψιν κατά την εφαρμογή των ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων.

Η παρούσα μελέτη στοχεύει να προσφέρει μια ολοκληρωμένη κατανόηση της

επίδρασης του στρες και της κόπωσης στην ευημερία των πιλότων, με έμφαση στο

άγχος. Για τη συλλογή υποκειμενικών αναφορών χρησιμοποιήθηκε ποσοτική

ερευνητική μεθοδολογία μέσω δομημένων ερωτηματολογίων, σε δείγμα εξήντα

πιλότων της εμπορικής αεροπορίας. Οι στρεσογόνοι παράγοντες, όπως τα απαιτητικά

προγράμματα πτήσεων και η επιχειρησιακή πίεση, φάνηκε να συμβάλλουν σημαντικά

στην αύξηση των επιπέδων άγχους των πιλότων. Επιπλέον, η κόπωση που προκύπτει

από τις ακανόνιστες ώρες εργασίας και τις μακρές πτήσεις αναδείχθηκε ως

καθοριστικός παράγοντας επιρροής του άγχους. Τέλος, οργανωτικοί παράγοντες

όπως η έλλειψη συστημάτων υποστήριξης και η περιορισμένη πρόσβαση σε πόρους

ψυχικής υγείας εντοπίστηκαν ως επιπλέον συντελεστές που ενισχύουν τα επίπεδα

άγχους στους πιλότους.