Πρόγραμμα Συνεδρίου

Στόχος του συμποσίου είναι να αναδείξει τη δυνατότητα και τον πλούτο της εφαρμογής της ψυχαναλυτικής σκέψης στη συμβουλευτική διαδικασία. Η ψυχαναλυτική παράδοση προσφέρει ένα σημαντικό θεωρητικό υπόβαθρο που εστιάζει κατά κύριο λόγο στις ασυνείδητες ψυχικές διεργασίες που λειτουργούν (και) κατά τη συμβουλευτική πράξη, στην αναγνώριση πρώιμων ψυχικών αναγκών και αμυνών, και στη σύνδεση παρελθοντικών συγκρούσεων με το «εδώ και τώρα» της συμβουλευτικής/θεραπευτικής εργασίας και την επίλυσή τους. Μέσω αυτού, καθίσταται εφικτή η σε βάθος κατανόηση της δυναμικής της σχέσης που αναπτύσσεται μεταξύ του/της συμβούλου και του/της/των συμβουλευομένου/ης/ων. Υποστηρίζεται, επομένως, ότι η ψυχαναλυτική οπτική μπορεί να εμπλουτίσει τη συμβουλευτική εργασία οδηγώντας σε γόνιμες και δημιουργικές προεκτάσεις. Όπως φαίνεται από τις εισηγήσεις του συμποσίου, η ψυχαναλυτική οπτική στη συμβουλευτική μπορεί να εφαρμοστεί σε διάφορα πλαίσια και με διαφορετικά ζητούμενα: παραδείγματος χάριν, στη συμβουλευτική/θεραπεία ζεύγους, στη συμβουλευτική γονέων, στην εκπαίδευση και σε ομάδες υποστήριξης επαγγελματιών.

Το παρόν συμπόσιο επικεντρώνεται στις πολύπλευρες προκλήσεις και δυνατότητες της συμβουλευτικής σταδιοδρομίας για άτομα που ανήκουν σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες, μέσα από τέσσερις εισηγήσεις με κοινό θεμέλιο την κοινωνική ευαισθησία και την επαγγελματική ενδυνάμωση. Συγκεκριμένα, εξετάζονται οι ανάγκες ατόμων με ιστορικό εξάρτησης, πρώην κρατουμένων, ατόμων με νοητική αναπηρία και ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, με επίκεντρο την υποστήριξή τους στη μετάβαση προς την αγορά εργασίας και την κοινωνική συμμετοχή. Το θεωρητικό πλαίσιο του συμποσίου εδράζεται σε σύγχρονες κονστρουκτιβιστικές και κοινωνικο-κονστρουξιονιστικές προσεγγίσεις, στις οποίες η επαγγελματική ταυτότητα δεν θεωρείται προϋπάρχουσα αλλά συν-κατασκευάζεται μέσα από βιωμένες εμπειρίες, σχέσεις και κοινωνικές αφηγήσεις. Η προσωποκεντρική προσέγγιση, σε συνδυασμό με τις θεωρίες κατασκευής σταδιοδρομίας, αναδεικνύει τη σημασία της αυθεντικής σχέσης συμβούλου-συμβουλευομένου, της ενσυναίσθησης και της ενδυνάμωσης, ιδίως όταν ο/η ωφελούμενος/η φέρει βιώματα τραύματος, αποκλεισμού ή στιγματισμού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη επανανοηματοδότησης της εργασίας όχι απλώς ως επιβίωση, αλλά ως χώρου νοήματος, κοινωνικής δικτύωσης και αυτοπραγμάτωσης. Οι εισηγήσεις φωτίζουν καλές πρακτικές, όπως η αξιοποίηση προσαρμοσμένων εργαλείων αξιολόγησης, οι αφηγηματικές τεχνικές, οι βιωματικές παρεμβάσεις και η διασύνδεση με δομές υποστήριξης και εργοδοτικούς φορείς. Το συμπόσιο φιλοδοξεί να συμβάλει στον θεωρητικό αναστοχασμό, την ανταλλαγή εμπειριών και την ενίσχυση του επαγγελματικού ρόλου των συμβούλων σταδιοδρομίας, προωθώντας ένα μοντέλο συμβουλευτικής κοινωνικά δίκαιο, ευαίσθητο στις διαφορές και ικανό να στηρίζει ουσιαστικά τα πιο περιθωριοποιημένα μέλη της κοινωνίας.

Το συμπόσιο εξετάζει τις πολλαπλές όψεις της κατασκευής της ταυτότητας γυναικών, νέων και ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στον σύγχρονο ψηφιακό πολιτισμό και συνδέει τα συμπεράσματα των μελετών με κατευθυντήριες δυνατότητες για τη Συμβουλευτική Ψυχολογία. Εντάσσεται οργανικά στη θεματική «Συμβουλευτική, ζητήματα φύλου, κατασκευή ταυτοτήτων», αναδεικνύοντας τους νέους όρους με τους οποίους το φύλο βιώνεται και εκφράζεται στον ψηφιακό χώρο. Η πρώτη εργασία εξετάζει πώς η γυναικεία υποκειμενικότητα αναδομείται μέσα από τα φίλτρα και τα βλέμματα του ψηφιακού πλήθους, τονίζοντας το πώς η εικόνα κυριαρχεί εις βάρος της φωνής και της βιωμένης εμπειρίας. Με όχημα τη συνθετική συμβουλευτική και τη μεταφορά του πλατωνικού σπηλαίου, αναδεικνύονται οι παγίδες της εξωτερικής επικύρωσης και προτείνονται θεραπευτικοί δρόμοι επανασύνδεσης με την αυθεντική γυναικεία φωνή. Η δεύτερη εργασία εστιάζει στη διαμεσολαβημένη κατασκευή και έκφραση εναλλακτικών ταυτοτήτων εφήβων και νέων, εστιάζοντας στο φύλο. Αναδεικνύεται η σημασία της ψηφιακής επιτελεστικότητας, η ρευστότητα, η πολλαπλότητα των ψηφιακών εαυτών, η χρήση μη δυαδικών όρων και η ένταση μεταξύ αυθεντικότητας και ψηφιακής αναπαράστασης του εαυτού. Αναζητούνται κατάλληλα εργαλεία ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας και αυθεντικότητας των νέων, στις αφηγηματικές και μεταμοντέρνες προσεγγίσεις. Η τρίτη εργασία συμπληρώνει την εικόνα, εστιάζοντας σε ζητήματα αυτοπροσδιορισμού, ορατότητας, ενδυνάμωσης αλλά και ψηφιακού τραύματος λόγω διαδικτυακού αποκλεισμού, επιτήρησης ή ρητορικής μίσους έναντι των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Αναδεικνύει το ρόλο της Συμβουλευτικής ως ένα χώρο αποδοχής, ασφάλειας και συνοδείας των θεραπευομένων, στην πλοήγησή τους μεταξύ ψηφιακών και πραγματικών κόσμων. Συνολικά, οι τρεις εργασίες λαμβάνοντας υπόψη τη δυναμική ένταση μεταξύ online και offline ταυτότητας και τις απαιτήσεις αυτοπαρουσίασης υπό συνεχή ψηφιακή επιτήρηση, προτείνουν πρακτικές που ενισχύουν την αφήγηση του αυθεντικού εαυτού και καλλιεργούν την ικανότητα διαχείρισης των πολυφωνικών ταυτοτήτων. Υποστηρίζουν την ανάγκη για μια Συμβουλευτική Ψυχολογία με κουλτούρα συμπερίληψης, που συνομιλεί κριτικά με τις συνθήκες της ψηφιακής κοινωνίας, αναγνωρίζοντας τη ρευστότητα και τη διαπραγματευσιμότητα του φύλου και της ταυτότητας, ως κεντρικά πεδία ψυχοκοινωνικής φροντίδας.

Οι εισηγήσεις του παρόντος συμποσίου εστιάζουν στον ρόλο του σώματος, ως βασικού
φορέα ψυχικού νοήματος στη σχεσιακή ψυχαναλυτική θεραπεία. Το σώμα αναδεικνύεται ως
πεδίο στο οποίο εκφράζονται, σε ρόλο πρώτου αφηγητή, η επιθυμία, το τραύμα , η απώλεια
και η ταυτότητα, ειδικά σε στιγμές τις οποίες η γλώσσα δεν επαρκεί για να συλλάβει και να
αποδώσει την εμπειρία. Απο τη σιωπηλή κραυγή του σώματος που εκδραματίζει την ψυχική
αποδιοργάνωση ή αποσύρεται από τη σεξουαλικότητα και το πένθος μέσα από τη νευρογενή
ανορεξία εως τη σωματική μετάφραση του ανείπωτου σε πολιτισμικά τραυματισμένους
ασθενείς, οι εργασίες συνομιλούν γύρω από τη δυνατότητα της θεραπευτικής σχέσης να
ενσαρκώνει εκ νεου το τραύμα. Τα κλινικά περιστατικά που παρουσιάζονται αναδεικνύουν
πώς η ενσώματη έκφραση γίνεται φορέας μεταβιβαστικών και αντιμεταβιβαστικών
κινήσεων, επιτρέποντας την πρόσβαση σε βαθιά ασυνείδητες εμπειρίες που συχνά
αντιστέκονται στη γλωσσική επεξεργασία. Κοινό νήμα αποτελεί η λειτουργία του σώματος
ως αναλυτικού τρίτου , ως "σιωπηλού διερμηνέα", που φέρει και αποκαλύπτει το άρρητο. Η
ενσώματη παρουσία του θεραπευτή, η αντοχή στην αποδιοργάνωση και η σταδιακή
δημιουργία ενός κοινού θεραπευτικού χώρου καθίστανται κρίσιμοι παράγοντες για την
ψυχική επεξεργασία. Το σώμα δεν είναι μόνο φορέας του τραύματος αλλά και ενεργός
παράγοντας σχέσης, δημιουργίας και επανεπινόησης του εαυτού. Μέσα από τη δυναμική του
θεραπευτικού δεσμού, αναδεικνύεται η δυνατότητα ανασυγκρότησης της υποκειμενικότητας,
πέρα από τις τραυματικές επιγραφές. Η ενότητα αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για μια
ψυχοθεραπευτική πρακτική που εμπεριέχει και σέβεται την ενσώματη εμπειρία,
προσφέροντας χώρο σε ό,τι δεν μπορεί ακόμη να ειπωθεί, αλλά αξίζει να ακουστεί. Η
σχεσιακή ψυχαναλυτική σκέψη καλειται να ακούσει το σώμα όχι μόνο ως σύμπτωμα, αλλά
και ως υποκείμενο και πεδίο συνάντησης του τραύματος προσφέροντας έτσι μια νέα εμπειρία
θεραπευτικής ορατότητας. Εκεί όπου η σχέση γεννιέται ξανά όχι για να θεραπεύσει μόνο
αλλά και για να υπάρξει αυθεντικά.
Λέξεις κλειδιά : θεραπευτική σχέση, Ορατότητα, νευρογενής ανορεξία, ψυχωτική
αποδιοργάνωση, πολιτιστικό τραύμα , ενσώματη εμπειρία

Η ραγδαία αύξηση της χρήσης των «έξυπνων τηλεφώνων» οδήγησαν στην υπερβολική εξάρτηση από αυτά, και τη δημιουργία του όρου νομοφοβία. Η νομοφοβία αναφέρεται στην ψυχολογική δυσφορία που βιώνει ένα άτομο όταν δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει ή δεν έχει πρόσβαση στο κινητό του τηλέφωνο. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση του επιπολασμού της νομοφοβίας στον εφηβικό Ελληνόφωνο πληθυσμό, και η σχέση της με δημογραφικά στοιχεία, και παράγοντες της ψυχικής υγείας. Οι συμμετέχοντες συμπεριελάμβαναν 433 άτομα ηλικίας 15-22 ετών, και για τη στρατολόγηση τους χρησιμοποιήθηκαν οι μέθοδοι δειγματοληψίας ευκολίας και χιονοστιβάδας. Η συλλογή των δεδομένων έγινε με τη χρήση ενός διαδικτυακού ερωτηματολογίου που αξιολόγησε δημογραφικά στοιχεία των συμμετεχόντων, το επίπεδο νομοφοβίας, τα επίπεδα της μοναξιάς τους, του εθισμού στα ΜΚΔ, του σύνδρομού FoMO, του άγχους και του φοβικού άγχους. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι (α) η νεαρότερη ηλικία απόκτησης κινητού τηλεφώνου συνδέεται με μεγαλύτερα επίπεδα νομοφοβίας, (β+γ) ο αυξημένος χρόνος της χρήσης κινητού τηλεφώνου και των ΜΚΔ συνδέεται με μεγαλύτερα επίπεδα νομοφοβίας, και (δ) τα άτομα με υψηλότερα επίπεδα νομοφοβίας είναι πιθανότερο να αναφέρουν αυξημένα επίπεδα (1) μοναξιάς, (2) εθισμού στα ΜΚΔ, (3) του συνδρόμου FoMO, (4) άγχους, και (5) φοβικού άγχους. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η ευρεία εμφάνιση της νομοφοβίας σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες εγείρει σημαντικές ανησυχίες, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για την ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων τα οποία θα απευθύνονται τόσο σε εφήβους όσο και σε γονείς και θα έχουν προληπτικό αλλά και παρεμβατικό χαρακτήρα, ενημερώνοντας για τους κινδύνους στην ψυχική υγεία που επιφέρει η πρώιμη έκθεση σε οθόνες, προωθώντας την ισορροπημένη χρήση των κινητών τηλεφώνων και ενθαρρύνοντας την άμεση κοινωνική αλληλεπίδραση. Στην εφαρμοσμένη ψυχολογία, η νομοφοβία ενδείκνυται να ενταχθεί σε αξιολογήσεις της ψυχικής υγείας ως δείκτης ψυχολογικής δυσφορίας, ενώ η διαχείριση της εξάρτησης από την τεχνολογία, θα μπορούσε να καθοριστεί ως θεραπευτικός στόχος σε άτομα με έντονο άγχος ή κοινωνική απόσυρση.

Ο εθισμός στο διαδίκτυο συνιστά ένα ψυχοκοινωνικό φαινόμενο που έχει τύχει εκτεταμένης διερεύνησης στη διεθνή βιβλιογραφία. Επιδημιολογικά δεδομένα καταδεικνύουν σημαντική αύξηση της χρήσης του διαδικτύου στον φοιτητικό πληθυσμό τα τελευταία έτη, γεγονός που συχνά συνδέεται με την ανάπτυξη συμπεριφορών εξάρτησης. Η μειωμένη ικανότητα αυτορρύθμισης φαίνεται να λειτουργεί ως προγνωστικός δείκτης για την εμφάνιση εθισμού στο διαδίκτυο, ιδίως σε φοιτητές. Παρά την αναγνώριση των σχετικών κινδύνων, οι προληπτικές παρεμβάσεις που απευθύνονται στον συγκεκριμένο πληθυσμό παραμένουν περιορισμένες. Τεκμηριωμένα ευρήματα υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα των διαδικτυακών παρεμβάσεων στην προαγωγή της ψυχικής υγείας. Ωστόσο, η βιβλιογραφία εμφανίζει ερευνητικά κενά ως προς την αξιολόγηση της επίδρασής τους ειδικά στο πεδίο του εθισμού στο διαδίκτυο. Η παρούσα μελέτη διερευνά την αποτελεσματικότητα μιας διαδικτυακής παρέμβασης πρόληψης και διαχείρισης του εθισμού στο διαδίκτυο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Το δείγμα απαρτιζόταν από 47 προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές (Ν = 47, Μ.Ο. ηλικίας = 21 έτη, Τ.Α. = 3), εκ των οποίων οι 24 συμμετείχαν στην πειραματική ομάδα και οι 23 στην ομάδα ελέγχου. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν: α) το Τεστ Εθισμού στο Διαδίκτυο (Internet Addiction Test) και β) το ερωτηματολόγιο Αυτορρύθμισης (Self-Regulation Questionnaire), προκειμένου να αξιολογηθούν τα επίπεδα εθισμού και αυτορρύθμισης, αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν στατιστικά σημαντική αύξηση των επιπέδων αυτορρύθμισης και μείωση του εθισμού στο διαδίκτυο στην πειραματική ομάδα. Οι θετικές επιδράσεις διατηρήθηκαν και κατά την επαναξιολόγηση, η οποία πραγματοποιήθηκε 6 εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη χρησιμότητα των διαδικτυακών παρεμβάσεων ως εργαλείων πρόληψης και αντιμετώπισης του εθισμού στο διαδίκτυο στον φοιτητικό πληθυσμό, αναδεικνύοντας την ανάγκη για περαιτέρω ερευνητική...

Η σωματική δραστηριότητα θεωρείται παγκοσμίως ως ένας πολύ σημαντικός σύμμαχος για την πρόληψη και αντιμετώπιση διαφορετικών ασθενειών ψυχικής υγείας όπως η νομοφοβία. Η νομοφοβία γνωστή και ως σύνδρομο στέρησης κινητού τηλεφώνου, αποτελεί ψυχολογική κατάσταση κατά την οποία το άτομο φοβάται την αποσύνδεση του από το κινητό τηλέφωνο.

Ο σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να εξετάσει την επίδραση της σωματικής άσκησης στην ψυχική υγεία εστιάζοντας στον φοιτητικό πληθυσμό της Κύπρου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο χρόνο που αφιερώνεται στην σωματική δραστηριότητα με τα επίπεδα άγχους, αυτοεκτίμησης και τη νομοφοβία. Το δείγμα αποτελείται από 350 άτομα, ελληνόφωνες φοιτητές και φοιτήτριες ηλικίας από 18 έως 29 ετών, οι οποίοι φοιτούν σε διάφορα πανεπιστήμια της Κύπρου και η συλλογή των δεδομένων έγινε με την μέθοδο δειγματοληψίας χιονοστοιβάδας. Επιπλέον, η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε μέσω της διαδικτυακής συμπλήρωσης ερωτηματολογίου, καταγράφοντας τα δημογραφικά στοιχεία των φοιτητών, την συχνότητα και διάρκεια της σωματικής δραστηριότητας, καθώς και τα επίπεδα του άγχους και της αυτοεκτίμησης. Τα ευρήματα αναμένεται να επιβεβαιώσουν προηγούμενες έρευνες που δείχνουν ότι: α) η σωματική δραστηριότητα μειώνει το άγχος, β) συνδέεται θετικά με την αυτοεκτίμηση, και γ) σχετίζεται με χαμηλότερα επίπεδα νομοφοβίας. Η μελέτη επιδιώκει να αναδείξει τη σημασία της σωματικής άσκησης ως παράγοντα ενίσχυσης της ψυχικής ευεξίας και πρόληψης σύγχρονων φαινομένων εξάρτησης, όπως η υπερβολική χρήση κινητών τηλεφώνων.

Εν κατακλείδι, είναι σημαντική η διερεύνηση της σωματικής άσκησης στον πληθυσμό της Κύπρου αφού χαρακτηρίζεται ως παράγοντας βελτίωσης της ψυχικής υγείας και θεωρείται αναγκαία η διερεύνηση του παράγοντα της νομοφοβίας, καθιστώντας αναγκαία τη προσοχή με την υπερβολική χρήση κινητών τηλεφώνων αφού συνδέεται με συμπτώματα άγχους, δυσκολίας ύπνου και με συμπεριφορές εθισμού.

Η παρούσα έρευνα εξετάζει την έννοια της ευγνωμοσύνης στο πλαίσιο της Θετικής Ψυχολογίας, καθώς και την θετική επίδραση που η ίδια ασκεί στη ζωή των φοιτητών/φοιτητριών. Στόχος της ήταν να διερευνηθούν οι διαφορές που εντοπίζονται ανάμεσα στα δύο φύλα, αναφορικά με την έκφραση και ένταση της ευγνωμοσύνης, όπως επίσης και ο ρόλος της στην ψυχική ευημερία και την καθημερινότητα τους. Για την πραγματοποίηση της έρευνας αξιοποιήθηκε μικτή μεθοδολογία, με ποσοτικά δεδομένα από τη χορήγηση ενός ερωτηματολογίου και ποιοτικά από την διεξαγωγή ενός συνόλου ημι-δομημένων διαδικτυακών συνεντεύξεων. Τα ποσοτικά ευρήματα ανέδειξαν ότι οι γυναίκες φοιτήτριες εκφράζουν συχνότερα και εντονότερα την ευγνωμοσύνη τους συγκριτικά με τους άνδρες φοιτητές, ενώ η ποιοτική ανάλυση κατέδειξε την καθοριστική συμβολή της ευγνωμοσύνης στην ψυχική ευημερία, τις διαπροσωπικές σχέσεις, την ακαδημαϊκή πορεία και την ανθεκτικότητα του φοιτητικού πληθυσμού, επιβεβαιώνοντας έτσι τη διεθνή βιβλιογραφία. Συμπερασματικά, καθίσταται σαφές ότι η ευγνωμοσύνη αναδεικνύεται ως εξαιρετικά καίριος προστατευτικός παράγοντας για την ψυχική υγεία και τη συνολική προσαρμογή των φοιτητών/φοιτητριών. Βάσει αυτών των ευρημάτων, λοιπόν, κρίνεται σημαντικό να αναπτυχθούν πρακτικές εφαρμογές, που θα ενισχύσουν την καλλιέργεια και την εξωτερίκευση της στη συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα. Ειδικότερα, τεχνικές όπως οι «Λίστες Ευγνωμοσύνης» και ο «Στοχασμός Ευγνωμοσύνης», κατά τις οποίες οι συμμετέχοντες/συμμετέχουσες καταγράφουν ή αναλογίζονται σε καθημερινή βάση πράγματα ή γεγονότα που τους προκαλούν το αίσθημα της ευγνωμοσύνης, δύνανται να ενισχύσουν τα θετικά τους συναισθήματα και να περιορίσουν ενδεχόμενα αισθήματα άγχους, κοινωνικής πίεσης ή φόβου αποτυχίας.

Στην εργασία θα παρουσιαστεί ο ρόλος του ενδοσχολικού συντονιστή μέσα από δράσεις που έλαβαν χώρα στο σχολείο τις χρονιές 2024-2026. Το σύγχρονο σχολείο αλλάζει, αναμορφώνεται μέσα στο πλαίσιο ενίσχυσης μιας κουλτούρας συνεργασίας, υποστήριξης και επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών Όπως προβλέπεται από τον Ν. 4823/2021 και τις συναφείς υπουργικές αποφάσεις (Υ.Α. 108906/ΓΔ4/2021), ο ρόλος του ενδοσχολικού συντονιστή αποτελεί κρίσιμο πυλώνα ενίσχυσης της παιδαγωγικής ηγεσίας και βελτίωσης του εκπαιδευτικού έργου. Οι πρακτικές που ακολουθήθηκαν από το σχολείο από την πλευρά της διεύθυνσης αλλά και οι απόψεις των εκπαιδευτικών από τα σχέδια δράσης αποτυπώνουν την συνολική προσέγγιση και δίνουν πολύτιμα στοιχεία για τη σημασία του έργου του στη σχολική μονάδα. Ο ενδοσχολικός συντονιστής λειτουργεί ενισχύει τη συνεργασία στον Σύλλογο Διδασκόντων και ενθαρρύνει την εφαρμογή καινοτόμων και διαφοροποιημένων πρακτικών σύμφωνα με τις νέες τεχνολογίες και όχι μόνο. Παράλληλα, υποστηρίζει τη συμπερίληψη και την ισότιμη συμμετοχή όλων των μαθητών, ιδίως των ευάλωτων ομάδων, σε συνεργασία με το ΕΔΥ και την ευρύτερη κοινότητα. Στην πράξη, όπως διαφαίνεται και από την εμπειρία του 23ου Δημοτικού Σχολείου Πατρών, ο ενδοσχολικός συντονιστής συμβάλλει ουσιαστικά στην υλοποίηση σχεδίων δράσης, την παιδαγωγική καθοδήγηση και τη σύνδεση του σχολείου με κοινωνικούς φορείς, ενισχύοντας έτσι τον ολιστικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης.

Η συνεργασία του σχολείου με την οικογένεια αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού. Στην παρούσα εργασία θα παρουσιαστεί ένα πρόγραμμα συνεργασίας του σχολείου και της οικογένειας. Καλές πρακτικές ενδυνάμωσης των σχέσεων μεταξύ του σχολείου και της οικογένειας μέσα από ένα πλαίσιο αλληλοϋποστήριξης και φροντίδας αποτυπώνουν το καλό κλίμα και την συνεργασία που υπάρχει σε ένα σχολείο που νοιάζεται και φροντίζει όλα τα μέλη του. Δράσεις γονεϊκής συμμετοχής (επισκέψεις, εκδηλώσεις), τα σχολικά συμβούλια και τις σχολές γονέων. Παράλληλα, η ενσωμάτωση πολιτισμικά ευαίσθητων στρατηγικών και η αξιοποίηση της τοπικής κοινότητας συμβάλλουν σε ένα πιο συμπεριληπτικό σχολικό περιβάλλον. Στην εργασία θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματα ποσοτικά και ποιοτικά από την λειτουργία της σχολής γονέων της σχολικής μονάδας αλλά και το πλαίσιο των δράσεων και καλών πρακτικών που υλοποιούνται στο σχολείο, μια ολιστική προσέγγιση συνεργασίας. Εκπαιδευτικά προγράμματα, εκδηλώσεις φιλαναγνωσίας, πολιτιστικές γιορτές, καθώς και συνεργασίες με φορείς, καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και η κοινότητα συνδιαμορφώνουν ένα ζωντανό εκπαιδευτικό πλαίσιο. Επιπλέον, η διαμόρφωση σχολικών συμβολαίων, οι ψηφιακές πλατφόρμες και η συμμετοχή των γονέων σε αιμοδοσίες, επιβεβαιώνουν τη δυναμική αυτής της συνεργασίας στην πράξη. Η ενίσχυση της συνεργασίας σχολείου–οικογένειας δεν αποτελεί απλώς υποστηρικτικό εργαλείο, αλλά πυλώνα εκπαιδευτικής δημοκρατίας και πρόληψης ψυχοκοινωνικών δυσκολιών.

Η παρούσα έρευνα μελέτησε συγκριτικά τη μη συναινετική διακίνηση ηλεκτρονικών μηνυμάτων σεξουαλικού περιεχομένου (sexting) μεταξύ εφήβων χωρίς και με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ), εξετάζοντας παράλληλα μέσω ενός μοντέλου διαμεσολάβησης τον ρόλο των γονέων, των συνομηλίκων και ενδοατομικών χαρακτηριστικών. Συνολικά, 354 (58% κορίτσια) μαθητές/τριες χωρίς ΕΕΑ και 311 (51% κορίτσια) μαθητές/τριες με ΕΕΑ, που φοιτούσαν στην δευτέρα και τρίτη τάξη τυχαία επιλεγμένων δημόσιων Γυμνασιών γενικής αγωγής, συμπλήρωσαν δια ζώσης κλίμακες αυτοαναφοράς σχετικές με τους γονείς (ενεργή μεσολάβηση / περιορισμοί γονέων ως προς τη χρήση ηλεκτρονικών/ψηφιακών μέσων), τους συνομηλίκους (αποδοχή / πίεση συνομηλίκων) και το άτομο (ενσυναίσθηση, αυτοέλεγχος, μη συναινετικό sexting). Βάσει των αποτελεσμάτων, οι μαθητές/τριες με ΕΕΑ φάνηκε να εμπλέκονται στο μη συναινετικό sexting (ως αποστολείς/παραλήπτες) σε στατιστικώς σημαντικά υψηλότερο βαθμό, συγκριτικά με τους/τις μαθητές/τριες χωρίς ΕΕΑ. Επιπροσθέτως, για τους/τις μαθητές/τριες χωρίς ΕΕΑ, βρέθηκε πως η αντιλαμβανόμενη αποδοχή και πίεση των συνομηλίκων συμβάλλει στην εμπλοκή τους στο μη συναινετικό sexting μόνο έμμεσα διαμέσου της πλήρους διαμεσολάβησης της ενσυναίσθησης και του αυτοελέγχου. Αντιθέτως, για τους/τις μαθητές/τριες με ΕΕΑ, βρέθηκε πως οι εμπλεκόμενες μεταβλητές που σχετίζονται τόσο με τους συνομηλίκους όσο και με τους γονείς συμβάλλουν στην εμπλοκή τους στο μη συναινετικό sexting, όχι μόνο έμμεσα, αλλά και άμεσα διαμέσου της μερικής διαμεσολάβησης του αυτοελέγχου. Τέλος, το φύλο των μαθητών/ριών χωρίς και με ΕΕΑ δεν αποτέλεσε στατιστικώς σημαντικό διαφοροποιητικό παράγοντα της εμπλοκής τους στο οικείο φαινόμενο. Τα ευρήματα υποδεικνύουν την αναγκαιότητα σχεδιασμού/εντατικοποίησης σχολικών δράσεων πρόληψης εστιασμένων σε ριψοκίνδυνες διαδικτυακές σεξουαλικές συμπεριφορές στην εφηβεία. Σε αυτό το πλαίσιο, και υιοθετώντας μια ολιστική προσέγγιση, ο ρόλος των γονέων και των συνομηλίκων καθώς και η ενδυνάμωση της ενσυναίσθησης και του αυτοελέγχου των εφήβων θα πρέπει να προτεραιοποιηθούν. Οι παραπάνω προτεινόμενες δράσεις κρίνονται επιτακτικότερες για μαθητές/τριες με ΕΕΑ.

Η έννοια της αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών έχει αντίκτυπο στην πρόοδο των μαθητών, στην ποιότητα της διδασκαλίας, στο εκπαιδευτικό έργο και στη συνολική νοοτροπία για την επαγγελματική σταδιοδρομία τους. Η αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών είναι δυναμική και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες κατά τη διάρκεια της διδακτικής σταδιοδρομίας τους. Μία από τις σημαντικότερες επιρροές είναι η γονική εμπλοκή καθώς ο ρόλος που διαδραματίζουν οι γονείς στην εκπαίδευση των παιδιών τους έχει αποτελέσει σημαντικό αντικείμενο μελέτης, λόγω του ευρέος φάσματος των θετικών στοιχείων που προσφέρει η γονική εμπλοκή στα κοινωνικά και γνωστικά πλαίσια.

Η παρούσα εργασία έχει επικεντρωθεί στο να μελετήσει και να καταγράψει τις απόψεις των εκπαιδευτικών Α/βάθμιας εκπαίδευσης στη σχέση μεταξύ των εκπαιδευτικών σχετικά με τη συμμετοχή των γονέων και την επίδραση στην αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού έργου. Τα αποτελέσματα της έρευνας είναι σημαντικά όχι μόνο από θεωρητική αλλά και από πρακτική άποψη, διότι αναδεικνύουν παράγοντες που ενισχύουν την αίσθηση αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών, τους τρόπους γονικής εμπλοκής που επιδιώκουν οι εκπαιδευτικοί στο έργο τους, καθώς και τους τρόπους γονικής εμπλοκής που συμβάλλουν στην αίσθηση της αποτελεσματικότητά τους. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας θα συμβάλλουν στην ενίσχυση της σχέσης εκπαιδευτικών-γονέων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Το παρόν θέμα πραγματεύεται την αναπτυξιακή διαταραχή του αυτισμού και επιχειρεί να διερευνήσει τους αιτιώδεις παράγοντες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, μέσω της βιβλιογραφικής και ερευνητικής προσέγγισης. Σημαντική έμφαση δίνεται στους αιτιώδεις παράγοντες της διαταραχής, μέσα από την παρουσίαση θεωριών που σχετίζονται με γενετικούς, ψυχογενείς, νευρολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Παρά τις πολλαπλές ερευνητικές προσπάθειες, δεν έχει διατυπωθεί μια ενιαία θεωρία που να επεξηγεί ακριβώς και πλήρως την εμφάνιση του αυτισμού.

Στο πρώτο μέρος, παρατίθεται εκτενής βιβλιογραφική ανασκόπηση αναφορικά με την έννοια του αυτισμού, τις μορφές του (αυτισμός Kanner, σύνδρομο Asperger, σύνδρομο Rett) και ιστορική αναδρομή. Επιπλέον, αναφέρονται οι διαγνωστικές κατηγορίες, όπως προτείνονται από το ICD-10 και DSM-V σχετικά με τις διαφορές φύλου και τα επιδημιολογικά δεδομένα που φανερώνουν τη ραγδαία αύξηση της εμφάνισής του κατά τα τελευταία έτη.

Στο δεύτερο μέρος, παρουσιάζεται μια ποιοτική έρευνα μέσα από ερωτηματολόγια προς γονείς παιδιών με αυτισμό, με σκοπό να αντληθούν δεδομένα αναφορικά με τις παρατηρήσεις, τις εμπειρίες και τις ανάγκες των παιδιών με αυτισμό. Τα αποτελέσματα των ερωτηματολογίων τίθενται σε σύγκριση με επίσημες γνωματεύσεις του ΚΕΔΔΥ, ώστε να γίνουν κατανοητές οι εμπειρίες των γονέων και να διαπιστωθεί η ακρίβεια των διαγνωστικών εργαλείων.

Τα αποτελέσματα της μελέτης φανερώνουν τη σημασία της έγκαιρης και έγκυρης διάγνωσης, της ενίσχυσης του ρόλου των γονέων και την αναγκαιότητα ενός υποστηρικτικού και προβλέψιμου περιβάλλοντος για αυτιστικά παιδιά. Συμπερασματικά, το άρθρο συνδράμει στην κατανόηση της φύσης του αυτισμού και φανερώνει προοπτικές για την καλύτερη υποστήριξη των ίδιων των παιδιών και των οικογενειών τους. Συμπερασματικά, η ερευνητική διαδικασία καταλήγει στο γεγονός ότι η σωστή αναγνώριση και υποστήριξη του ατόμου με αυτισμού συνδέεται άρρηκτα με τον ενεργό ρόλο της οικογένειας και την ανάδειξη της ανάγκης για κοινωνική ευαισθητοποίηση.

Τα προγράμματα κοινωνικοποίησης απευθύνονται σε ενήλικα άτομα με ψυχοκοινωνικές δυσκολίες και στοχεύουν στην καθημερινή απασχόληση, στη συνεχή θεραπευτική υποστήριξη, στην πρόληψη των υποτροπών, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, στην κοινωνική ένταξη και επαγγελματική αποκατάσταση, καθώς και στην καταπολέμηση του στίγματος και της κοινωνικής απόσυρσης. Η παρούσα έρευνα αποσκοπεί στην ενίσχυση της αυτοσυμπόνιας, της ικανότητας για δημιουργία σχέσεων και της ενσυνειδητότητας. Επιπλέον, διερευνά τον ρόλο της συμβουλευτικής ψυχολογίας και των θετικών παρεμβάσεων σε πληθυσμό με ψυχοκοινωνικές δυσκολίες, μέσω της εφαρμογής συγκεκριμένων ασκήσεων και τεχνικών.

Το πρόγραμμα είχε ψυχοεκπαιδευτικό χαρακτήρα και διήρκεσε οκτώ εβδομάδες, με εβδομαδιαίες συναντήσεις διάρκειας 50 λεπτών. Υλοποιήθηκε σε δύο ομάδες ωφελούμενων (σύνολο 16 άτομα) σε Κέντρο Ημέρας στην Αττική. Οι παρεμβάσεις περιλάμβαναν τεχνικές ενσυνειδητότητας, αυτοσυμπόνιας, ευγνωμοσύνης, απόλαυσης της καθημερινότητας και ενίσχυσης των δυνάμεων χαρακτήρα. Η αξιολόγηση έγινε με τη χρήση τεσσάρων ψυχομετρικών εργαλείων σε τρία στάδια: πριν την παρέμβαση, αμέσως μετά την ολοκλήρωσή της και σε επαναληπτική μέτρηση έξι μήνες αργότερα. Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, με στόχο την αποτίμηση της αποτελεσματικότητας της παρέμβασης σε μεταβλητές όπως τα θετικά και αρνητικά συναισθήματα, η ενσυνειδητότητα, η ευγνωμοσύνη και η ποιότητα ζωής των συμμετεχόντων.

Η έρευνα εξετάζει τις εκτιμήσεις και τις προτάσεις των γονέων για χρήσιμες πρακτικές και αποδοτική μεθοδολογία για αποτελεσματικότερα οφέλη από την επιμόρφωση σε θέματα συμβουλευτικής για την εφηβεία. Οι γονείς μαθητών γυμνασίου της Θεσσαλονίκης μετά την ολοκλήρωση 3 τρίωρων επιμορφωτικών συναντήσεων, που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο σχολικών δράσεων, κλήθηκαν να απαντήσουν σε ανώνυμο ερωτηματολόγιο. Οι 38 συμμετέχοντες, στην πλειοψηφία τους μητέρες, εξέφρασαν σε ποσοστό 65,8% τη μέγιστη ικανοποίησή τους για τις συναντήσεις και αξιολόγησαν τη μεθοδολογία και τις τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν ως προς συχνότητα και την αποτελεσματικότητά τους με την προώθηση της ενεργής συμμετοχής με ερωταπαντήσεις να ξεχωρίζει ως προτίμηση (78,9%), ενώ ακολουθούν η χρήση εποπτικών μέσων (63,2%), η ενσωμάτωση πρακτικών παραδειγμάτων και ρεαλιστικών σεναρίων (57,9%) και η εφαρμογή βιωματικών δραστηριοτήτων (31,6%). Οι γονείς δήλωσαν την επιθυμία για δια ζώσης μελλοντικές συναντήσεις (63,2%) με συχνότητα μία φορά το μήνα (68,4%), ενώ θεωρούν πως θα ωφελούσε ιδιαίτερα η από κοινού συμμετοχή και των δύο γονέων (92,1%). Οι προτάσεις που διατύπωσαν για τη βέλτιστη διεξαγωγή επιμορφωτικών συναντήσεων συμβουλευτικής αφορούν την υλοποίηση μεγαλύτερου αριθμού συναντήσεων σε περισσότερες θεματικές (57,9%), την ευρεία χρήση τεχνολογικών μέσων (26,3%), βιωματικές προσεγγίσεις (21,1%), χρόνος για αλληλεπίδραση με τους επιμορφωτές (15,8%), πρόσκληση επαγγελματιών με εξειδίκευση σε συγκεκριμένα θέματα (10,5%), ενώ το 13,2% θεωρεί πως δεν χρειάζονται τροποποιήσεις. Η μελέτη καταδεικνύει την ανάγκη για αυξημένες, καθώς και επικοινωνιακά και τεχνολογικά ενισχυμένες παρεμβάσεις, οι οποίες στοχεύουν στην ενεργή και ποιοτική εμπλοκή των γονέων στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των εφήβων και καθιστούν τις συναντήσεις συμβουλευτικής ουσιαστικό πλαίσιο στήριξης και ενδυνάμωσης της γονεϊκής τους ταυτότητας.

Η εργασία διερευνά τις στάσεις και τις εμπειρίες γονέων από τη συμμετοχή τους σε επιμορφωτικές συναντήσεις συμβουλευτικής, που έλαβαν χώρα σε γυμνάσιο της Θεσσαλονίκης, με σκοπό την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους στην αλληλεπίδραση με τους εφήβους τους. Οι γονείς των μαθητών ενημερώθηκαν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για την πραγματοποίηση των 3 τρίωρων δια ζώσης συναντήσεων, που περιελάμβαναν εισηγήσεις και βιωματικές δραστηριότητες. Δύο μήνες μετά την ολοκλήρωση του επιμορφωτικού προγράμματος συμπλήρωσαν ένα ανώνυμο ερωτηματολόγιο μέσω Google Forms. 38 γονείς παρευρέθηκαν έστω σε μία συνάντηση, εκ των οποίων 28 ήταν μητέρες. Όσοι δεν παρακολούθησαν όλες τις συναντήσεις ανέφεραν ως λόγους απουσίας τις εργασιακές και οικογενειακές υποχρεώσεις και την έλλειψη χρόνου. Ωστόσο, όλοι εκδήλωσαν την προθυμία για παρακολούθηση επιμορφώσεων στο μέλλον. Αναφορικά με την υποστήριξη του γονεϊκού τους ρόλου, με βαθμό 5 (κλίμακα Likert), ως πάρα πολύ χρήσιμη αξιολογήθηκε η "Ασφαλής πλοήγηση στο διαδίκτυο" με 89,5%, η "Αποτελεσματική επικοινωνία γονέων και εφήβων" με 78,9% και τα "Όρια και εφηβεία" με 76,3%. Το 86,9% των γονέων ανέφερε ότι επηρεάστηκε σημαντικά η ποιότητα της σχέσης με τον/την έφηβο και συγκεκριμένα παρατηρήθηκε βελτίωση στην αποτελεσματική επικοινωνία (42,1%), στην ψηφιακή ασφάλεια (31,6%), στη θέσπιση ορίων, την κατανόηση των χαρακτηριστικών της εφηβείας και τη συνεργασία με το σχολείο με 26,3% αντίστοιχα, ενώ ταυτόχρονα σε όλους τους παραπάνω τομείς 44,7%. Η συμμετοχή γονέων εφήβων σε επιμορφωτικές συναντήσεις συμβουλευτικής κρίνεται ιδιαίτερα ωφέλιμη και προτείνεται η υλοποίηση αντίστοιχων παρεμβάσεων, που ενδυναμώνουν και ενισχύουν τη γονεϊκή επάρκεια με θεωρητικά εφόδια και πρακτικές εφαρμογές που στοχεύουν στη διαχείριση των σύγχρονων προκλήσεων της εφηβείας.

Η παρούσα γραπτή ανακοίνωση επικεντρώνεται στη συμβολή της συνεργασίας μεταξύ νηπιαγωγείου και οικογένειας στην υποστήριξη της πρώιμης ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης του παιδιού. Στόχος είναι να αναδειχθεί η σημασία των κοινωνικοσυναισθηματικών δεξιοτήτων, όπως η συναισθηματική αυτορρύθμιση και η κοινωνική σύνδεση, όχι μόνο ως προβλεπτικών παραγόντων για τη μελλοντική σχολική προσαρμογή, αλλά και ως βασικών συνθηκών για την αναπτυξιακή ολότητα του παιδιού στο παρόν. Η μεθοδολογική προσέγγιση συνδυάζει βιωματική παρατήρηση από νηπιαγωγείο ένταξης στο Μόναχο με ερευνητικά δεδομένα που τεκμηριώνουν δυσκολίες γονεϊκής αποδοχής πρώιμων συναισθηματικών και κοινωνικών αναγκών. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ότι η προτεραιότητα που δίνεται συχνά σε γλωσσικές και γνωστικές δεξιότητες συνοδεύεται από υποτίμηση της σημασίας των κοινωνικοσυναισθηματικών. Επιπλέον, παρατηρείται ότι ακόμη και οι εκπαιδευτικοί δεν διαθέτουν πάντα επαρκή επιμόρφωση ή παιδαγωγική κατεύθυνση ώστε να αναγνωρίσουν, να υποστηρίξουν και να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά αυτές τις ανάγκες προς γονείς. Παράλληλα, εντοπίζεται έλλειψη κοινής γλώσσας μεταξύ σχολείου και οικογένειας για την αναγνώριση και διαχείριση συναισθημάτων του παιδιού, γεγονός που συχνά οδηγεί σε παρερμηνείες ή υποτίμηση της συμπεριφοράς του. Σημαντικό είναι ότι παιδιά που δεν λαμβάνουν επαρκή ενίσχυση στο συναισθηματικό τους ρεπερτόριο είναι πιθανό να εκδηλώσουν δυσκολίες στις σχέσεις με συνομηλίκους, μειωμένη αυτοεκτίμηση ή δυσπροσαρμοστική συμπεριφορά. Συμπερασματικά, αναδεικνύεται η ανάγκη ενίσχυσης του σχολείου ως φορέα ψυχοκοινωνικής πρόληψης, με διεύρυνση της συμβουλευτικής λειτουργίας και θεσμική παρουσία εκπαιδευτικών ψυχολόγων με καθήκοντα που στοχεύουν στην πρόληψη και την ενδυνάμωση. Πρακτικά προτείνονται η δημιουργία προγραμμάτων βιωματικής ευαισθητοποίησης γονέων, η ανάπτυξη παιδοκεντρικών υποστηρικτικών δράσεων και η ουσιαστική επιμόρφωση εκπαιδευτικών σε θέματα κοινωνικοσυναισθηματικής ανάπτυξης και συμβουλευτικής πρακτικής.

Η Φεμινιστική Ψυχολογία αμφισβητεί τις παραδοσιακές προσεγγίσεις της Ψυχολογίας, εστιάζοντας στις έμφυλες ταυτότητες, τις κοινωνικές δυναμικές φύλου και την ενδυνάμωση των γυναικών. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση των στάσεων φοιτητριών απέναντι στη φεμινιστική ταυτότητα, με έμφαση στο βαθμό αποδοχής ή απόρριψής της. Η μελέτη βασίστηκε στο μοντέλο των 5 σταδίων της Ανάπτυξης Φεμινιστικής Ταυτότητας, το οποίο περιλαμβάνει: Παθητική Αποδοχή, Ανακάλυψη- Αποκάλυψη, Σταδιακή Ενσωμάτωση, Σύνθεση και Ενεργό Δέσμευση. Με ποσοτική μεθοδολογία και με μη πιθανοθεωρητική δειγματοληψία ευκολίας το ερωτηματολόγιο- κλίμακα: Feminist Identity Development Scale (FIDS), συμπληρώθηκε σε έναν προέλεγxο από 211 φοιτήτριες, ηλικίας 18 και άνω. Τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν μέσω ανώνυμου ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου και αναλύθηκαν με περιγραφική στατιστική ανάλυση μέσω του SPSSv.29. Η πλειοψηφία του δείγματος (58%) εντοπίστηκε στο 4ο στάδιο τη Σύνθεση Φεμινιστικής Ταυτότητας (mean = 46,69, min = 28, max = 58), ενώ το στάδιο με τη χαμηλότερη συμφωνία ήταν το 1ο: Παθητική Αποδοχή. Παράλληλα, το 73,4% των συμμετεχουσών εξέφρασε αποδοχή ως προς τον αυτοπροσδιορισμό τους ως φεμινίστριες, υποδηλώνοντας σε μεγάλο βαθμό θετική στάση απέναντι στο φεμινιστικό κίνημα και υψηλή ενσωμάτωση φεμινιστικών αξιών. Τα ευρήματα της μελέτης αναδεικνύουν ότι οι περισσότερες φοιτήτριες εμφανίζουν προχωρημένο στάδιο φεμινιστικής ταυτότητας και υψηλή αποδοχή του αυτοπροσδιορισμού ως φεμινίστριας. Υπογραμμίζουν, επίσης, τη σημασία ευαισθητοποίησης σε ζητήματα ισότητας φύλων, ενώ μελλοντικές έρευνες θα μπορούσαν να εξετάσουν πιο ετερογενή δείγματα για πληρέστερη κατανόηση του φαινομένου. Ταυτοχρόνως, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό μαθημάτων ή και προγραμμάτων σπουδών σχετικών με τις γυναικείες σπουδές και τον φεμινισμό καθώς και για την ανάπτυξη συμβουλευτικών παρεμβάσεων ενδυνάμωσης φοιτητριών.

Η μελέτη διερευνά πώς οι γονείς αντιλαμβάνονται τη σύνδεση και τη συνεργασία σχολείου και οικογένειας μετά τη συμμετοχή τους σε τρεις επιμορφωτικές συναντήσεις συμβουλευτικής σε θέματα σχετικά με την εφηβεία. Η έρευνα βασίστηκε σε ανώνυμο ερωτηματολόγιο, το οποίο συμπλήρωσαν γονείς μαθητών Γυμνασίου της Θεσσαλονίκης, καταγράφοντας στάσεις, εμπειρίες και προτάσεις. Συμμετείχαν 38 γονείς, οι οποίοι παρακολούθησαν έστω μία συνάντηση, με πλειοψηφία των μητέρων. Οι γονείς ανέφεραν ως οφέλη από τη συμμετοχή τους την ευαισθητοποίηση και απόκτηση νέων γνώσεων (31,6%), την ενίσχυση της σχέσης και της επικοινωνίας με τον/την έφηβο (31,6%), την αίσθηση στήριξης και ενδυνάμωσης ως γονέα (28,9%), την καλύτερη συνεργασία και σύνδεση με το σχολείο (21,1%), την ανάπτυξη δεξιοτήτων (18,4%), ενώ για όλα συνολικά σε ποσοστό 50%. Το 65,8% αποκόμισε ιδιαίτερα θετική εικόνα για το ρόλο του σχολείου, το 63,2% εκτίμησε τη συνεργασία και τη σύνδεση με το σχολείο ως άριστη και το 84,2% θεωρεί πως το σχολείο προωθεί την αλληλεπίδραση με τους γονείς υλοποιώντας επιμορφωτικές δράσεις. Το 89,5% δήλωσε πως η αποτελεσματικότερη σύμπραξη επιτυγχάνεται με την από κοινού συμμετοχή σε προγράμματα συμβουλευτικής γονέων, εκπαιδευτικών, μαθητών και ειδικού εκπαιδευτικού/επιστημονικού προσωπικού (ψυχολόγος, κοινωνικός λειτουργός, σχολικός νοσηλευτής). Οι επιμορφωτικές δράσεις αποδεικνύονται ισχυρό εργαλείο οικοδόμησης και ενίσχυσης της σχέσης σχολείου και οικογένειας μέσω της λειτουργικής συνεργασίας των γονέων και όλων των μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας. Επιπλέον, επιβεβαιώνεται ότι η συμβουλευτική κινητοποιώντας, ενισχύοντας και ενδυναμώνοντας τους γονείς, μέσω της απόκτησης γνώσεων, της καλλιέργειας δεξιοτήτων και της προαγωγής του ρόλου τους μπορεί να τους οδηγήσει σε αποτελεσματικότερη αλληλεπίδραση, καθοδήγηση και υποστήριξη των εφήβων.

Η γονικότητα δύναται να συμβάλλει σημαντικά στην ενίσχυση του νοήματος ζωής του ατόμου, καθώς και στην αύξηση της συναισθηματικής του ευζωίας μέσω της εμπειρίας θετικών συναισθημάτων. Ωστόσο, στο σύγχρονο κοινωνικό πλαίσιο, με τις ολοένα αυξανόμενες προκλήσεις, η άσκηση του γονικού ρόλου έχει αποδειχθεί μια ιδιαιτέρως αγχωτική και σύνθετη διαδικασία. Οι γονείς συχνά έρχονται αντιμέτωποι με καθημερινές δυσκολίες και αντιξοότητες, οι οποίες επιδρούν αρνητικά στην ψυχολογική τους ευζωία. Κατά συνέπεια, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των γονέων, μέσω της αξιοποίησης ατομικών και κοινωνικών πόρων καθώς και της διατήρησης ισορροπίας μεταξύ παραγόντων επικινδυνότητας και προστατευτικών παραγόντων, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ευέλικτη και προσαρμοστική αντιμετώπιση των καθημερινών προκλήσεων της γονικότητας, συμβάλλοντας παράλληλα στην παροχή ποιοτικής γονικής μέριμνας. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση της έννοιας της ψυχικής ανθεκτικότητας στο πλαίσιο της γονικότητας, με την περιγραφή των διαστάσεών της και την κατασκευή ενός αξιόπιστου και έγκυρου ψυχομετρικού εργαλείου για τη μέτρησή της. Η έρευνα απευθύνεται σε γονείς του γενικού πληθυσμού με παιδιά ηλικίας 2 έως 18 ετών και αναμένεται να προσφέρει σημαντικά στοιχεία στην εμβάθυνση της κατανόησης της έννοιας της γονικής ανθεκτικότητας. Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και τα ευρήματα θα παρουσιαστούν στο συνέδριο. Τα αποτελέσματα της μελέτης αναμένεται, αφενός, να συμβάλουν στην ανάδειξη των παραγόντων που ενισχύουν την ανθεκτικότητα στους γονείς και, αφετέρου, να αξιοποιηθούν μελλοντικά στον σχεδιασμό και την υλοποίηση στοχευμένων παρεμβάσεων, με πιθανές εφαρμογές στον τομέα της συμβουλευτικής υποστήριξης γονέων με αυξημένες ανάγκες.

Η νομιμοποίηση του γάμου και της υιοθεσίας από άτομα του ίδιου φύλου στην Ελλάδα το 2024 σηματοδότησε μια κρίσιμη τομή στο κοινωνικό τοπίο. Παρατηρήθηκε ένας έντονος δημόσιος διάλογος γύρω από την ομογονεϊκότητα και τις επιπτώσεις της στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών. Η παρούσα έρευνα επιδιώκει να διερευνήσει τις πεποιθήσεις που εκφράζουν Έλληνες χρήστες στην πλατφόρμα X (πρώην Twitter), εστιάζοντας στους τομείς του σεξουαλικού προσανατολισμού και της ταυτότητας φύλου παιδιών που μεγαλώνουν με ομόφυλους γονείς. Ακολουθώντας διεπιστημονικές οδούς ποιοτικής έρευνας, πραγματοποιήθηκε θεματική ανάλυση 122 αναρτήσεων. Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν οτι η πλειoνότητα των φωνών τείνει να αποδομεί τον μύθο ότι η σεξουαλικότητα των γονέων καθορίζει τον σεξουαλικό προσανατολισμό των παιδιών, αναδεικνύοντας μια πρόοδο προς την αποδοχή της διαφορετικότητας. Αντίθετα, ένα μεγάλο ποσοστό προέβαλε τη συνεχιζόμενη παρουσία εδραιωμένων ετεροκανονικών πεποιθήσεων και κοινωνικών φόβων που εστιάζουν σε παραδοσιακές αντιλήψεις για το φύλο και προβάλουν την ταυτότητα φύλου πλήρως εξαρτώμενη από τα γονεϊκά πρότυπα. Στους μηχανισμούς επίδρασης συμπεριλαμβάνονται οι μέθοδοι διαπαιδαγώγησης, η επιρροή των γονεϊκών προτύπων, η μίμηση και εξοικείωση, καθώς και η περιβαλλοντολογική και γενετική προδιάθεση, με εμφανή απουσία επιστημονικής τεκμηρίωσης γύρω από αυτούς τους κρίσιμους αναπτυξιακούς τομείς. Η έρευνα αναδεικνύει την σημασία της Συμβουλευτικής στην αντιμετώπιση των πολύπλευρων δυσκολιών που βιώνουν τα παιδιά ομογονεϊκών οικογενειών στο να κατανοήσουν την εναλλακτική δομή της οικογένειάς τους και την αρνητική κοινωνική αντιμετώπιση. Παράλληλα, αναδεικνύει την ανάγκη για ενίσχυση της ψυχοεκπαίδευσης, τόσο στο επίπεδο της επαγγελματικής πρακτικής όσο και στη δημόσια ενημέρωση, με βασικό στόχο την προαγωγή γνώσεων γύρω από αυτούς τους δύο αναπτυξιακούς τομείς.

Η Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) αποτελεί ένα πολύπλοκο νευροαναπτυξιακό φάσμα με ποικίλες επιπτώσεις στην κοινωνική, συναισθηματική και κινητική λειτουργία των ατόμων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συχνή συννοσηρότητα με την Αναπτυξιακή Διαταραχή Κινητικού Συντονισμού (ΑΔΣ), η οποία δύναται να επηρεάσει αρνητικά την καθημερινή λειτουργικότητα και την αυτοεκτίμηση. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση της επίδρασης της ΑΔΣ στην αυτοεκτίμηση παιδιών και εφήβων με ΔΑΦ.

Ακολουθώντας μικτή μεθοδολογική προσέγγιση, συλλέχθηκαν δεδομένα μέσω τυποποιημένων εργαλείων (Rosenberg Self-Esteem Scale, Κλίμακες Κινητικού Ελέγχου και Κοινωνικής Συμπεριφοράς) από 153 εκπαιδευτικούς Ειδικής Αγωγής σε πανελλαδικό δείγμα. Η ανάλυση αξιοπιστίας επιβεβαίωσε τη στατιστική εγκυρότητα των εργαλείων (Cronbach α > 0,90 στους περισσότερους δείκτες), ενώ η πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση ανέδειξε τον «τύπο αυτισμού» και την «προτίμηση σε παιχνίδι» ως βασικούς προγνωστικούς παράγοντες για την ένταση των συμπτωμάτων ΑΔΣ. Επίσης, αναδείχθηκε αρνητική συσχέτιση της ΑΔΣ με κοινωνικές συμπεριφορές και θετικούς δείκτες αυτοεκτίμησης.

Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία στοχευμένων παρεμβάσεων που ενισχύουν την κινητικότητα και την κοινωνική ένταξη. Η ένταξη δομημένων σωματικών δραστηριοτήτων και η δημιουργία υποστηρικτικών σχολικών περιβαλλόντων μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά για την ψυχολογική ευημερία παιδιών με ΔΑΦ. Η μελέτη συνεισφέρει στη διεπιστημονική κατανόηση του πλαισίου της αυτοεκτίμησης, φωτίζοντας το ρόλο της κινητικής ανάπτυξης στη συνολική παιδική ευημερία.

Η παρούσα ανακοίνωση εστιάζει στη θεραπευτική πορεία τριών μελών της ίδιας οικογένειας, τα οποία εργάζονται ψυχοθεραπευτικά με διαφορετικές θεραπεύτριες εντός του ίδιου θεραπευτικού θεσμού. Στόχος είναι να αναδειχθεί πώς η ψυχοθεραπεία που εκτυλίσσεται «κάτω από την ίδια στέγη» μπορεί να αποτελέσει επανορθωτική εμπειρία απέναντι σε πρώιμα τραύματα συναισθηματικής εγκατάλειψης και στην απουσία μιας «αρκετά καλής» συμβολικής μητρικής παρουσίας. Κεντρικό ρόλο διαδραματίζει η ενδιάμεση θεραπευτική περιοχή – δηλαδή το κοινό θεραπευτικό πλαίσιο – ως πεδίο υποδοχής και επεξεργασίας διαγενεακών και ατομικών ναρκισσιστικών πληγών. Η μεθοδολογία βασίζεται σε αναστοχαστική μελέτη περίπτωσης και στηρίζεται σε βιβλιογραφική ανασκόπηση. Οι ιστορίες του Κώστα, της Κατερίνας και της Μάρθας αναδεικνύουν κοινές ρίζες ψυχικού πόνου, αλλά και διαφορετικές εκφράσεις του τραύματος. Ο Κώστας διχάζεται ανάμεσα στην ανάγκη για σύνδεση και στη ναρκισσιστική ευθύνη διατήρησης της οικογένειας. Η Κατερίνα, στο φάσμα του αυτισμού, βρίσκει για πρώτη φορά χώρο να εκφράσει τη συναισθηματική της ζωή. Η Μάρθα παλινδρομεί ανάμεσα σε αυτοκαταστροφικές τάσεις και σε μια φιλόδοξη, αλλά αποσυνδεδεμένη ταυτότητα. Κοινή εμπειρία και για τους τρεις αποτελεί η σταθεροποιητική και επιδιορθωτική λειτουργία του κοινού θεραπευτικού πλαισίου. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία των ασφαλών σχέσεων, της συνεργασίας μεταξύ θεραπευτριών και της ανάλυσης των αναδυόμενων ομαδικών δυναμικών ως θεμέλιο επανόρθωσης και ψυχικής ανάπτυξης των θεραπευόμενων. Η ενσωμάτωση τέτοιων θεραπευτικών μοντέλων μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για δομές ψυχικής υγείας που εργάζονται με οικογένειες και με θεραπευμένους που φέρουν πολλαπλούς ρόλους και συσχετίσεις.

This talk will present an overview of the latest evidence for the effectiveness of psychotherapy and the factors that drive therapeutic change. The talk will look at the role of client, therapist, relationship, and technique factors; and go on to ask what difference the psychotherapist’s orientation makes. The latest research on outcomes across client characteristics will also be discussed, and recent innovations in the field summarised. By the end of the talk, attendees will have a comprehensive understanding of contemporary research findings in psychotherapy, and a critical awareness of how such data may inform their clinical practice.

Η αναστοχαστικότητα στη συμβουλευτική και την ψυχοθεραπεία δεν αποτελεί μόνο τεχνικό εργαλείο, αλλά και μια βιωματική στάση που διαμορφώνει τον τρόπο ύπαρξης του θεραπευτή εντός θεραπευτικού πεδίου. Σκοπός του παρόντος πάνελ είναι να προσεγγίσει την αναστοχαστικότητα μέσα από τέσσερις διαφορετικές, αλλά αλληλοσυμπληρούμενες σχεσιακές ψυχαναλυτικές παραμέτρους, τη ζωντανή συσχέτιση στο εδώ και τώρα, μέσω της ευαλωτότητας, την αντίσταση, τον θεσμικό χώρο ως μήτρα ταυτότητας, και το ασυνείδητο reverie. Οι εργασίες αποτελούνται πιο συγκεκριμένα από κλινικά παραδείγματα και σχετική βιβλιογραφική τεκμηρίωση όσων πραγματεύονται. Ξεκινώντας, η πρώτη εργασία εστιάζει στην έννοια του reverie, ως μια ασυνείδητη και ενσώματη μορφή «ακρόασης» που υπερβαίνει τον λόγο, μετατρέπεται σε μια εσωτερική ανταπόκριση και επιτρέπει στη θεραπεύτρια να παραμένει στην αβεβαιότητα. Αυτή η εμπειρία μεταφέρει ίχνη του ασυνειδήτου του θεραπευόμενου, ενισχύει τη θεραπευτική σχέση και αναδεικνύεται ως εργαλείο κατανόησης και δημιουργικού αναστοχασμού. Η δεύτερη εργασία διερευνά τη διάκριση μεταξύ αμοιβαιότητας και ταύτισης μεταξύ θεραπευτή-θεραπευόμενου και τις αμυντικές στάσεις νέων θεραπευτών απέναντι στην ευαλωτότητά τους. Μέσα από κλινικά παραδείγματα αναδεικνύονται τρόποι που η ευαλωτότητα μπορεί να λειτουργήσει επιδιορθωτικά, ενισχύοντας την αμοιβαιότητα αντί της ταύτισης και συμβάλλοντας στην υπέρβαση θεραπευτικών αδιεξόδων. Η τρίτη εργασία εξετάζει τη σημασία του «ανήκειν» σε έναν θεσμό, όταν οι πρώτες θεραπευτικές εμπειρίες της θεραπεύτριας συναντούν την αρνητική μεταβίβαση. Υπογραμμίζονται οι προκλήσεις που αναδύονται στη θεραπευτική δυάδα όταν απαρτίζεται από δύο θεραπευτές, έναν έμπειρο θεραπευτή στη θέση του θεραπευόμενου και μια ειδικευόμενη θεραπεύτρια. Αναδεικνύεται ο εκπαιδευτικός θεσμός ως ασφαλές πεδίο αναστοχασμού, ζύμωσης και συγκρότησης θεραπευτικής ταυτότητας. Η τέταρτη εργασία αναδεικνύει τη σημασία του αναστοχασμού μέσα από τη βιωμένη εμπειρία των επαγγελματιών ψυχικής υγείας που έχουν καθίσει τόσο στην καρέκλα του θεραπευόμενου όσο και του θεραπευτή. Η διπλή αυτή θέση συμβάλλει στη διαμόρφωση της κλινικής ταυτότητας και ενισχύει τη θεραπευτική λειτουργία. Συνολικά, το πάνελ αναδεικνύει την αναστοχαστικότητα ως διαρκή, ζωντανή πράξη συνάντησης, με τον θεραπευόμενο, με τον εαυτό, με τον θεσμό και το ασυνείδητο.

Η ομαδική εποπτεία στην σχεσιακή ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία αποτελεί έναν δυναμικό χώρο αναστοχασμού, στον οποίο αναδύονται προσωπικά και διαπροσωπικά τραύματα, ρήξεις στη θεραπευτική σχέση αλλά και δυνατότητες επανόρθωσης. Ο εποπτικός χώρος λειτουργεί ταυτόχρονα ως καθρέφτης και ως πεδίο ενσώματης, σχεσιακής επανεκδραμάτισης, όπου η μεταβίβαση και η αντιμεταβίβαση προσλαμβάνονται όχι απλώς ως ενδείξεις αλλά ως εργαλεία συν-νόησης της θεραπευτικής εμπλοκής. Η σχεσιακή στάση διαφοροποιείται από την ουδετερότητα της κλασικής ψυχανάλυσης, τονίζοντας τη σημασία της ενεργούς συμμετοχής του θεραπευτή στη διεργασία νοηματοδότησης και μετασχηματισμού. Η κατανόηση του θεραπευόμενου προκύπτει μέσα από την αξιοποίηση των συναισθημάτων και των αντιμεταβιβάσεων του εποπτευόμενου. Ο θεραπευτής ναρκισσιστικά οχυρωμένος πίσω από την ασφάλεια του θεραπευτικού συμβολαίου και πλαισίου, ανακαλύπτει τα τυφλά αντιμεταβιβαστικά του σημεία όπου η εποπτική ομάδα «ως όλον» καθρεφτίζει στην μετά-ανάλυση της επικοινωνίας του με τον θεραπευόμενο. Επιπλέον, το εποπτικό γκρουπ δύναται να αναβιώσει τα τραύματα που διαπραγματεύεται η θεραπεία, αναδεικνύοντας όμως ένα νέο επανορθωτικό παράδειγμα, αυτή τη φορά σε έναν χώρο διαθέσιμο για εμπερίεξη, όχι μόνο του θεραπευόμενου αλλά και του θεραπευτή που μπορεί να αναβιώνει δικές του τραυματικές εμπειρίες καθώς βάλλεται από ισχυρές προβλητικές ταυτίσεις. Η εποπτεία, επομένως, καλείται να αποκαταστήσει τη διαθεσιμότητα του ψυχικού χώρου του θεραπευτή. Η σχεσιακή ψυχαναλυτική εποπτεία αναδεικνύεται όχι μόνο ως αναστοχαστική πρακτική, αλλά ως μια ανοιχτή, βιωματική διεργασία, όπου η αλληλεπίδραση μεταξύ εποπτευόμενου, ομάδας και εποπτών γίνεται ο φορέας ψυχικής μεταβολής. Η διαθεσιμότητα του θεραπευτή δεν θεωρείται δεδομένη αλλά, καλλιεργείται μέσα από την επώδυνη και αναγεννητική συνάντηση με τον Άλλον, εντός και εκτός θεραπευτικής σχέσης. Μέσα από κλινικά παραδείγματα παρουσιάζονται περιπτώσεις όπου το εποπτικό πεδίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη θεραπεία. Λειτουργεί ως χώρος ζωτικής σημασίας για την επιβίωση της θεραπευτικής σχέσης, την πρόοδο της διαδικασίας και την ενίσχυση της αναστοχαστικής ικανότητας του θεραπευτή.

Η βιωσιμότητα της σταδιοδρομίας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που πραγματεύεται το επιστημονικό πεδίο της συμβουλευτικής για τη σταδιοδρομία και του επαγγελματικού προσανατολισμού. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία οι βιώσιμες σταδιοδρομίες περιγράφονται ως μια ακολουθία εμπειριών σταδιοδρομίας (θέσεις εργασίας, εργασιακά καθήκοντα, επαγγελματικές επιλογές και αποφάσεις) που αναδεικνύονται μέσα από μια ποικιλία μοτίβων συνέχειας με την πάροδο του χρόνου, διαπερνώντας διάφορους κοινωνικούς χώρους, που χαρακτηρίζονται από ατομική δράση και υποκειμενικές ερμηνείες απέναντι σε ζητήματα και παραμέτρους διαχείρισης της επαγγελματικής πορείας. Μέσω της διαδικασίας αυτής, το άτομο διαχειρίζεται τη σταδιοδρομία του μέσα από την εμπειρία και την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον ανταποκρινόμενο στις ευκαιρίες που του παρουσιάζονται και προσαρμοζόμενο στις συνεχόμενες προκλήσεις, ώστε να καθίσταται απασχολήσιμο. Η συμβουλευτική για τη σταδιοδρομία μπορεί να συμβάλλει στην καθιέρωση μιας κουλτούρας βιώσιμης ανάπτυξης ενδυναμώνοντας την προσωπική και επαγγελματική ταυτότητα του υποκειμένου, τους πόρους και τις δυνάμεις, τη στοχοθεσία και τα κίνητρά του, εξατομικεύοντας τα μελλοντικά σχέδια ζωής και σταδιοδρομίας και λαμβάνοντας, ταυτόχρονα υπόψη το ευρύτερο κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, οι επαγγελματικές διαδρομές των ατόμων επιτρέπουν στο άτομο όχι μόνο «να γνωρίζει πώς να κάνει κάτι», αλλά και «να γνωρίζει πώς να είναι», καθώς και «να γνωρίζει πώς να γίνει». Οι σύμβουλοι σταδιοδρομίας μπορούν να αξιοποιήσουν την πολυδιάστατη προοπτική της βιώσιμης επαγγελματικής ανάπτυξης, ως πρωτογενή πρόληψη για να βοηθήσουν τους ωφελούμενους να διαμορφώνουν έναν ελπιδοφόρο πυρήνα καινοτόμων συμπεριφορών επιβίωσης και επιτυχίας σε πολλαπλά εργασιακά περιβάλλοντα συνεισφέροντας έτσι ουσιαστικά τόσο στον εαυτό τους όσο και στην κοινωνία.

Η συμβουλευτική ομηλίκων/ομοτίμων (Σ.Ο) είναι ένα σύστημα προσφοράς και αποδοχής βοήθειας μεταξύ ατόμων σε παρόμοια φάση ζωής και με παρόμοια προβλήματα. Στηρίζεται στις βασικές αρχές του αμοιβαίου σεβασμού, της υπευθυνότητας και της κατανόησης. Αποτελεί μια πηγή κοινωνικής στήριξης που συμβάλει στα ήδη διαθέσιμα δίκτυα κοινωνικής στήριξης των ομότιμων. Σύμβουλοι ομηλίκων/ομοτίμων υπάρχουν και λειτουργούν με όλες τις ομάδες ηλικιών και για ένα ευρύ φάσμα ανθρώπινων καταστάσεων. Η Ελληνική Επιστημονική Εταιρία Συμβουλευτικής Ομηλίκων (Ε.ΣΥ.ΟΜ) στα 10 και πλέον χρόνια της λειτουργίας της, υποστηρίζει τη δημιουργία και λειτουργία προγραμμάτων Συμβουλευτικής Ομοτίμων, ομαδικών και ατομικών, είτε ως αυτοτελείς δράσεις της οργάνωσης είτε σε συνεργασία με άλλους κοινωνικούς φορείς. Στο παρόν συμπόσιο, θα παρουσιαστούν μία σειρά από νέα καινοτόμα προγράμματα Σ.Ο που υλοποιούνται αυτή την περίοδο. Στην πρώτη εισήγηση αναλύεται το πρόγραμμα “We Support our MS” – WSOMS, ένα πρόγραμμα που διοργανώθηκε και υλοποιείται από την Ελληνική Εταιρία για τη Σκλήρυνσης κατά Πλάκας με την εποπτεία της Ε.ΣΥ.ΟΜ και απευθύνεται σε ασθενείς με Πολλαπλή Σκλήρυνση (Π.Σ). Η δεύτερη εισήγηση παρουσιάζει τον τρόπο δουλειάς και τη μεθοδολογία της Ε.ΣΥ.ΟΜ για την βελτίωση και ενδυνάμωση υπαρχόντων προγραμμάτων Σ.Ο σε διάφορους φορείς. Στην τρίτη εισήγηση, γίνεται αναφορά στο παράδειγμα μίας ομάδας ομοτίμων για ψυχοθεραπευτές. Θα παρουσιαστούν τα ερευνητικά δεδομένα από την ποιοτική ανάλυση των βιωματικών καταγραφών των ειδικών ψυχικής υγείας που συμμετείχαν στην ομάδα. Τέλος, θα παρουσιαστεί πώς εφαρμόζεται ατομικά η Συμβουλευτική Ομοτίμων για διαφορετικούς πληθυσμούς στόχο και τα βήματα που χρειάζονται να γίνουν σε διάφορα επίπεδα για να διασφαλιστεί η διαδικασία.

Η εκδήλωση επιθετικών συμπεριφορών από ανήλικους, τόσο στο σχολικό όσο και στο οικογενειακό πλαίσιο, έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια σε ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό και σύνθετο κοινωνικό ζήτημα. Το φαινόμενο παρουσιάζει σταθερά αυξητική τάση, ενώ παρατηρείται συσχέτιση μεταξύ της βίαιης στάσης των εφήβων και της μειωμένης απόδοσής τους στο σχολείο. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση κοινωνικών και ψυχολογικών παραμέτρων που πυροδοτούν βίαιες συμπεριφορές έφηβων μαθητών. Τελικός στόχος της έρευνας είναι η κατάρτιση Καλών Πρακτικών για μια αποτελεσματική προσέγγιση στη διαχείριση βίαιων περιστατικών εντός της σχολικής κοινότητας. Η μεθοδολογική προσέγγιση βασίζεται σε ποσοτική ανάλυση, με τη χρήση δομημένων και σταθμισμένων ερωτηματολογίων. Το ερευνητικό δείγμα περιλαμβάνει μαθητές από τέσσερις Σχολικές Μονάδες (δύο Γυμνάσια και δύο Λύκεια) του Νομού Ηρακλείου, τους Γονείς τους, τους Εκπαιδευτικούς, Σχολικούς Ψυχολόγους, Κοινωνικούς Λειτουργούς και τους Διευθυντές των Σχολείων. Η εν εξελίξει έρευνα καταδεικνύει μια σύνδεση ανάμεσα στην εμπειρία βίας στο οικογενειακό περιβάλλον και την εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς στο σχολείο, αλλά και με την πτώση της σχολικής επίδοσης. Συμπερασματικά, απαιτείται η υιοθέτηση προληπτικών στρατηγικών και η υλοποίηση εξειδικευμένων παρεμβάσεων στο οικογενειακό και το σχολικό περιβάλλον. Η αποτελεσματική διαχείριση της εφηβικής βίας επιβάλλει τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, με σκοπό τον περιορισμό αυτού του κοινωνικού φαινομένου που εγκυμονεί κινδύνους για την ψυχική υγεία και τη μαθησιακή εξέλιξη των έφηβων μαθητών.

Η παρούσα εισήγηση διερευνά τη σημασία και την εφαρμογή μιας ολιστικής προσέγγισης για την υποστήριξη των μαθητών στο σύγχρονο σχολικό περιβάλλον. Αναγνωρίζοντας ότι οι μαθησιακές, συναισθηματικές και κοινωνικές ανάγκες των μαθητών είναι αλληλένδετες, το μοντέλο της ολιστικής υποστήριξης προτείνει τη μετάβαση από αποσπασματικές παρεμβάσεις σε ένα συνεκτικό πλαίσιο συνεργασίας. Κεντρικός άξονας της προσέγγισης αυτής είναι η διεπιστημονική συνεργασία μεταξύ σχολικών ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών, εκπαιδευτικών, ειδικών παιδαγωγών και γονέων, με στόχο τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου υποστήριξης για κάθε μαθητή, σύμφωνα και με το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των Ε.Δ.Υ. στο δημόσιο σχολείο. Η εισήγηση αναλύει πώς η συνέργεια διαφορετικών ειδικοτήτων ενισχύει την έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών, επιτρέπει τον σχεδιασμό εξατομικευμένων παρεμβάσεων και προάγει μια κουλτούρα συμπερίληψης και αποδοχής στη σχολική κοινότητα. Βασιζόμενη σε μελέτη πρακτικών παραδειγμάτων αλλά και σε μια τεκμηριωμένη καλή πρακτική που εφαρμόστηκε επιτυχώς σε σχολική μονάδα κατά το σχολικό έτος 2024-2025, η εισήγηση αναδεικνύει ότι η διεπιστημονική ομάδα μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα σύνθετα ζητήματα, όπως ο σχολικός εκφοβισμός, οι μαθησιακές δυσκολίες και οι προκλήσεις ψυχικής υγείας. Η υιοθέτηση ενός τέτοιου συνεργατικού μοντέλου δεν ωφελεί μόνο τους μαθητές, αλλά ενδυναμώνει και τους ίδιους τους επαγγελματίες, προωθώντας την ανταλλαγή γνώσεων και τη συνεχή επαγγελματική τους ανάπτυξη. Καταλήγοντας, η εισήγηση τονίζει την αναγκαιότητα ενσωμάτωσης της ολιστικής, διεπιστημονικής προσέγγισης στις δομές της εκπαίδευσης, ως μια σύγχρονη, ουσιαστική και αναγκαία απάντηση στις σύνθετες και διαρκώς εξελισσόμενες ανάγκες της μαθητικής κοινότητας.

School bullying has become a global threat among adolescents. The aim of the present study, based on a qualitative methodology, is to investigate the perspectives and experiences of adolescents on school bullying in Crete and Cyprus. Individual semi-interviews were conducted with 10 adolescents aged 12-15 across urban and rural areas. The research team prepared a semi-structured interview form for data collection. Thematic analysis was used for data analysis. The analysis was facilitated by QSR-NVivo. The perceptions and experiences of adolescents on school bullying was categorizes into four main categories based on qualitative content analysis. Emerged categories were the meaning of school bullying were forms, emotions, attitudes and seeking help. Moreover, the findings highlighted the need for educational actions (i.e., prevention and intervention strategies) on awareness, preventing, and coping with school bullying. This study is intended to assist all parties including adolescents, parents, teachers, and mental health professionals.

Η παρούσα έρευνα εξετάζει τη σχέση μεταξύ της αντίληψης για το σχολικό κλίμα, της προθυμίας των εκπαιδευτικών να παρέμβουν και της συμπεριφοράς των παρευρισκόμενων σε περιστατικά εκφοβισμού σε ένα μεγάλο, γεωγραφικά διαφοροποιημένο δείγμα μαθητών στην Ελλάδα. Χρησιμοποιώντας συγχρονικά δεδομένα, διερευνάται πώς η αντίληψη για το σχολικό κλίμα και η προθυμία των εκπαιδευτικών να παρέμβουν επηρεάζουν την υιοθέτηση διαφορετικών ρόλων από τους μαθητές που παρευρίσκονται σε περιστατικά εκφοβισμού (βοηθός, παθητικός παρευρισκόμενος, υπερασπιστής). Επιπλέον, οι ρόλοι των παρευρισκόμενων εξετάστηκαν σε σχέση με διάφορα ατομικά χαρακτηριστικά, όπως το φύλο, η σχολική τάξη, το μορφωτικό επίπεδο των γονέων, η οικογενειακή δομή και η χώρα γέννησης των μαθητών/τριών. Το δείγμα αποτελείτο από 16.639 μαθητές (Mηλικία = 12,52 έτη, SD = 1,38; 53,2% κορίτσια) από 1.674 σχολικές μονάδες σε όλες τις εκπαιδευτικές περιφέρειες της Ελλάδας. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη χρήση αυτοσυμπληρούμενων ερωτηματολογίων, τα οποία μέτρησαν το αντιλαμβανόμενο σχολικό κλίμα, την προθυμία των εκπαιδευτικών να παρέμβουν σε περιστατικά εκφοβισμού, τους τύπους παρευρισκόμενων και άλλα ατομικά χαρακτηριστικά. Στα δεδομένα της μελέτης εφαρμόστηκαν περιγραφικές στατιστικές (συχνότητες, μέσοι όροι), το κριτήριο χ2 για τη σύγκριση των μέσων όρων των ομάδων στις μεταβλητές που εξετάστηκαν, καθώς και διχοτομική και πολυωνυμική λογιστική παλινδρόμηση. Η ανάλυση αποκάλυψε ότι η χώρα γέννησης, το θετικό σχολικό κλίμα και η αντίληψη των μαθητών ότι έχουν έναν υποστηρικτικό και πρόθυμο εκπαιδευτικό συμβάλλουν στην ενεργό συμμετοχή τους αναλαμβάνοντας το ρόλο του υπερασπιστή σε περιστατικά εκφοβισμού. Από την άλλη πλευρά, το φύλο, η σχολική τάξη, το μορφωτικό επίπεδο των γονέων και η οικογενειακή δομή δεν προέβλεπαν τη συμπεριφορά των μαθητών ως παθητικών παρατηρητών. Η μελέτη επισημαίνει βασικούς τομείς ατομικών και συγκυριακών παραγόντων που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των παρευρισκόμενων, και τα ευρήματά της συζητούνται στο πλαίσιο στρατηγικών πρόληψης που θα ενισχύσουν την ενεργό παρέμβαση σε περιπτώσεις εκφοβισμού.

Ο αριθμός των μαθητών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης που παρουσιάζουν παιδοψυχιατρικές διαταραχές παγκοσμίως είναι αυξανόμενος με σοβαρές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη τους, όπου ενίοτε τέτοιες καταστάσεις οδηγούν σε σχολική κρίση. Η παρούσα εργασία βασίζεται σε μια μετα-διδακτορική έρευνα που έχει ως σκοπό τη διερεύνηση της δι-επιστημονικής και δι-υπηρεσιακής συνεργασίας μεταξύ Μελών της ΕΔΥ, Γονέων και Φορέων της Κοινότητας στην ανίχνευση τέτοιων περιστατικών. Απώτερος στόχος της μελέτης είναι να συμβάλλει στην ολιστική διαχείριση και ψυχοκοινωνική υποστήριξη των συγκεκριμένων μαθητών από την ΕΔΥ μέσω της έγκαιρης και έγκυρης ανίχνευσης. Η μεθοδολογία που χρησιμοποιείται είναι η ποιοτική με την αξιοποίηση της γενικότερης Μελέτης Περίπτωσης σε πέντε (5) Γενικά Σχολεία Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης των Περιφερειακών Διευθύνσεων Αττικής και Στερεάς Ελλάδας. Διεξάγονται ημι-δομημένες συνεντεύξεις οι οποίες αναλύονται μέσω της Θεματικής Ανάλυσης. Συμμετέχοντες είναι οι Διευθυντές των Δημοτικών σχολείων, οι Σχολικοί Κοινωνικοί Λειτουργοί και Ψυχολόγοι και το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό, οι Γονείς των μαθητών που παρουσιάζουν παιδοψυχιατρικές διαταραχές, οι Εισαγγελείς Πρωτοδικών, οι Κοινοτικοί Ψυχίατροι παιδιών και οι Δημοτικοί Κοινωνικοί Λειτουργοί. Η εν εξελίξει έρευνα καταδεικνύει την σημασία και αναγκαιότητα των ολιστικών δι-επιστημονικών και δι-υπηρεσιακών συνεργατικών σχέσεων για τη προαγωγή της υγιούς ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης των μαθητών με παιδοψυχιατρικές διαταραχές και τη θεμελίωση της ψυχικής τους ανθεκτικότητας.

Εισαγωγή. Η ηθική φιλοσοφία του Ιμμάνουελ Κάντ, με έμφαση στην αυτόνομη βούληση, την καθολικευσιμότητα και τον σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, παρέχει ένα γόνιμο θεωρητικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού μέσω της Συμβουλευτικής Κοινωνικής Εργασίας.

Μεθοδολογία. Η καντιανή κατηγορική προσταγή υπογραμμίζει την ανάγκη να αντιμετωπίζουμε τους άλλους πάντα ως σκοπούς και ποτέ μονάχα ως μέσα. Με αυτήν ως βάση προωθείται μια κουλτούρα σεβασμού και αμοιβαίας κατανόησης στο σχολικό περιβάλλον, με έμφαση στην εσωτερική ηθική υποχρέωση και όχι στην επιδίωξη της ευτυχίας, η οποία συχνά οδηγεί σε αδιέξοδα και αντιφάσεις. Επιπλέον, η καντιανή φιλοσοφία του δικαίου, όπως αναπτύχθηκε στη «Θεωρία του Δικαίου», θέτει περιορισμούς στην άσκηση της κυριαρχίας, προστατεύοντας την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των ατόμων. Αυτή η προστασία είναι υψίστης σημασίας όταν εξετάζουμε καταστάσεις σχολικού εκφοβισμού, όπου οι ευάλωτοι μαθητές χρειάζονται υποστήριξη και προστασία από καταχρηστικές συμπεριφορές.

Συμπεράσματα- Πρακτική Εφαρμογή στο Πεδίο. Η κατανόηση και ενσωμάτωση της καντιανής ηθικής μπορεί να βοηθήσει τους Κοινωνικούς Λειτουργούς να αναπτύξουν παρεμβάσεις που ενθαρρύνουν την ενσυναίσθηση, την υπευθυνότητα και την ηθική συνείδηση στους μαθητές, τόσο στα θύματα όσο και στους θύτες. Η εφαρμογή της καντιανής ηθικής στην Κοινωνική Εργασία απαιτεί μια βαθιά κατανόηση των βασικών αρχών της, καθώς και των τρόπων με τους οποίους αυτές μπορούν να μεταφραστούν σε πρακτικές στρατηγικές και παρεμβάσεις. Η καντιανή προσέγγιση στην Κοινωνική Εργασία προτεραιοποιεί την αυτονομία και την αξιοπρέπεια κάθε ατόμου, οδηγώντας σε μια προσέγγιση που επικεντρώνεται στην ενδυνάμωση των ατόμων και στην προώθηση της αυτονομίας τους, παρά στην απλή παροχή βοήθειας ή στην επιβολή εξωτερικών λύσεων.

Η παρούσα ερευνητική εργασία με τίτλο « Πρόληψη και έγκαιρη Παρέμβαση της Παιδικής Κακοποίησης στο Σχολείο : ο λόγος των εκπαιδευτικών και των μελών της Επιτροπής Διεπιστημονικής Υποστήριξης (Ε.Δ.Υ.)» μελετά το φαινόμενο της παιδικής κακοποίησης εστιάζοντας στα ζητήματα της ευαισθητοποίησης και της έγκαιρης παρέμβασης, στην πρόληψη του φαινομένου στο σχολείο, με τα προγράμματα πρόληψης υπό το πρίσμα των δικαιωμάτων των παιδιών και της λειτουργίας της συστηματικής διεπιστημονικής συνεργασίας. Η έρευνα που υλοποιείται βασίζεται σε ποιοτική μεθοδολογία, αξιοποιεί την ημιδομημένη συνέντευξη και τη θεματική ανάλυση δεδομένων επιχειρώντας να αναδείξει το λόγο και την εμπειρία των εκπαιδευτικών, σχολικών κοινωνικών λειτουργών και σχολικών ψυχολόγων ως προς αυτά. Το δείγμα αποτέλεσαν 11 επαγγελματίες (κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, εκπαιδευτικοί) που εργάζονται στο χώρο της εκπαίδευσης υπό το πρίσμα της διεπιστημονικής ομάδας. Από την ανάλυση των συνεντεύξεων, παρουσιάστηκαν οι απόψεις των επαγγελματιών γύρω από τα σημάδια κακοποίησης, ενέργειες και προτάσεις πρόληψης καθώς και τρόπους παρέμβασης σε περιστατικά κακοποίησης στο σχολικό περιβάλλον. Αναδείχθηκε επίσης η εμπειρία των επαγγελματιών από τη συνεργασία τους με την διεπιστημονική ομάδα, καθώς και οι δυσκολίες που αντιμετώπισαν στο υποστηρικτικό και εκπαιδευτικό τους έργο. Τέλος, συζητήθηκε η εμπειρία της πανδημίας και της τηλεκπαίδευσης σημειώνοντας την επίδραση τους στην πρόληψη και την παρέμβαση του φαινομένου.

Η παρούσα εργασία παρουσιάζει ευρήματα μιας ποιοτικής εμπειρικής έρευνας που στόχο είχε τη διερεύνηση του ρόλου των Επιτροπών Διεπιστημονικής Υποστήριξης (ΕΔΥ) στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, με έμφαση τόσο στην ψυχολογική υποστήριξη των μαθητών όσο και στην ενίσχυση και καθοδήγηση των εκπαιδευτικών, των γονέων και του ευρύτερου εκπαιδευτικού προσωπικού στο σχολικό περιβάλλον. Η μελέτη βασίστηκε σε ημιδομημένες συνεντεύξεις με δεκαπέντε (15) εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, οι οποίοι περιέγραψαν την εμπειρία και την άποψή τους σχετικά με τη λειτουργία των ΕΔΥ στα σχολεία τους. Η παρουσίαση εστιάζει στον ρόλο των μελών της ΕΔΥ – του σχολικού ψυχολόγου, του κοινωνικού λειτουργού και του εκπαιδευτικού ειδικής αγωγής – και τη συμβολή τους στην κάλυψη των συχνότερων ψυχολογικών και μαθησιακών αναγκών των μαθητών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα προβλήματα που καλούνται να διαχειριστούν, όπως ψυχολογικής φύσης δυσκολίες, προβλήματα προσαρμογής, επιθετική συμπεριφορά, μαθησιακές δυσκολίες και ζητήματα διαπροσωπικών σχέσεων και ενδοοικογενειακής βίας. Η συνεργασία των εκπαιδευτικών με τα μέλη της ΕΔΥ αναδεικνύεται ως καθοριστικός παράγοντας για την αποτελεσματική υποστήριξη των μαθητών. Οι συμμετέχοντες αναφέρουν τόσο τα οφέλη της συνεργασίας όσο και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, επισημαίνοντας την ανάγκη για συχνότερη επικοινωνία, στελέχωση με μόνιμο, εξειδικευμένο και σταθερό προσωπικό, καλύτερο συντονισμό και επαρκέστερη στελέχωση των ομάδων. Τέλος, παρουσιάζονται προτάσεις βελτίωσης που διατυπώθηκαν από τους εκπαιδευτικούς, με σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των ΕΔΥ στη σχολική κοινότητα, ενισχύοντας έτσι τον υποστηρικτικό τους ρόλο, ιδιαίτερα σε θέματα ψυχοκοινωνικής προσαρμογής.

Το Σχολικό Σύστημα Προαγωγής Θετικής Συμπεριφοράς (ΣΣΠΘΣ) αποτελεί ένα πρόγραμμα εφαρμογής θετικών συμπεριφορικών παρεμβάσεων και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης όλων των μαθητών ιδιαίτερα εκείνων που παρουσιάζουν δυσλειτουργικές συμπεριφορές. Στην παρούσα εισήγηση παρουσιάζονται δεδομένα από την επίδραση της εφαρμογής του προγράμματος ΣΣΠΘΣ στην συμπεριφορά και στην ψυχοκοινωνική λειτουργία των μαθητών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στόχος ήταν η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της παρέμβασης στην βελτίωση της συμπεριφοράς και στη ρύθμιση της ψυχοκοινωνικής και συναισθηματικής ισορροπίας των μαθητών. Η έρευνα βασίστηκε σε ημι-πειραματικό σχεδιασμό με συμμετοχή δύο σχολείων: ενός πειραματικού και ενός σχολείου ελέγχου. Η παρέμβαση του ΣΣΠΘΣ που περιλαμβάνει κυρίως τεχνικές διδασκαλίας της συμπεριφοράς, καθώς και ενίσχυση και επιβράβευση των μαθητών, εφαρμόστηκε καθολικά στο πειραματικό σχολείο, ενώ το σχολείο ελέγχου συνέχισε με παραδοσιακές πρακτικές διαχείρισης της σχολικής τάξης. Τα εργαλεία αξιολόγησης ήταν το Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (ΕΔΔ) και το «Έντυπο καταγραφής ήπιων-μέτριων συμπεριφορών». Η εφαρμογή του ΣΣΠΘΣ είχε θετική επίδραση σε όλες τις συνιστώσες του ΕΔΔ. Παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση της Θετικής Κοινωνικής συμπεριφοράς και στατιστικά σημαντική μείωση της Υπερκινητικότητας, των Διαταραχών Συναισθήματος, των Σχέσεων με Συνομηλίκους και των Διαταραχών Διαγωγής. Η συμπεριφορά των μαθητών βελτιώθηκε μόνο στην πειραματική ομάδα και όχι στην ομάδα ελέγχου. Θα παρουσιαστούν επίσης δεδομένα από τη συμβουλευτική πλαισίωση εκπαιδευτικών και γονέων της πειραματικής ομάδας, η οποία κρίθηκε απαραίτητη για την επιτυχή εφαρμογή. Η μελέτη δείχνει ότι η εφαρμογή του ΣΣΠΘΣ μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στη σχολική κοινότητα, συμβάλλοντας στη βελτίωση της συμπεριφοράς, στη συναισθηματική ρύθμιση και στην ενίσχυση της ψυχοκοινωνικής ευημερίας των παιδιών, όταν συνοδεύεται από υποστήριξη γονέων και εκπαιδευτικών

Η παρούσα ανακοίνωση πραγματεύεται τη σύμπραξη ψυχολόγου και κοινωνικού λειτουργού στο σχολικό πλαίσιο, μέσα από τη μελέτη περίπτωσης μαθητή Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης με διάγνωση Αντικοινωνικής Διαταραχής Συμπεριφοράς και με το χαρακτήρα της διαχείρισης κρίσεως. Σκοπός της είναι να αναδειχθεί η καθοριστική σημασία της διεπιστημονικής συνεργασίας στην αποτελεσματική διαχείριση και αντιμετώπιση σύνθετων και απαιτητικών περιστατικών που διαταράσσουν την εύρυθμη λειτουργία της σχολικής μονάδας και έχουν προεκτάσεις στην ευρύτερη κοινότητα. Η μεθοδολογική προσέγγιση που ακολουθήθηκε περιλαμβάνει τη συστηματική παρακολούθηση και ανάλυση της πορείας του μαθητή στο σχολικό, οικογενειακό και κοινωνικό πλαίσιο, καθώς και το σχεδιασμό και την εφαρμογή κοινών παρεμβάσεων με έμφαση στην επικοινωνία με την οικογένεια, την ενίσχυση της ψυχοκοινωνικής λειτουργικότητας του παιδιού, καθώς και τη στήριξη των εκπαιδευτικών στη συνεργασία τους με το μαθητή και την οικογένεια. Τα αποτελέσματα των παρεμβάσεων κατέδειξαν μείωση των επεισοδίων επιθετικότητας, βελτίωση στον τομέα των κοινωνικών δεξιοτήτων, αύξηση της σχολικής εμπλοκής όχι μόνο του μαθητή, αλλά και του οικογενειακού του συστήματος, καθώς και ενίσχυση της συνοχής της σχολικής κοινότητας, με υψηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης στους ενταξιακούς θεσμούς και μεγαλύτερο αίσθημα ασφάλειας. Ως προς τα συμπεράσματα που εξήχθησαν, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η σύμπλευση ψυχολόγου και κοινωνικού λειτουργού, όπου με διακριτούς αλλά αλληλοσυμπληρούμενους ρόλους, μπορεί να μετασχηματίσει το πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων, από αποσπασματικές ενέργειες μεμονωμένων περιστατικών, σε ουσιαστικές και στοχευμένες συστηματικές παρεμβάσεις, με κύριο πυλώνα την πρόληψη. Το προτεινόμενο μοντέλο συνεργασίας προσφέρεται ως εφαρμοστέο εργαλείο για επαγγελματίες που καλούνται να διαχειριστούν παρόμοιες προκλήσεις, οι οποίες καταγράφονται με αυξητική τάση στον ελλαδικό σχολικό χώρο, ήδη από την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση.

Οι κρίσεις στο σχολικό περιβάλλον συνιστούν πολυπαραγοντικά φαινόμενα που επηρεάζουν όχι μόνο το σύνολο των μαθητών/τριών, αλλά και το εκπαιδευτικό προσωπικό, τους γονείς και την ευρύτερη κοινότητα. Σκοπός της παρούσας ποιοτικής έρευνας ήταν η διερεύνηση του ρόλου των Κοινωνικών Λειτουργών στη διαχείριση κρίσεων στο σχολικό πλαίσιο, με έμφαση στις στρατηγικές που υιοθετούν και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν. Στην έρευνα συμμετείχαν 20 Κοινωνικές/οί Λειτουργοί, των οποίων οι απαντήσεις σε ημιδομημένες συνεντεύξεις αναλύθηκαν μέσω θεματικής ανάλυσης.

Τα ευρήματα κατέδειξαν ότι οι Κοινωνικές/οί Λειτουργοί καλούνται συχνά να διαχειριστούν περιστατικά εκφοβισμού και βίας, συγκρούσεις μεταξύ γονέων και εκπαιδευτικών, ζητήματα σωματικής και ψυχικής υγείας, καθώς και περιπτώσεις θανάτου ή αυτοκτονίας. Οι στρατηγικές που εφαρμόζουν περιλαμβάνουν την παροχή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης μέσω ατομικών και ομαδικών παρεμβάσεων, σε συνεργασία με ψυχολόγους, τόσο στο πλαίσιο της πρόληψης όσο και της διαχείρισης κρίσεων.

Ωστόσο, επισημάνθηκαν σημαντικές προκλήσεις, όπως η έλλειψη εξειδικευμένης εκπαίδευσης και η απουσία θεσμοθετημένων πρωτοκόλλων διαχείρισης κρίσεων. Αναδείχθηκε, συνεπώς, η ανάγκη για συνεχή επιμόρφωση των Κοινωνικών Λειτουργών και για την καθιέρωση ολοκληρωμένων πρωτοκόλλων που να περιλαμβάνουν: (α) σχεδιασμό, (β) επικοινωνιακές διαδικασίες, (γ) πρωτόκολλα άμεσης παρέμβασης και (δ) εξειδικευμένες κατευθυντήριες γραμμές για διαφορετικούς τύπους σχολικών κρίσεων.

Τέλος, από την ανάλυση των δεδομένων αναδύθηκε η σημασία της διεπιστημονικής συνεργασίας και της συγκρότησης σχολικών ομάδων διαχείρισης κρίσεων, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην πρόληψη και την αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτών, ενισχύοντας τη συνοχή και την ευημερία της σχολικής κοινότητας προς όφελος όλων των μελών της.

Το παρόν συμπόσιο αποτελεί μία τριπλή ανάγνωση της επίδρασης των γονεϊκών, αδελφικών, και οικογενειακών αναπαραστάσεων όπως αυτές αναδύονται και μετασχηματίζονται εντός της θεσμικής πραγματικότητας. Στην πρώτη εργασία φωτίζεται η κοινωνία ως θεσμός που εμπεριέχει ή αποκλείει τις οικογένειες ατόμων με αναπηρία και την Μεγάλη Ομάδα ως ενδιάμεσο διαμεσολαβητικό χώρο. Το αμετάκλητο μιας κατάστασης τραύματος, όπως η αναπηρία, μέσα στο πρώτο σύστημα της οικογένειας, αποτελεί την έναρξη μιας σειράς εκδραματίσεων εντός και εκτός θεσμού οικογένειας σε άλλα πλαίσια, θεσμούς και κοινωνία. Η θεραπεύτρια καλείται να αφουγκραστεί το ρυθμό της μεγάλης ομάδας των γονέων παιδιών με αναπηρία και να αποτελέσει ένα σημείο αναφοράς, ελπίδας, εμπιστοσύνης και γέφυρας μεταξύ γονέα και κοινωνίας. Η δεύτερη εργασία διερευνά την πολυεπίπεδη ψυχική και θεσμική θέση της θεραπεύτριας ως συμβολικής γονεϊκής μορφής στο πλαίσιο της θεραπευτικής ομάδας, όπου ενεργοποιούνται φαντασιωτικές προβολές, μεταβιβαστικές εκφορτίσεις, ψυχικά τραύματα και θεσμικές απαιτήσεις. Η θεραπεύτρια καθίσταται φορέας αντιφατικών ρόλων, ενώ η αναστοχαστική πρακτική και η θεσμική εμπερίεξη αναδεικνύονται ως κρίσιμοι μηχανισμοί ψυχικής ανθεκτικότητας και ερμηνευτικής παρουσίας. Η αποδοχή της μη ουδετερότητας μετατρέπεται σε πεδίο δυναμικής νοηματοδότησης εντός τραυματισμένων θεραπευτικών πλαισίων. Στην τρίτη εργασία εστιάζουμε στον εκπαιδευτικό και αναστοχαστικό χαρακτήρα της Μεγάλης Ομάδας ως χώρο ανάδειξης, εμπερίεξης και επεξεργασίας των θεσμικών δυναμικών εντός ψυχοθεραπευτικών εκπαιδευτικών φορέων. Στόχος είναι μέσω βινιετών θεσμικών Μεγάλων Ομάδων να αποσαφηνιστεί ο τρόπος με τον οποίο οι μεταβιβάσεις και αντιμεταβιβάσεις που διαμείβονται μεταξύ ειδικευόμενων, εκπαιδευτών, αναλυτών και ψυχοθεραπευτών αναπαριστούν πτυχές του προσωπικού και κοινωνικού ασυνείδητου. Έτσι λοιπόν, μέσα από τις παρουσιάσεις θα εξηγήσουμε τον τρόπο που η σχεσιακή και θεσμική πραγματικότητα πυροδοτεί συμβολικά οικογενειακά δυναμικά και θα αναδείξουμε τεχνικές ώστε η ομάδα με τη βοήθεια των συντονιστών να παραμείνει σε επαφή με την θεσμική πραγματικότητα αξιοποιώντας τον διάλογο μεταξύ συμβολικού και πραγματικού.

Το παρόν συμπόσιο παρουσιάζει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα υποστήριξης ογκολογικών ασθενών, το οποίο υλοποιείται από το Sports Excellence - Τμήμα Αθλητικής Αριστείας της Α΄ Πανεπιστημιακής Ορθοπαιδικής Κλινικής, ΕΚΠΑ, το οποίο λειτουργεί με αποκλειστική δωρεά από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Το πρόγραμμα συνδυάζει τη θεραπευτική άσκηση με τη συμβουλευτική ψυχολογική υποστήριξη ακολουθώντας μια βιοψυχοκοινωνική προσέγγιση που απαντά στις σύνθετες ανάγκες αυτής της ευάλωτης πληθυσμιακής ομάδας. Το συμπόσιο περιλαμβάνει τέσσερις προφορικές ανακοινώσεις που αποτυπώνουν τη φιλοσοφία και την εφαρμογή του προγράμματος. Η πρώτη εστιάζει στο προφίλ των συμμετεχόντων και στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται και υλοποιείται η διαδικασία της ένταξης στο πρόγραμμα. Η δεύτερη επικεντρώνεται στον ρόλο της θεραπευτικής άσκησης, τη δομή των συνεδριών και τους στόχους που εξυπηρετούνται μέσα από τη σωματική δραστηριότητα. Η τρίτη ανακοίνωση αναδεικνύει τον ρόλο της συμβουλευτικής ψυχολογίας, καθώς και τα ψυχολογικά οφέλη της παροχής υποστήριξης μέσα από ατομικές συνεδρίες. Τέλος, παρουσιάζεται μία μελέτη περίπτωσης, που αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο η παρέμβαση επηρεάζει τη συνολική πορεία και εμπειρία ενός θεραπευόμενου. Στόχος του συμποσίου είναι να αναδείξει τη δύναμη των ολιστικών παρεμβάσεων στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της αυτοεικόνας και της επανανοηματοδότησης της ζωής μετά τον καρκίνο, φέρνοντας στο προσκήνιο την αξία της διεπιστημονικής συνεργασίας στην πράξη.

Από την στιγμή που κάποιος γίνεται γονιός, ξεκινά και το «ταξίδι» διερεύνησης του. Όλο και περισσότεροι γονείς δυστυχώς ζουν αμφιταλαντευόμενοι μεταξύ άγνοιας και ενοχής. Η σύγκρουση αξιών, ηθικής,πεποιθήσεων καθώς και οι αλλαγές που έχουν επέλθει στο θεσμό της οικογένειας δημιουργούν την ανάγκη της συνδρομής συμβουλευτικής, ώστε να βοηθηθούν οι γονείς να αντιμετωπίσουν τα αναπτυξιακά ορόσημα από την παιδική στην εφηβική ηλικία. Σε μια εποχή συνεχών κοινωνικών, συναισθηματικών και αναπτυξιακών μεταβάσεων, η συμβουλευτική συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ως χώρος δημιουργίας νοήματος και συνύπαρξης. Μέσα από μια συνθετική προσέγγιση που σέβεται τη νευροαναπτυξιακή διαφορετικότητα, ο θεραπευτής καλείται να οικοδομήσει μια σχέση κατανόησης, στην οποία η πολυπλοκότητα κάθε παιδιού και οικογένειας δεν αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα, αλλά ως δυναμικό πεδίο ανάπτυξης. Η θετική πειθαρχία επανατοποθετείται ως πράξη εσωτερικής οργάνωσης και όχι επιβολής, εκεί όπου τα όρια συναντούν την ενσυναίσθηση και γίνονται γέφυρες σχέσης. Ο δεσμός ανάμεσα σε παιδί, έφηβο και σύμβουλο διαμορφώνεται ως χώρος ασφαλούς συνάντησης, μέσα στον οποίο η απογοήτευση και η προσδοκία δεν αποκλείονται, αλλά συνυπάρχουν, ενισχύοντας μια σχέση που αντέχει στο χρόνο και στις ψυχοσυναισθηματικές εντάσεις. Η ψυχοεκπαίδευση, όχι ως μεταβίβαση γνώσης αλλά ως σχέση φροντίδας και πρόληψης, ενδυναμώνει την οικογένεια και τη συλλογική της ανθεκτικότητα. Ο Σύμβουλος δεν λειτουργεί ως αυθεντία, αλλά ως συνοδοιπόρος που συνδημιουργεί μαζί με την οικογένεια νέους τρόπους κατανόησης και προσαρμογής. Η συμβουλευτική συνάντηση γίνεται, έτσι, ένα πεδίο επανοηματοδότησης, όπου η ετερότητα γίνεται αποδεκτή και η συνύπαρξη αποκτά ριζώματα εντός της σχέσης. Η θεραπευτική πράξη θεωρείται όχι μόνο τεχνική παρέμβαση, αλλά ανθρώπινη πράξη βαθιάς σχέσης, εμπιστοσύνης και δημιουργικής συν-ύπαρξης, μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο παιδικό και οικογενειακό τοπίο.

Στο συμπόσιο αυτό επιχειρείται η θεωρητική και ερευνητική σύνδεση μεταξύ πρώιμων τραυματικών εμπειριών, τύπου προσκόλλησης, αμυντικού ύφους και ανθεκτικότητας σε ενήλικο πληθυσμό. Το συμπόσιο αποτελείται από τέσσερις εισηγήσεις. Η πρώτη εισήγηση στοχεύει στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ των διαστάσεων προσκόλλησης στις ενήλικες σχέσεις (άγχος και αποφυγή) και της αντιλαμβανόμενης-ενθυμούμενης γονεϊκής αποδοχής-απόρριψης στην παιδική ηλικία. Η κατανόηση της σύνδεσης μεταξύ των θεωρητικών μοντέλων δύναται να αξιοποιηθεί σε παρεμβάσεις σε παιδιά και εφήβους, στοχεύοντας στην ενίσχυση της συναισθηματικής ασφάλειας και στην πρόληψη ψυχοκοινωνικών δυσκολιών, μέσω υποστήριξης της γονικής λειτουργίας. Η δεύτερη εισήγηση αφορά στη μελέτη της σχέσης μεταξύ των αμυντικών μηχανισμών του Εγώ, του αμυντικού ύφους του υποκειμένου, και των οριακών χαρακτηριστικών της προσωπικότητας, όπως αυτή περιγράφεται θεωρητικά από την προσέγγιση των αντικειμενότροπων σχέσεων του Otto Kernberg. Η τρίτη εισήγηση αφορά σε ποιοτική μελέτη που διερευνά τις αυξημένες συναισθηματικές και επαγγελματικές απαιτήσεις που αντιμετωπίζουν οι ψυχολόγοι παιδιών, με σκοπό τη διερεύνηση των φαινομένων της Κόπωσης Συμπόνοιας και της Επαγγελματικής Εξουθένωσης. Οι πρακτικές εφαρμογές εστιάζουν στην ενίσχυση της ψυχολογικής ευημερίας των ειδικών, ως προϋπόθεση για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του επαγγέλματος και της παροχής ποιοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας στα παιδιά. Η τελευταία εισήγηση επιχειρεί να διερευνήσει τη σύνδεση μεταξύ των πρώιμων τραυματικών εμπειριών και των επιπέδων ψυχικής ανθεκτικότητας των ενηλίκων συμμετεχόντων. Σύμφωνα με την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας τα πρώιμα τραύματα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο άτομο και δύνανται να επηρεάσουν την μετέπειτα ψυχική του ανθεκτικότητα. Τα ευρήματα της μελέτης δύνανται να αξιοποιηθούν στη συμβουλευτική και ψυχοεκπαίδευση ενηλίκων με ιστορικό πρώιμων τραυματικών εμπειριών, καθώς και στην επιμόρφωση επαγγελματιών ψυχικής υγείας για την καλύτερη υποστήριξη αυτών των πληθυσμών.

Σύμφωνα με την παγκόσμια βιβλιογραφία, οι σύμβουλοι οι οποίοι εργάζονται με γυναίκες που έχουν υποστεί έμφυλη βία εκτίθενται σε μία συνθήκη με πολλές δυσκολίες, η οποία τους/ις επηρεάζει με πολλούς, κυρίως αρνητικούς, τρόπους- ιδιαίτερα, δε, τις γυναίκες συμβούλους. Ελάχιστες είναι οι ελληνικές έρευνες που μελετούν αυτό το ζήτημα. Σκοπός της παρούσας ποιοτικής έρευνας ήταν να φωτιστεί η βιωμένη εμπειρία των γυναικών συμβούλων που εργάζονται με θύματα έμφυλης βίας στο ελληνικό πλαίσιο. Έγιναν ημι-δομημένες συνεντεύξεις με 13 γυναίκες συμβούλους που εργάζονται σε συμβουλευτικά κέντρα που εξειδικεύονται στην αντιμετώπιση της έμφυλης βίας στην Αθήνα και στην Κρήτη. Οι απομαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις αναλύθηκαν μέσω Αναστοχαστικής Θεματικής Ανάλυσης. Αναγνωρίστηκαν πέντε κύρια θέματα: δυσκολία της εργασίας στον τομέα της έμφυλης βίας, έμφυλα στερεότυπα, ενδυνάμωση, σχέσεις με άλλους και οπτική για τον κόσμο. Μέσα από την έρευνα αναδεικνύονται οι εμπειρίες των γυναικών – συμβούλων και η επίδραση αυτών στην εργασία και την καθημερινή ζωή τους. Η συζήτηση θα επικεντρωθεί στη σημασία των ευρημάτων για τη συμβουλευτική πράξη με γυναίκες θύματα έμφυλης βίας και την ανάγκη στήριξης των επαγγελματιών του χώρου αυτού.

Το θέμα της διαφορετικότητας το αναδεικνύει ο Ευγένιος Τριβιζάς πολύ συχνά. Τα πλάσματα που δεν μοιάζουν με κανένα και που αναζητούν την ταυτότητά τους κι ένα περιβάλλον περισσότερο φιλικό από αυτό στο οποίο ζουν, είναι παλιό ζητούμενο και των παραμυθιών. Τα έργα τα οποία αναλύονται είναι ένα θεατρικό και δύο εικονογραφημένα βιβλία. Γίνεται ποιοτική ανάλυση σε σύγκριση με κλασικά παραμύθια και θεωρίες της Ψυχολογίας. Ένας από τους τρόπους με τους οποίους ο συγγραφέας ανατρέπει τα καθιερωμένα σχήματα είναι αυτός που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε άρνηση της αποδοχής. Στο κλασικό παραμύθι Άσχημο Παπάκι το βασικό μήνυμα μπορεί να είναι η αποδοχή της ασχήμιας του παρόντος, με την ελπίδα της μελλοντικής μεταμόρφωσης. Η Ψυχολογία μπορεί να προτείνει την αυτοαποδοχή, χωρίς προσδοκίες. Στα Χρωματιστά Κοράκια τα πτηνά βάφονται πολύχρωμα, επειδή το μαύρο που τους έδωσε η φύση δεν τους αρέσει. Το παπάκι που δεν του άρεσαν τα ποδαράκια του φέρνει τον κόσμο ανάποδα, μέχρι που αποκτά κι άλλα χρώματα ποδιών, εκτός από το «παπιοπαράδοτο» κίτρινο. Στο Όνειρο του Σκιάχτρου, το σκιάχτρο αρνείται να δεχθεί τον προκαθορισμένο του ρόλο και ονειρεύεται να πετάξει. Είναι τέτοιο το πάθος του, που στο τέλος τα καταφέρνει. Το κοινό συμπέρασμα στα παραπάνω έργα είναι ότι το αδύνατο μπορεί να είναι εφικτό, αρκεί να είναι ισχυρή η επιθυμία του ατόμου και να είναι σε θέση να οραματιστεί εναλλακτικές λύσεις. Η ανάγνωση των έργων σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα μπορεί να βοηθήσει στον αποτελεσματικό σχεδιασμό διδασκαλιών για τον σεβασμό στη διαφορετικότητα του εαυτού και του άλλου, χωρίς τον μονόδρομο της αποδοχής και καθήλωσης ή της αφομοίωσης.

Λέξεις-κλειδιά: Διαφορετικότητα, Ευγένιος Τριβιζάς, Ψυχολογία, Εκπαίδευση

Είναι γνωστές οι δυσκολίες που εμπεριέχει η γονεϊκότητα και ιδίως η μητρότητα, στην εξισορρόπηση ανάμεσα στην αυτοφροντίδα της μητέρας και την αυτοθυσία που καλείται να επιδεικνύει. Αν και τα εμπόδια για την μητρική αυτοφροντίδα είναι πολλαπλά, δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς τα οφέλη που μπορεί να έχει για την ίδια και το παιδί της. Ο σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στην αυτοφροντίδα της μητέρας και την ψυχική υγεία του παιδιού, καθώς και του ρόλου του γονεϊκού στρες, του στυλ γονεϊκότητας και της ικανοποίησης από τη ζωή στην παραπάνω σχέση. Πενήντα-πέντε μητέρες παιδιών νηπιακής και σχολικής ηλικίας συμπλήρωσαν ένα δομημένο ερωτηματολόγιο που αξιολογούσε την αυτοφροντίδα της μητέρας με το Mindful Self-Care Scale (Cook-Cottone & Guyker, 2017), το γονικό στυλ με το Parenting Styles Questionnaire (Oliveira et al., 2018), το γονεϊκό στρες με το Parental Stress Scale (Berry & Jones, 1995) και την ικανοποίηση από τη ζωή με την κλίμακα Satisfaction With Life Scale (Diener et al., 1985), ενώ η ψυχική υγεία του παιδιού αξιολογήθηκε με το Ερωτηματολόγιο Δυνάμεων και Δυσκολιών (Goodman, 1997). Βρέθηκε σημαντική αρνητική συσχέτιση της αυτοφροντίδας με τα προβλήματα ψυχικής υγείας του παιδιού και θετική με την υποκλίμακα του γονεϊκού στρες για τις ανταμοιβές, την ικανοποίηση από τη ζωή και το δημοκρατικό γονεϊκό στυλ. Η σχέση μεταξύ αυτοφροντίδας και ψυχικής υγείας του παιδιού διαμεσολαβείται από την υποκλίμακα του γονεϊκού στρες που αναφέρεται στις ανταμοιβές και την ικανοποίηση από τη ζωή της μητέρας. Τα ευρήματα αναδεικνύουν το σημαντικό ρόλο της μητρικής αυτοφροντίδας στην ανάπτυξη του παιδιού.

Η Γονική Αποξένωση (ΓΑ) είναι ένασύγχρονο κοινωνικό φαινόμενο,το οποίο οφείλεται στην αύξηση των καταγεγραμμένων συγκρουσιακών διαζυγίων. Ο έχων την επιμέλεια γονέας (γονέας αποξενωτής)χρησιμοποιεί την άσκηση κακόβουλης κριτικής και συστηματικής δυσφήμισης του άλλου γονέα (αποξενωμένος γονέας) με σκοπό την απομάκρυνση του από το παιδί/παιδιά τους(αποξενωμένο/α παιδί/παιδιά). Εμφανίζεται κυρίως στο πλαίσιο διαζυγίου και την διεκδίκηση της επιμέλειας, με απώτερο στόχο την απόκτηση ή διατήρησή της, χωρίς τη συμμετοχή του άλλου γονέα,με αποτέλεσματην κατάρρευση της σχέσης του παιδιού και του γονέα που αποξενώνεται. Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η εστίαση στη καταγραφή των Προφίλ των εμπλεκομένων προσώπων, η αποτύπωση των αντιλήψεων των συμμετεχόντων ειδικών, καθώς και η ενδελεχής διερεύνηση των επιπτώσεων στη σωματική και ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των αποξενωμένων παιδιών. Απώτερος στόχος της έρευνας είναι η σύνταξη Κατευθυντήριων Οδηγιών προς το Προσωπικό των εμπλεκόμενων Φορέων.Εφαρμόζεται μικτή μεθοδολογική προσέγγιση, όπου στο πρώτο μέρος η ποσοτική έρευνα αξιοποιεί εξειδικευμέναερωτηματολόγια σε αρμόδιους επαγγελματίες ψυχικής υγείας και δικαστικούς λειτουργούς, και στο δεύτερο μέρος της μελέτης η ποιοτική έρευνα επικεντρώνεται σε Μελέτες Περίπτωσης,μέσω της διεξαγωγήςημι-δομημένωνσυνεντεύξεων. Η έρευνα επιδιώκει να συμβάλει τόσο στην επιστημονική κατανόηση του φαινομένου όσο και στη διαμόρφωση Θεσμικών Παρεμβάσεων στην Παιδική Προστασία. Η εν εξελίξει έρευνα αναδεικνύει ότι η ΓΑενίοτε προκαλεί σοβαρές επιπτώσειςστη ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών,όπως αποδιοργάνωση ταυτότητας, διαταραχές δεσμού, και εσωτερίκευση άγχους.

Περίληψη:

Η προσωποκεντρική ψυχοθεραπεία, βασισμένη στη θεωρία του Carl Rogers, μπορεί να αποτελέσει μια ουσιαστική απάντηση στις διάφορες προκλήσεις που εμφανίζονται στον τομέα των εξαρτήσεων καθώς και γύρω από την υποστήριξη των ανθρώπων που βασανίζονται από αυτές. Αντί να επικεντρώνεται στο σύμπτωμα της εξάρτησης, δίνει έμφαση στον άνθρωπο, στον ψυχικό του πόνο, στις σχέσεις και στην ανάγκη του για αυθεντική επαφή και εν τω βάθει επικοινωνία. Μέσα από τη παρουσίαση αυτή θα αναλυθεί πώς οι βασικές αξίες της προσωποκεντρικής προσέγγισης – ενσυναίσθηση, αποδοχή άνευ όρων και αυθεντικότητα – συμβάλλουν στη δημιουργία ενός θεραπευτικού χώρου ασφάλειας και κατανόησης, που επιτρέπει στον άνθρωπο ο οποίος αντιμετωπίζει το συγκεκριμένο ζήτημα να συνδεθεί ξανά με τον εαυτό του και τις δυνατότητές του.

Μέσα από παραδείγματα και εμπειρίες από τη θεραπευτική διαδικασία, θα παρουσιαστεί και θα γίνει μια ανάλυση για πώς η προσωποκεντρική ψυχοθεραπεία μπορεί να ενδυναμώσει τα άτομα, να ενισχύσει την αυτοεκτίμηση και να λειτουργήσει ως «αντίδοτο» στην εσωτερική αποσύνδεση που οι άνθρωποι βιώνουν λόγο των ζητημάτων που τους απασχολούν και τους έχουν οδηγήσει στο σημείο να θεωρούν την οποιαδήποτε μορφή κατάχρησης διέξοδο. Εστιάζοντας στη σχέση και όχι στον έλεγχο, η προσέγγιση αυτή προτείνει μια διαφορετική, ανθρωποκεντρική οπτική αντιμετώπισης από την οποιαδήποτε μορφή εξάρτησης.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

Bancroft, A. (2009). Drugs, Intoxication and Society. Cambridge: Polity Press.

Bryant-Jefferies, R. (2006). An addicted society?. In: therapy today March, pp.4-5.

Cameron, R. (2012). Working with drug and alcohol issues. In: Tolan, J. and Wilkins, P. Client issues in counselling and psychotherapy. London: Sage: pp. 115-130.

Rogers, C. R. (1951). Client-centered therapy: Its current practice, implications and theory. Boston: Houghton Mifflin.

Rogers, C. R. (1961). On becoming a person: A therapist's view of psychotherapy. Boston: Houghton Mifflin.

Warner, M. (2000). The person-centered approach to difficult client processes. In D. Mearns & B. Thorne (Eds.), Person-centred therapy today: New frontiers in theory and practice (pp. 144–165). London: Sage.

Wilkins, P. (2010). Person-centred therapy: 100 key points. London: Routledge.

Wilders, S., Robinson, S. (2006). Addiction: is counselling sufficient?. In: therapy today March, pp.11-15.

O'Hara, M., & Wood, W. (2005). Person-centered approaches to addiction treatment. In M. Cooper, M. O’Hara, P. Schmid, & G. Wyatt (Eds.), The handbook of person-centred psychotherapy and counselling (pp. 401–414). Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Στην παρούσα πτυχιακή εργασία εξετάζεται η σχέση της αυτοεκτίμησης και της αυτοαποτελεσματικότητας με τις διατροφικές στάσεις των νέων ενηλίκων, καθώς και ο ρόλος του φύλου στις μεταβλητές αυτές. Στόχος της έρευνας ήταν η διερεύνηση του βαθμού συσχέτισης των παραγόντων αυτών με τις διατροφικές στάσεις, η ανίχνευση πιθανών διαφορών στις διατροφικές στάσεις μεταξύ των φύλων, καθώς και η εξέταση της σχέσης των μεταβλητών με το φύλο. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 412 άτομα, ηλικίας 18 έως 27 ετών, εκ των οποίων οι 316 ήταν γυναίκες, οι 91 άνδρες και 5 δήλωσαν μη δυαδικό φύλο. Στους συμμετέχοντες χορηγήθηκε η Κλίμακα Αυτοεκτίμησης του Rosenberg (1965), η Νέα Γενική Κλίμακα Αυτοαποτελεσματικότητας (Chen et al., 2001) και το Ερωτηματολόγιο Διατροφικών Στάσεων-26 Ερωτήσεων (Garner & Garfinkel, 1979· Garner et al., 1982), που αξιολογούν αντίστοιχα τη γενική αυτοεκτίμηση, την αυτοαποτελεσματικότητα και τα συμπτώματα που συνδέονται με διατροφικές διαταραχές. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υψηλότερες τιμές αυτοεκτίμησης και αυτοαποτελεσματικότητας σχετίζονται με χαμηλότερες τιμές στην κλίμακα διατροφικών στάσεων, ενώ στην τελευταία μεταβλητή δεν βρέθηκαν διαφορές μεταξύ των φύλων. Επιπλέον, η αυτοεκτίμηση εμφάνισε αρνητική μέτρια συσχέτιση με τις διατροφικές στάσεις και στα δύο φύλα, όπως αναμενόταν, με βάση την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, ενώ οι διαφορές μεταξύ τους δεν ήταν στατιστικά σημαντικές, επιβεβαιώνοντας την ερευνητική υπόθεση. Συνεπώς, διαπιστώθηκε πως η σχέση αυτοεκτίμησης και διατροφικών στάσεων είναι πλέον εξίσου έντονη και στους άνδρες, στη σύγχρονη κοινωνία. Τα ευρήματα συζητούνται σε συνάρτηση με τη σύγχρονη βιβλιογραφία για τον ρόλο ψυχολογικών παραγόντων στη διαμόρφωση των διατροφικών στάσεων στους νέους ενήλικες.

Η Υποβοηθούμενη από την Τεχνολογία Σεξουαλική Βία (ΥΤΣΒ), είναι ένα σύγχρονο και ιδιαίτερα σοβαρό φαινόμενο, που παρουσιάζει ραγδαία εξάπλωση. Συνδέεται με ένα επίκαιρο θέμα, την ψηφιοποίηση του σύγχρονου τρόπου ζωής και τη συνεχώς διευρυνόμενη χρήση νέων τεχνολογιών. Η ΥΤΣΒ εδράζεται στην έμφυλη ανισότητα και ενισχύεται από τη διάχυτη χρήση των ψηφιακών μέσων στην καθημερινή ζωή. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι επιπτώσεις της στα άτομα που την έχουν δεχτεί είναι συχνά πολύ σοβαρές, καθιστώντας αναγκαία την έρευνα για αυτό το κοινωνικό φαινόμενο. Η παρούσα μελέτη διερευνά την Υποβοηθούμενη από την Τεχνολογία Έμφυλη / Σεξουαλική Βία στον φοιτητικό πληθυσμό, εστιάζοντας στις μορφές εμφάνισής της και τη συχνότητα του φαινομένου, τις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις στα θύματα, τα χαρακτηριστικά των δραστών, καθώς και τις διαφορές ως προς το φύλο και τη σχολή φοίτησης. Στην έρευνα συμμετείχαν 281 φοιτητές και φοιτήτριες του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, οι οποίοι συμπλήρωσαν τέσσερα ερωτηματολόγια. Χρησιμοποιήθηκαν περιγραφικές στατιστικές αναλύσεις, έλεγχοι χ², t-test και ANOVA για την ανάλυση των δεδομένων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 74% των φοιτητών έχει δεχτεί τουλάχιστον μία μορφή ΥΤΣΒ, με τις γυναίκες να εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά βιωμάτων ΥΤΣΒ και σοβαρότερες επιπτώσεις, επικυρώνοντας το συνεχές της έμφυλης βίας. Η σεξουαλική παρενόχληση και η αποστολή ανεπιθύμητων σεξουαλικών μηνυμάτων ήταν οι συχνότερες μορφές. Ως προς τις επιπτώσεις, οι γυναίκες ανέφεραν αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και κοινωνικής απομόνωσης. Η σχολή φοίτησης σχετιζόταν σε μικρότερο βαθμό με τις επιπτώσεις. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για θεσμική αναγνώριση της ΥΤΣΒ και για στοχευμένες, έμφυλα ευαίσθητες παρεμβάσεις πρόληψης και υποστήριξης στον φοιτητικό πληθυσμό.

Στοχος της μελέτης ήταν η διερεύνηση των εμπειριών και των απόψεων ΛΟΑΤΚ+ γονέων που μεγαλώνουν τα παιδιά τους σε οικογένειες με ομόφυλους γονείς σχετικά με τη σεξουαλική διαπαιδαγώγησης των παιδιών τους. Αν και η σεξουαλική ενημέρωση και διαπαιδαγώγηση των παιδιών που μεγαλώνουν σε μη ετεροκανονικές οικογένειες έχει αποτελέσει αντικείμενο δημόσιας αντιπαράθεσης,ελάχιστες σχετικές έρευνες έχουν διεξαχθεί διεθνώς, ενώ δεν υπάρχει σχετική έρευνα στην Ελλάδα. Το δείγμα αποτελείται από 19 γονείς που μεγαλώνουν τα παιδιά τους σε οικογένειες με ομόφυλους γονείς. Πραγματοποιήθηκαν ατομικές ημι-δομημένες συνεντευξεις και τα δεδομενα αναλύθηκαν με Θεματική Ανάλυση. Όλοι/ες οι συμμετέχοντες/ουσες υποστήριξαν την σπουδαιότητα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, τόσο στο σπίτι όσο και από το εκπαιδευτικό σύστημα, από πολύ μικρή ηλικία των παιδιών,καθώς υποστηρίζουν ότι η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά. Αν και έχουν κριτική στάση απέναντι στο χειρισμό της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στο σχολείο και στην πλειοψηφία τους έχουν αρνητικές εμπειρίες από το σχολικό πλαίσιο, τα αποτελέσματα της έρευνας ανέδειξαν την επιθυμία και προσμονή αυτών των γονέων για περισσότερη και πιο έγκυρη ενημέρωση των σχολικών πλαισίων αναφορικά με την αποδοχή της διαφορετικότητας.

Η εργασία διερευνά τη συμβολή της Νευροεπιβεβαιωτικής (Neuroaffirming) θεραπευτικής προσέγγισης στην ψυχολογική υποστήριξη αυτιστικών ενηλίκων που ανήκουν στη λεγόμενη «χαμένη γενιά» – ατόμων που έλαβαν διάγνωση αυτισμού στην ενήλικη ζωή, συνήθως εξαιτίας μακρόχρονιου masking και ιστορική ασυμβατότητα με τα κυρίαρχα θεραπευτικά και εκπαιδευτικά πλαίσια . Το δείγμα αποτελείται από 23 αυτιστικά άτομα ηλικίας 19–44 ετών, εκ των οποίων η πλειονότητα είναι θυληκότητες. Η μελέτη εφαρμόζει ποιοτική μεθοδολογία βασισμένη σε αφηγήσεις θεραπευομένων από ατομικές και ομαδικές συνεδρίες που εστιάζουν στην αναγνώριση της ταυτότητας, την αποδόμηση του internalized ableism και τη χρήση γλώσσας που τιμά τη νευροδιαφορετικότητα

Τα κύρια ευρήματα δείχνουν ότι η Neuroaffirming προσέγγιση ενισχύει τη συναισθηματική ασφάλεια, μειώνει το αίσθημα αποξένωσης και επιτρέπει την αποδοχή του αυτιστικού εαυτού. Το χρόνιο masking αναγνωρίζεται ως κεντρικό τραύμα, και η θεραπεία εστιάζει στην επανασύνδεση με αυθεντικές ανάγκες και τρόπους ύπαρξης. Η χρήση γλώσσας που ευθυγραμμίζεται με την αυτιστική ταυτότητα οσο και η αναγνώριση της αυτιστικής εμπειρίας ως έγκυρης και πολύτιμης γνώσης ενισχύουν την ψυχολογική ενδυνάμωση και τηναυτοσυνηγορία.

Η μελέτη υπογραμμίζει την ανάγκη μετάβασης από ελλειμματολογικά μοντέλα σε πλαίσια που τιμούν τη νευροποικιλότητα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ενήλικες που έζησαν επί δεκαετίες χωρίς κατάλληλη υποστήριξη. Η Νευροεπιβεβαιωτική θεραπεία αναδεικνύεται ως πρακτική αποκατάστασης και επανεγγραφής της αυτιστικής ταυτότητας με όρους ενδυνάμωσης και αυθεντικότητας.

Η τάση για κοινωνικά επιθυμητές απαντήσεις ορίζεται ως η τάση των συμμετεχόντων σε μία έρευνα να απαντούν με τέτοιο τρόπο ώστε να παρουσιάζουν μία υπερβολικά θετική εικόνα για τον εαυτό τους, ενώ οι απαντήσεις τους αυτές αναμένεται να επιδοκιμαστούν από σημαντικούς άλλους. Τα υπάρχοντα ερωτηματολόγια αξιολόγησης του ιδιότυπου αυτού τρόπου απόκρισης αφορούν στη θετική αυτοπαρουσίαση των συμμετεχόντων ως προς την κοινωνία γενικά. Στόχος της παρούσας έρευνας είναι η δημιουργία και ο ψυχομετρικός έλεγχος νέων ερωτημάτων μέτρησης του κοινωνικώς επιθυμητού, οι οποίες να ελέγχουν την τάση των ερωτώμενων να προσπαθούν να ευχαριστήσουν συγκεκριμένες ομάδες σημαντικών άλλων. Επιπλέον στόχος είναι τα νέα ερωτήματα να μην γίνονται αντιληπτά από τους συμμετέχοντες ως ερωτήματα ελέγχου, αλλά να μοιάζουν ως προς το περιεχόμενο με ερωτήματα μέτρησης της προσωπικότητας. Στην παρούσα έρευνα γίνεται ψυχομετρικός έλεγχος 14 νέων ερωτημάτων που προέκυψαν από απαντήσεις ενός ελληνικού δείγματος ατόμων σε ανοικτή ερώτηση. Οι ερωτήσεις αυτές χορηγήθηκαν σε δείγμα γονέων στη Φινλανδία, ως μέρος μίας γενικότερης έρευνας στο πρόγραμμα International Investigation of Parental Burnout (IIPB), σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο του Jyväskylä. Οι ψυχομετρικές ιδιότητες των νέων ερωτημάτων διερευνήθηκαν μέσω ανάλυσης παραγόντων. Προέκυψαν δύο παράγοντες που ονομάστηκαν «κοινωνικές δεξιότητες» και «εγωκεντρικά χαρακτηριστικά». Οι δύο παράγοντες είχαν θεωρητικά αναμενόμενες συσχετίσεις με μετρήσεις αξιολόγησης της γονικής εξουθένωσης και σχετιζόμενων εννοιών. Οι νέες ερωτήσεις αξιολόγησης της τάσης για κοινωνικά επιθυμητές απαντήσεις φαίνονται χρήσιμες σε πρώτη φάση. Ο έλεγχος της τάσης για κοινωνικά επιθυμητές απαντήσεις έχει πρακτικές εφαρμογές στην έρευνα στον τομέα της συμβουλευτικής της οικογένειας, της επαγγελματικής συμβουλευτικής, όπως και σε άλλα πεδία.

Η εργασία διερευνά τη σχέση μεταξύ συνεκπαίδευσης και κοινωνικού αποκλεισμού στο σχολικό πλαίσιο, εστιάζοντας στις στάσεις μαθητών και εκπαιδευτικών απέναντι στη διαφορετικότητα, την αναπηρία και τη συμπερίληψη. Μέσω μεικτής μεθοδολογίας, συλλέχθηκαν δεδομένα από 124 μαθητές και 58 εκπαιδευτικούς σε σχολεία της Θεσσαλίας.Τα ευρήματα αναδεικνύουν θετικές στάσεις των μαθητών ως προς την κοινωνική αποδοχή και τις ίσες ευκαιρίες, αλλά ταυτόχρονα δείχνουν σημάδια σχολικής απομόνωσης και αμυντικής στάσης απέναντι στο «διαφορετικό». Οι εκπαιδευτικοί αναγνωρίζουν τη σημασία της συνεκπαίδευσης, αλλά δηλώνουν ανεπάρκεια σε επιμόρφωση, έλλειψη υποστήριξης και συχνά προβάλλουν τον δομικό αποκλεισμό (π.χ. υπερμεγέθη τμήματα, ανεπαρκείς πόροι) ως εμπόδιο εφαρμογής συμπεριληπτικών πρακτικών, ενώ παρουσιάζουν αρνητικότερη στάση από αυτή των μαθητών.Η ανάλυση εντάσσεται στο πλαίσιο της συμβουλευτικής ψυχολογίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, υποστηρίζοντας την ανάγκη ψυχοεκπαιδευτικών παρεμβάσεων, ενδυνάμωσης των εκπαιδευτικών και αναδιαμόρφωσης των σχολικών σχέσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο της συμβουλευτικής ως γέφυρας κατανόησης μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και θεσμών, καθώς και στην προώθηση της κοινωνικής ενσυναίσθησης και της πρόληψης του αποκλεισμού.

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τον συχνότερο καρκίνο στον γυναικείο πληθυσμό του δυτικού κόσμου, επιβαρύνει σημαντικά το σύστημα υγείας κάθε χώρας και αποτελεί μια απειλητική και στρεσσογόνο κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει μετατραυματική διαταραχή του στρες (ΜΔΤΣ). Στην παρούσα έρευνα εφαρμόζεται η Γνωστική Αναλυτική Ψυχοθεραπεία (ΓΑΨ) σε γυναίκες που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού και ΜΔΤΣ, και μελετάται η αποτελεσματικότητα της ως επιλογή θεραπείας μετά την διάγνωση και ως το πέρας της χημειοθεραπείας. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 188 γυναίκες με καρκίνο του μαστού και ΜΔΤΣ στην Μονάδα Χημειοθεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου Πατρών «Ο Άγιος Ανδρέας», οι οποίες χωρίστηκαν στην Ομάδα Α, που παρακολούθησε συνεδρίες ΓΑΨ, και στην Ομάδα Β, που δεν παρακολούθησε συνεδρίες ΓΑΨ. Οι συμμετέχουσες συμπλήρωσαν μια σειρά από ερωτηματολόγια: ένα κοινωνικο-δημογραφικό-ιατρικό ερωτηματολόγιο με στοιχεία σχετικά με την οικογενειακή τους κατάσταση, το μορφωτικό τους επίπεδο, το εισόδημά τους, το έτος διάγνωσης του καρκίνου και την ιατρική τους κατάσταση και τα ερωτηματολόγια Κλίμακας Μέτρησης Μετατραυματικού Στρες, Κλίμακας Κατάθλιψης Hamilton, Κλίμακας Αυτοεκτίμησης Rosenberg, Κλίμακας Μέτρησης της Ποιότητας Ζωής, Κλίμακας Μέτρησης Μετατραυματικής Ανάπτυξης και Κλίμακας Θεραπευτικής Σχέσης. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητα της ΓΑΨ σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού και ΜΔΤΣ και την σημαντική σχέση των κοινωνικοεκπαιδευτικών παραμέτρων, των χαρακτηριολογικών γνωρισμάτων (όπως η αυτοεκτίμηση, η αρνητική θεώρηση του εξωτερικού κόσμου και η ικανότητα προσαρμογής σε αυτόν) με την πιθανότητα να εκδηλώσει μια γυναίκα με καρκίνο του μαστού ΜΔΤΣ, δυσχεραίνοντας το επίπεδο της υγείας και την λειτουργικότητά της όσο και την δυνατότητά της να συστήσει μια δυνατή θεραπευτική σχέση με τον/την θεραπευτή/θεραπεύτρια.

Στην παρούσα μελέτη εξετάζεται η συσχέτιση της μετατραυματικής ανάπτυξης με τους κοινωνικούς περιορισμούς, την ελπίδα και την αισιοδοξία σε άτομα με καρκίνο. Με βάση την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, αναμενόταν ότι τα άτομα με χαμηλούς κοινωνικούς περιορισμούς και υψηλότερα επίπεδα ελπίδας και αισιοδοξίας θα εμφάνιζαν μεγαλύτερη μετατραυματική ανάπτυξη. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 269 ενήλικα άτομα, τα οποία είχαν διαγνωσθεί με καρκίνο. Για την μέτρηση των μεταβλητών χορηγήθηκε η Κλίμακα Κοινωνικών Περιορισμών, η Κλίμακα Μέτρησης του Χαρακτηριστικού της Ελπίδας, η Αναθεωρημένη Κλίμακα Αισιοδοξίας και η Κλίμακα Μέτρησης Μετατραυματικής Ανάπτυξης. Βρέθηκε θετική συνάφεια ανάμεσα στην μετατραυματική ανάπτυξη, την ελπίδα και την αισιοδοξία, ενώ εντοπίστηκε αρνητική συσχέτιση μεταξύ των κοινωνικών περιορισμών και της μετατραυματικής ανάπτυξης. Επίσης, πραγματοποιήθηκε έλεγχος της κατανομής της μετατραυματικής ωρίμανσης των συμμετεχόντων ως προς τον τύπο καρκίνου. Ακόμη, δεν βρέθηκαν διαφορές στη μετατραυματική ανάπτυξη ως προς το φύλο. Τέλος, πραγματοποιήθηκαν δύο αναλύσεις διαμεσολάβησης από τις οποίες προέκυψε πως τόσο η ελπίδα, όσο και η αισιοδοξία διαμεσολαβούν στην σχέση μεταξύ κοινωνικών περιορισμών και μετατραυματικής ανάπτυξης. Τα ευρήματα συζητούνται υπό το φως της επιστημονικής βιβλιογραφίας.

Η ενίσχυση της γονικής ανθεκτικότητας είναι ζωτικής σημασίας για την ευζωία των γονέων, των παιδιών και της συνολικής ψυχικής υγείας μιας κοινωνίας. Στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, υλοποιήθηκε ένα διαδικτυακό ψυχοεκπαιδευτικό πρόγραμμα οχτώ συναντήσεων, το οποίο στόχευε στην ενίσχυση της γονικής ανθεκτικότητας και στη μείωση της γονικής συμπτωματολογίας άγχους, της γονικής εξουθένωσης και της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας, σε δείγμα 24 μητέρων με παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας. Οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν σε τρεις χρονικές στιγμές: πριν την έναρξη της παρέμβασης, αμέσως μετά την ολοκλήρωσή της, καθώς και δύο μήνες αργότερα. Η αποτελεσματικότητα του προγράμματος αξιολογήθηκε μέσω της χορήγησης τεσσάρων ερωτηματολογίων αυτοαναφοράς: του Connor & Davidson Resilience Scale (CD-RISC-25) για τη μέτρηση της γονικής ανθεκτικότητας, του Parental Stress Index – Short Form (PSI-SF) για την αξιολόγηση του γονικού άγχους, του Parental Burnout Assessment (PBA) για τη διερεύνηση της γονικής εξουθένωσης και του Beck Depression Inventory (BDI) για την καταγραφή της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας. Η σύγκριση μεταξύ των τριών χρονικών περιόδων – πριν, μετά την υλοποίηση του προγράμματος και δύο μήνες μετά τη λήξη του – κατέδειξε σημαντικά μεγέθη επίδρασης και ανέδειξε τη βραχυπρόθεσμη αποτελεσματικότητα της παρέμβασης, αναφορικά με την ενίσχυση της γονικής ανθεκτικότητας και τη μείωση των επιπέδων γονικού άγχους, γονικής εξουθένωσης και καταθλιπτικής συμπτωματολογίας. Παρά τον περιορισμένο αριθμό συμμετεχουσών, τα ευρήματα της παρούσας μελέτης προσφέρουν ενθαρρυντικά στοιχεία, τα οποία πρόκειται να συζητηθούν στο πλαίσιο της συμβουλευτικής υποστήριξης για την ψυχική υγεία των γονέων.

Το πολυοικογενειακό μοντέλο (Multifamily Therapy) βασίζεται στην αρχή ότι η παρουσία και η διάδραση μεταξύ πολλών οικογενειών που βιώνουν κοινές δυσκολίες μπορεί να αποτελέσει ένα ιδιαίτερα ενισχυτικό και ενδυναμωτικό πλαίσιο. Οι πολυοικογενειακές παρεμβάσεις έχουν εφαρμοστεί με επιτυχία σε ποικίλα πλαίσια ψυχικής και σωματικής υγείας, καθώς ενισχύουν την αλληλοϋποστήριξη, την κατανόηση, τη συλλογική μάθηση και τη δημιουργία κοινοτήτων ανθεκτικότητας. Η παρούσα ομιλία παρουσιάζει μια ψυχοεκπαιδευτική και βιωματική παρέμβαση βασισμένη στο πολυοικογενειακό μοντέλο, η οποία υλοποιήθηκε από το Κέντρο «Αεί Φέρειν» στον Ξενώνα ΕΛΠΙΔΑ (Σύλλογος Φίλων Παιδιών με Καρκίνο) την περίοδο 2023–2024. Η παρέμβαση σχεδιάστηκε για παιδιά και τους φροντιστές τους και στόχευε στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας, της ενδοοικογενειακής σύνδεσης και της συναισθηματικής έκφρασης, σε ένα ασφαλές και δημιουργικό περιβάλλον. Περιλάμβανε 34 εβδομαδιαίες συναντήσεις διάρκειας 90 λεπτών, με τη συμμετοχή 2–6 οικογενειών ανά κύκλο. Η παρέμβαση είχε έντονα ενδυναμωτικό χαρακτήρα: τα μέλη των οικογενειών συνδέθηκαν, ανακούφισαν το βίωμά τους μέσα από το μοίρασμα, και απέκτησαν το αίσθημα του «ανήκειν» σε μια κοινότητα αποδοχής. Στο πέρας της παρέμβασης, διαμορφώθηκε πρόταση για μελλοντική έρευνα με χρήση σταθμισμένων εργαλείων, ώστε να τεκμηριωθούν επιστημονικά τα οφέλη του προγράμματος. Η παρούσα εισήγηση επιδιώκει να αναδείξει τον ρόλο των πολυοικογενειακών ομάδων ως μορφή παρέμβασης με σημαντική αξία για την υποστήριξη οικογενειών που βιώνουν την ασθένεια και την αβεβαιότητα.

Η ευθύνη και η δεοντολογία στη θεραπευτική πράξη δεν αποτελούν αμετάβλητες σταθερές· αντιθέτως, αναπλαισιώνονται και επαναπροσδιορίζονται διαρκώς, ανάλογα με το χωρικό, χρονικό και διαπροσωπικό πλαίσιο της κάθε συνάντησης. Στον πραγματικό και στον ψηφιακό χώρο του Άλλου, τα θεραπευτικά όρια καθίστανται συχνά ρευστά, προκαλώντας την ανάγκη για συνεχή επαγρύπνηση εκ μέρους του επαγγελματία. Σε αυτό το πλαίσιο, η δεοντολογία δεν περιορίζεται στην εφαρμογή τυπικών κανόνων, αλλά αναδεικνύεται ως δυναμική ηθική στάση που απαιτεί ενσυναίσθηση, ευελιξία, αυτογνωσία και υπαρξιακή εγρήγορση. Η θεραπευτική σχέση θεμελιώνεται στην εμπιστοσύνη, τη φροντίδα και το βίωμα της ασφάλειας, ενώ προϋποθέτει διαφάνεια, γνησιότητα και σταθερότητα από την πλευρά του θεραπευτή. Παρότι οι θεσμικοί κανόνες -όπως ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και ο Κώδικας Δεοντολογίας του ΣΕΨ- λειτουργούν ως βασικά εργαλεία οριοθέτησης και διασφάλισης της εχεμύθειας, δεν επαρκούν από μόνοι τους για τη διατήρηση μιας ασφαλούς και βιωματικά επαρκούς θεραπευτικής συνθήκης. Καθοριστική είναι η ηθική και υπαρξιακή παρουσία του συμβούλου, η οποία ενισχύει την αίσθηση ότι ο θεραπευόμενος δεν είναι μόνος στη διαδικασία και ότι η σχέση αποτελεί έναν ασφαλή, μετασχηματιστικό χώρο. Η μετάβαση στο ψηφιακό πεδίο εγείρει νέες δεοντολογικές προκλήσεις, όπως η ασφάλεια των δεδομένων, η αδιαφάνεια των τεχνολογικών μέσων, η αποστασιοποίηση, καθώς και οι κίνδυνοι αποπροσωποποίησης της θεραπευτικής επαφής. Ειδική μνεία αξίζει στην ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Παρά τα λειτουργικά οφέλη της -όπως η αύξηση της διαγνωστικής ακρίβειας, η ταχύτερη αξιολόγηση και η ανάλυση μη λεκτικών δεικτών- η απουσία επαρκούς ρυθμιστικού πλαισίου, η μειωμένη εμπιστοσύνη των χρηστών και η απουσία ενημερωμένης συναίνεσης επιβάλλουν μια ηθικά στοχαστική, πολυεπίπεδη προσέγγιση. Η υπεύθυνη και κριτική ενσωμάτωσή της απαιτεί αναθεώρηση των υπαρχουσών αρχών και διατύπωση νέων δεοντολογικών εργαλείων που θα ενισχύουν τη διαφάνεια, την αυτονομία του θεραπευόμενου και τη διατήρηση της ανθρώπινης σύνδεσης στον πυρήνα της θεραπείας.

Η εργασία αυτή προσεγγίζει τις πολυδιάστατες θεραπευτικές προκλήσεις που αναδύονται κατά τη συνάντηση με τρανς και non-binary άτομα, μέσα από το πρίσμα της σχεσιακής ψυχαναλυτικής θεωρίας και πράξης. Κεντρική θέση κατέχει η έννοια της συν-κατασκευής της ταυτότητας, η οποία αναδύεται στο διαπροσωπικό πεδίο της θεραπείας και διαμορφώνεται μέσα από τις εντάσεις, τις μεταβιβαστικές και αντιμεταβιβαστικές κινήσεις, και τη συναισθηματική συν-ρύθμιση. Η ρευστότητα και η αμφισημία των τρανς και non-binary ταυτοτήτων έρχονται συχνά σε σύγκρουση με τις εσωτερικές αναπαραστάσεις του Άλλου, δημιουργώντας σχεσιακές εντάσεις και αβεβαιότητα τόσο στο οικογενειακό όσο και στο θεραπευτικό πλαίσιο. Η αδυναμία της οικογένειας να πενθήσει την απώλεια της φαντασιωτικής ταυτότητας του παιδιού δυσχεραίνει την αναγνώριση και συχνά οδηγεί σε αποκλεισμό, σιωπή ή τραυματική ρήξη. Σε αυτό το συγκείμενο, η ανάδυση της υποκειμενικότητας του τρανς ή non-binary προσώπου συνδέεται με την ανάγκη για έναν μεταβατικό χώρο που θα επιτρέψει τη συμβολική επεξεργασία και τη συγκρότηση νέας νοηματοδότησης. Η αποκάλυψη της ταυτότητας (coming out) και το βλέμμα του Άλλου λειτουργούν ως δυναμικοί καθρέφτες, οι οποίοι μπορούν να ενισχύσουν ή να κατακερματίσουν τη συνοχή του υποκειμένου. Η αμοιβαία αναγνώριση της υποκειμενικότητας και η διαχείριση του κινδύνου σύμπραξης ή της έντονης αντιμεταβιβαστικής αντίδρασης αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη δημιουργία ενός θεραπευτικού πεδίου που δεν θα αναπαράγει τις κοινωνικές αποκλειστικές δυναμικές, αλλά θα προάγει την ψυχική μετακίνηση, την αποδοχή και την ενσωμάτωση της ρευστής ταυτότητας.

Η μετάβαση από την εφηβεία στην ενήλικη ζωή αποτελεί μια κρίσιμη αναπτυξιακή φάση, κατά την οποία οι νέοι καλούνται να λάβουν σημαντικές αποφάσεις για την επαγγελματική τους πορεία και ταυτότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η έννοια της επαγγελματικής προσαρμοστικότητας (career adaptability) αναδεικνύεται ως θεμελιώδης ψυχοκοινωνικός πόρος, που διευκολύνει την αντιμετώπιση προκλήσεων, αβεβαιότητας και μεταβατικών σταδίων. Παράλληλα, η διαμόρφωση της επαγγελματικής ταυτότητας και η ενίσχυση της επαγγελματικής ανάπτυξης σχετίζονται στενά με την αυτογνωσία, τις κοινωνικές προσδοκίες, την υποστήριξη από το περιβάλλον, την αποτελεσματική επικοινωνία και αξιοποίηση των πηγών στήριξης, και τις παραμέτρους αυτορρύθμισης. Το παρόν συμπόσιο αναδεικνύει την πολυπαραγοντική φύση της επαγγελματικής ανάπτυξης των νέων αξιοποιώντας τόσο την ποσοτική όσο και την ποιοτική ερευνητική μεθοδολογία. Οι δύο πρώτες ανακοινώσεις αφορούν στους παράγοντες που σχετίζονται με την επαγγελματική προσαρμοστικότητα των εφήβων, αναδεικνύοντας εκείνους τους οποίους πρέπει να λάβουν υπόψη τους οι ειδικοί της επαγγελματικής συμβουλευτικής. Η τρίτη ανακοίνωση αφορά στη συγκρότηση της επαγγελματικής ταυτότητας του Ψυχολόγου, αναδεικνύοντας τους παράγοντες εκείνους που συμβάλλουν στη συγκρότησή της. Η τέταρτη ανακοίνωση πραγματεύεται τους τρόπους με τους οποίους πρέπει να λαμβάνει χώρα η επικοινωνία εντός των υποστηρικτικών πλαισίων προκειμένου να συμβάλει θετικά στην επαγγελματική ανάπτυξη των νέων και προτείνει κατευθύνσεις για την ενδυνάμωση της επαγγελματικής συμβουλευτικής πρακτικής σε διαφορετικά πλαίσια.

Η διεθνής βιβλιογραφία αναδεικνύει πως η συμπεριληπτική σεξουαλική διαπαιδαγώγηση αποτελούσε ανέκαθεν μια πρόκληση για την εκπαιδευτική κοινότητα, ειδικά σε χώρες με μια σχετικά συντηρητική οπτική επί του θέματος, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος. Εντούτοις, είναι ερευνητικά τεκμηριωμένο πως τα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα που προωθούν τη διαπαιδαγώγηση και τη συμπερίληψη σε ζητήματα σεξουαλικής φύσεως συμβάλλουν στην ομαλή ψυχοκοινωνική προσαρμογή και στα βέλτιστα μαθησιακά αποτελέσματα των μαθητευομένων. Οι εργασίες του συγκεκριμένου Συμποσίου, υιοθετώντας ποιοτικές και ποσοτικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις, αναδεικνύουν ποικίλες παραμέτρους που υποδεικνύουν την αναγκαιότητα καθιέρωσης τόσο της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης όσο και της σεξουαλικής συμπερίληψης στο εκπαιδευτικό περιβάλλον του σχολείου. Ειδικότερα, στην πρώτη εργασία, διερευνάται ποιοτικά, υπό τη φεμινιστική οπτική, ο τρόπος με τον οποίο η απουσία μιας έγκαιρα θεσμοθετημένης σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης μπορεί να οδηγήσει νεαρές γυναίκες στην παρακολούθηση πορνογραφικού υλικού ως κύριου μέσου σεξουαλικής μάθησης και κοινωνικοποίησης. Στη δεύτερη εργασία, διενεργείται επίσης μέσω της ποιοτικής μεθοδολογίας, μια ενδελεχής ερμηνευτική προσέγγιση των σχολικών εμπειριών ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και εκπαιδευτικών στην Κύπρο, σε σχέση με τον αντίκτυπο που έχουν οι ετεροκανονικές αντιλήψεις και τα έμφυλα στερεότυπα στη σχολική κοινότητα. Η τρίτη εργασία διερευνά ποσοτικά τις αντιλήψεις εν ενεργεία εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αναφορικά με τις πρακτικές, τα εμπόδια και την ικανότητα εφαρμογής μιας σεξουαλικά συμπεριληπτικής εκπαίδευσης στα ελληνικά σχολεία. Τέλος, η τέταρτη εργασία συγκρίνει, ακολουθώντας την ποσοτική μεθοδολογία, τη σχολική προσαρμογή μεταξύ εφήβων ετεροφυλόφιλου και ομοφυλόφιλου σεξουαλικού προσανατολισμού, εξετάζοντας παράλληλα τον προβλεπτικό ρόλο των αντιλαμβανόμενων περιβαλλοντικών παραγόντων και της ψυχικής ανθεκτικότητας. Οι εργασίες του Συμποσίου υποδηλώνουν πως, παρά τη σταδιακή μέριμνα για το ζήτημα της συμπεριληπτικής σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο, εξακολουθεί να καταγράφεται σημαντική αναγκαιότητα για σχετική ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της σχολικής κοινότητας.

Το παρόν συμπόσιο εστιάζει στους τρόπους με τους οποίους τρία διαφορετικά είδη θεραπείας (ατομική, ζεύγους, ομαδική) αξιοποιούν τη θεραπευτική σχέση ως ζωντανό υποκείμενο – φορέα μεταβιβάσεων, συγκρούσεων και δυνατοτήτων αλλαγής για τη συντροφική ζωή των θεραπευόμενων. Η πρώτη εργασία επικεντρώνεται στον τρόπο που η θεραπευτική σχέση μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επεξεργασία και τη μετατόπιση των μοτίβων σύνδεσης, ενισχύοντας τη δυνατότητα δημιουργίας ασφαλούς δεσμού τόσο εντός της θεραπείας όσο και στις συντροφικές σχέσεις του ατόμου. Αναλύεται πώς η από κοινού συγκρότηση νοήματος μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου εντός ενός σταθερού θεραπευτικού πλαισίου επέτρεψαν να γίνει επεξεργασία των δυναμικών μεταξύ του διπόλου “συγχώνευσης / εξάρτησης και απόσυρσης/ απομάκρυνσης”. Στη δεύτερη εργασία η θεραπεύτρια διερωτάται “Πόσοι είμαστε τελικά μέσα στο θεραπευτικό δωμάτιο;” Μια ατομική θεραπεία μετατρέπεται σε συμβουλευτική ζεύγους, στο πλαίσιο της co-therapy, όπου δύο θεραπεύτριες συντονίζουν ισότιμα τη διαδικασία. Το επίκεντρο της συνθετικής θεραπείας μετατοπίζεται από το άτομο στη σχέση όπου ενεργοποιείται ένας ενδιάμεσος χώρος γεμάτος μνήμη, ταυτότητα και προσδοκία, λαμβάνοντας υπόψη τις πολυπολιτισμικές διαφορές ως σημείο συνάντησης ή/και αποκλεισμού. Παραμένοντας στη συνθήκη της ψυχοθεραπείας ζεύγους, η τρίτη εργασία αναδεικνύει τη συμβολή της σχεσιακής ψυχαναλυτικής και ομαδικο-θεραπευτικής θεώρησης στην αναγνώριση των πολλαπλών ταυτοτήτων και δυναμικών που αναπαράγονται μεταξύ των συντρόφων αλλά και εντός της θεραπευτικής τριάδας. Μέσω κλινικών παραδειγμάτων αποσαφηνίζεται ο τρόπος με τον οποίο αναγνωρίζονται και αξιοποιούνται οι πολλαπλές καταστάσεις-εαυτού των συντρόφων, οι ρόλοι, δικοί τους ή “δανεικοί” διαγενεακά, αλλά και οι εναλλαγές στις αναπαραστάσεις του ζεύγους προς τη θεραπεύτρια οδηγώντας σε επαναδιαπραγμάτευση της ταυτότητας του εαυτού και της σχέσης. Τέλος, η τέταρτη εργασία καταπιάνεται με το θεραπευτικό πλαίσιο της ομάδας, αναδεικνύοντας πώς το ομαδικό πεδίο γίνεται ένας καθρέφτης, όχι μόνο του ατομικού ψυχισμού, αλλά των οικογενειακών μοτίβων, των διαγενεαλογικών και κοινωνικών αποτυπωμάτων, επιτρέποντας την εκδραμάτιση και τη μετουσίωση μέσα από τη θεραπευτική σχέση.

Η εργασία αυτή εξετάζει τη θεραπευτική δυναμική μεταξύ ενός θεραπευτή με βαρηκοΐα και του Οδυσσέα, ενός εφήβου με ψύχωση, εστιάζοντας στις προκλήσεις και ευκαιρίες για την εγκαθίδρυση ισοτιμίας στη θεραπευτική τους σχέση. Η βαρηκοΐα του θεραπευτή αναδεικνύεται ως μια ιδιαίτερη μορφή ετερότητας, που ενδέχεται να ενισχύσει στον Οδυσσέα την αίσθηση ισότητας. Παράλληλα, μέσα στο πλαίσιο της ψυχωτικής μεταβίβασης, όπου ο θεραπευτής συχνά γίνεται αντικείμενο παραληρητικών προβολών, αναδεικνύεται το δίπολο μεταξύ αυτιστικής απόσυρσης και συγχωνευτικής συμβίωσης. Η εργασία διερευνά το πώς η καλλιέργεια της ανοχής στο συναίσθημα μπορεί να περιορίσει την ανάγκη απόσυρσης και να ενδυναμώσει την επαφή με τον εαυτό και τον άλλον. Επιπλέον, η ψύχωση προσεγγίζεται ως απάντηση στην μοναξιά καθώς τα συμπτώματα λειτουργούν ως μηχανισμοί επιβίωσης και προσπάθειες επανασύνδεσης με τον κόσμο των αντικειμένων, ενώ οι ψευδαισθήσεις ως υποκατάστατα σχέσης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο θεραπευτής αναλαμβάνει τον ρόλο «συμμετέχοντα–παρατηρητή», βιώνοντας τη δική του μοναξιά, καθώς αλληλεπιδρά με τον ψυχισμό του ασθενούς. Μπορεί ο θεραπευτής να σταθεί δίπλα στον ασθενή χωρίς να απορροφηθεί, διατηρώντας μια σχέση όπου καμία μοναξιά δεν είναι αθέατη; Ο θεραπευτής, αναγνωρίζοντας από νωρίς τις μη ψυχωτικές πτυχές του Οδυσσέα, μπορεί να ενισχύσει το παρατηρητικό εγώ και να δομήσει ουσιαστική θεραπευτική σχέση, παρά την αντίσταση στις παραληρητικές πεποιθήσεις. Η εργασία αναδεικνύει ότι αυτές οι στιγμές διαύγειας μπορούν να λειτουργήσουν ως «συνθεραπευτές», ενισχύοντας τη συναισθηματική ανθεκτικότητα. Η ετερότητα του θεραπευτή δεν αποτελεί εμπόδιο αλλά προσφέρει χώρο για αυθεντική σχέση, ακόμα και με θεραπευόμενους με ψυχωτικά στοιχεία, ικανή να περιέχει τη μοναξιά χωρίς να την ακυρώνει.

Η έννοια του ψυχολογικού τραύματος έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία τις τελευταίες δεκαετίες, με την αναγνώρισή του ως διακριτή διαγνωστική κατηγορία στο DSM-5. Ο πόλεμος αποτελεί ένα από τα πιο έντονα τραυματικά γεγονότα, με σοβαρές επιπτώσεις τόσο στο άτομο όσο και στο κοινωνικό του περιβάλλον. Η παρούσα ποιοτική μελέτη εξετάζει τη διαγενεακή μετάδοση του τραύματος στους Ελληνοκύπριους και Ελλαδίτες επιζώντες και απογόνους της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974. Πραγματοποιήθηκαν 30 ημιδομημένες συνεντεύξεις με άτομα από τρεις γενιές: την πρώτη γενιά (άτομα που βίωσαν τον πόλεμο σε ηλικία 3–30 ετών), τη δεύτερη (παιδιά της πρώτης γενιάς) και την τρίτη (εγγόνια της πρώτης γενιάς). Οι αφηγήσεις ανέδειξαν έντονα βιώματα σωματικής, ψυχικής και ηθικής κακοποίησης, καθώς και επαναλαμβανόμενο τραυματισμό λόγω της διαρκούς τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας και της απώλειας της πρόσβασης στις κατεχόμενες πατρίδες. Το μετατραυματικό στρες και το ανολοκλήρωτο πένθος διαπιστώθηκε πως εξακολουθούν να επηρεάζουν τις επόμενες γενιές. Η μετάδοση του τραύματος φάνηκε να διαμεσολαβείται από οικογενειακές αναπαραστάσεις, πρότυπα ανατροφής και τον τρόπο επικοινωνίας μεταξύ των μελών. Οι απόγονοι συχνά εκφράζουν συναισθήματα απώλειας, αποξένωσης και νοερής σύνδεσης με τον τόπο καταγωγής τους, αποδεικνύοντας ότι το τραύμα του πολέμου διατηρεί τη δυναμική του στο παρόν.

Εισαγωγή: Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, τα άτομα τα οποία που ανήκουν στη φυλετική-θρησκευτική μειονότητα των Γιαζίντι, εμφανίζουν σε σημαντικό ποσοστό ψυχοσωματικά συμπτώματα όπως αϋπνία, πονοκέφαλο, ταχυπαλμία, δυσκολία στην αναπνοή, αίσθηση μουδιάσματος, παράλυση, καθώς και εκδραματιστικές συμπεριφορές συγκριτικά με άλλες μειονοτικές ομάδες. Η φαρμακευτική αγωγή σε συνδυασμό με τη γνωστική- συμπεριφορική συμβουλευτική προσέγγιση είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική σε περιπτώσεις διαταραχών μετατροπής και κατάθλιψης. Η παρούσα μελέτη περίπτωσης αφορά μια γυναίκα 45 ετών η οποία διαμένει μαζί με τα επτά της παιδιά σε Δομή Φιλοξενίας Προσφύγων στην Ελλάδα. Η γυναίκα αυτή κατάγεται από το Ιράκ και το αίτημα για συμβουλευτική υποστήριξη προέκυψε κατόπιν παραπομπής από τη νομική σύμβουλο της δομής. Η παρούσα μελέτη εστιάζει στην αξιολόγηση της ψυχοκοινωνικής κατάστασης της ωφελούμενης καθώς και την πορεία της μέσα από τη συμβουλευτική διαδικασία. Μεθοδολογία: Η παρέμβαση βασίστηκε στη γνωστική-συμπεριφορική προσέγγιση και περιελάμβανε ψυχοεκπαίδευση, έλεγχο και αξιολόγηση των σκέψεων, διαφραγματική αναπνοή, νευρομυϊκή χαλάρωση, γνωστική αναδόμηση και συμεπριφορικά πειράματα, τεχνικές γείωσης, εκπαίδευση στη διεκδικητική συμπεριφορά και πρόληψη υποτροπής. Πραγματοποιηθήκαν 46 συνεδρίες. Αποτελέσματα: Βελτιώθηκε ο έλεγχος της έντασης των συναισθημάτων και των σωματικών εκδηλώσεων και ενισχύθηκε η αυτοεκτίμηση της. Συμπεράσματα/Πρακτικές εφαρμογές στο πεδίο: Υποδεικνύεται η χρησιμότητα τέτοιων παρεμβάσεων στο προσφυγικό πλαίσιο καθώς και η ανάγκη διαμόρφωσης νέων ολοκληρωμένων προγραµµάτων παροχής υπηρεσιών ψυχολογικής υγείας σε πρόσφυγες είτε αυτόνομα είτε σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή, με έμφαση σε γνωστικές συμπεριφορικές παρεμβάσεις.

Η παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας στον προσφυγικό πληθυσμό αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ψυχική αποκατάσταση και την κοινωνική του ένταξη. Παρόλο που ο συγκεκριμένος πληθυσμός παρουσιάζει αυξημένη ψυχολογική επιβάρυνση, παρατηρείται συχνά πρόωρη διακοπή της συνεργασίας του με τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, χωρίς ωστόσο να έχουν διερευνηθεί πλήρως οι λόγοι που συμβάλλουν σε αυτό. Η παρούσα μελέτη εξετάζει τους παράγοντες που σχετίζονται με αυτό το φαινόμενο, δίνοντας έμφαση στον ρόλο του διερμηνέα, στις πολιτισμικές αντιλήψεις και στη θεραπευτική σχέση. Χρησιμοποιείται ποιοτική μεθοδολογία μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων διάρκειας 45- 60 λεπτών με 20 ψυχολόγους με εμπειρία στο προσφυγικό πεδίο, ενώ η ανάλυση βασίζεται στη θεματική ανάλυση. Τα προκαταρκτικά ευρήματα αναδεικνύουν ότι η πρόωρη διακοπή της θεραπείας σχετίζεται με την αστάθεια του πλαισίου, την κινητικότητα των προσφύγων και την απουσία σταθερών θεραπευτικών συνθηκών. Η παρουσία του διερμηνέα κρίνεται καθοριστική για την επικοινωνία και την αίσθηση ασφάλειας, ωστόσο η έλλειψη κατάρτισης, η εναλλαγή προσώπων και οι πολιτισμικές ή έμφυλες δυναμικές συχνά λειτουργούν αποσταθεροποιητικά. Παράλληλα, πολιτισμικές αναπαραστάσεις για τον ρόλο του ψυχολόγου και μη ρεαλιστικές προσδοκίες για τη θεραπεία οδηγούν σε χαμηλή δέσμευση. Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας επισημαίνουν τη σημασία της δημιουργίας μιας σχέσης εμπιστοσύνης με σταθερότητα και διάρκεια ως προϋπόθεση για μια ομαλή θεραπευτική διαδικασία. Τα παραπάνω καταδεικνύουν την ανάγκη για ευέλικτες, πολιτισμικά ευαίσθητες παρεμβάσεις με έμφαση στην ψυχοεκπαίδευση, την εποπτεία και τη σταθερή συνεργασία με εξειδικευμένους διερμηνείς ώστε να διασφαλίζεται η πρόσβαση και η συνέχεια της θεραπείας.

Στην παρούσα μελέτη γίνεται προσέγγιση των βιωμάτων στη διάρκεια προσαρμογής των ηλικιωμένων προσφύγων και μεταναστών. Δίνεται έμφαση στη συνδρομή της συμβουλευτικής ψυχολογίας στην υποστήριξη της συγκεκριμένης ευάλωτης ηλικιακής ομάδας στο οικογενειακό πλαίσιο και στο νέο κοινωνικό περιβάλλον. Σκοπός της έρευνας ήταν η διερεύνηση παραγόντων, όπως η πολιτισμική προσαρμογή, η κοινωνική υποστήριξη κι η ποιότητα ζωής, η σύνδεσή τους με την διαγενεακότητα και πως οι παραπάνω διεργασίες επηρεάζουν την ψυχολογική ευζωία των ατόμων τρίτης ηλικίας. Η μεθοδολογία στηρίχθηκε σε ποσοτική έρευνα με τη χρήση επικυρωμένων εργαλείων (Κλίμακα Πολιτισμικής Προσαρμογής, Πολυδιάστατη Κλίμακα Αντιληπτής Κοινωνικής Υποστήριξης, WHOQOL-OLD). Τα δεδομένα αναλύθηκαν με περιγραφικές και επαγωγικές στατιστικές μεθόδους. Τα ευρήματα κατέδειξαν, ότι η προσαρμογή δεν συμπίπτει με απόλυτη αφομοίωση, αλλά με μια διαδραστική ισορροπία ανάμεσα στη διαφύλαξη της πολιτισμικής ταυτότητας προέλευσης και την ένταξη στο καινούριο πλαίσιο. Καταγράφηκε, ότι οι διαγενεακές επαφές μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμοί ανθεκτικότητας, ενώ διαπιστώθηκε ότι η κοινωνική υποστήριξη ενδυναμώνει την ψυχική ευζωία και μειώνει τα συναισθήματα αποξένωσης. Η ποιότητα ζωής είναι ο καθοριστικός προβλεπτικός παράγοντας αποδοτικής προσαρμογής. Ως συμπέρασμα τεκμηριώνεται από την μελέτη η αναγκαιότητα εισαγωγής και καλλιέργειας συμβουλευτικών παρεμβάσεων σε πολιτισμικές ιδιαιτερότητες, με στόχο την ευδοκίμηση της καθημερινής ζωής και την ισχυροποίηση της ψυχικής θωράκισης των ηλικιωμένων μεταναστών και προσφύγων. Οι εφαρμοστικές πρακτικές είναι ανάγκη να στοχεύουν στην ίδρυση συμβουλευτικών υπηρεσιών και κοινοτικών δράσεων, που θα ενισχύσουν την κοινωνική συνεκτικότητα και θα περιορίζουν έντονα το ενδεχόμενο του κοινωνικού αποκλεισμού.

Η παρούσα ποιοτική έρευνα εξετάζει πώς βιώνονται οι μεταμορφωτικές εμπειρίες στο πλαίσιο της ομαδικής ψυχοθεραπείας και την επίδραση των 11 ψυχοθεραπευτικών παραγόντων του μοντέλου του Yalom, μέσα από τη ματιά τεσσάρων μελών ομάδας και τεσσάρων ομαδικών θεραπευτών. Παρόλο που η ομαδική ψυχοθεραπεία είναι ευρέως αναγνωρισμένη ως αποτελεσματική, η βιβλιογραφία μέχρι σήμερα έχει εστιάσει ελάχιστα στο πώς βιώνεται η θεραπευτική αλλαγή, όπως την περιγράφουν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες. Μέσα από τη θεματική ανάλυση των δεδομένων των συνεντεύξεων με τους συμμετέχοντες, αναδείχθηκαν έξι ξεχωριστές θεματικές: «Αυτή ήταν η στιγμή: σημείο καμπής», «Ένα μέρος που μπορούσε να με κρατήσει: η ομάδα ως συναισθηματικός χώρος συγκράτησης», «Ο ρόλος του θεραπευτή: κράτημα, καθοδήγηση και άφημα», «Εμπόδια στο μονοπάτι της αλλαγής», «Δεν είμαι ο μόνος: Συνειδητοποιώντας κοινές δυσκολίες» και «Πέρα από το δωμάτιο θεραπείας: μόνιμη επίδραση». Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν τον καθοριστικό ρόλο των θεραπευτικών παραγόντων του Yalom, όπως η συνεκτικότητα, η οικουμενικότητα και η ενστάλαξη της ελπίδας ενώ παράλληλα αναδεικνύουν επιπρόσθετους παράγοντες πέρα από το μοντέλο του Yalom που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην ψυχοθεραπευτική μεταμόρφωση: «το συναισθηματικό κράτημα», «η εσωτερίκευση της ομάδας», «η ανάληψη ρίσκου και κουράγιο», «η συναισθηματική παρουσία του θεραπευτή» και «η απελευθέρωση από την ντροπή». Η παρούσα μελέτη εμπλουτίζει την θεωρητική κατανόηση της υποκειμενικής αλλαγής μέσα στην ομάδα και επιβεβαιώνει την μοναδική ταυτότητα της ομαδικής ψυχοθεραπείας ως ένα σχεσιακό πεδίο, όπου η θεραπεία δεν συμβαίνει σε απομόνωση, αλλά σε συνοδεία με τους άλλους.

Η σύγχρονη κατανόηση της ψυχοπαθολογίας καλείται να υπερβεί τα παραδοσιακά διαγνωστικά σχήματα και να στραφεί σε μια βαθύτερη προσέγγιση των ενδοπροσωπικών διεργασιών που συγκροτούν την υποκειμενική εμπειρία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανθρωπιστική ψυχολογία και ειδικότερα η θεώρηση της Margaret Warner για τη «ρεαλιστική διεργασία» (process realism) προσφέρουν ένα δυναμικό και ευαίσθητο εννοιολογικό και θεραπευτικό υπόβαθρο. Η διάκριση της Warner ανάμεσα στη ρευστή, την εύθραυστη και την αποσυνδετική διεργασία μάς επιτρέπει να δούμε την ψυχοπαθολογία όχι ως παθολογία προς εξάλειψη, αλλά ως βαθιά νοηματοδοτημένη και ενσώματη εμπειρία που διαμορφώνεται μέσα στο πλαίσιο των σχέσεων. Ιδιαίτερα η εύθραυστη διεργασία, η οποία συχνά βιώνεται ως ακατέργαστη, διάχυτη ή ασυντόνιστη, αναγνωρίζεται ως θεραπευτικός πυρήνας όταν προσεγγίζεται με ακρίβεια, ενσυναίσθηση και παρουσία. Μέσα από τη φαινομενολογική στάση του θεραπευτή και την αυθεντική συνάντηση με το υποκείμενο, δημιουργείται ένας χώρος αποδοχής και συν-κατανόησης, όπου η θεραπεία δεν επιδιώκει τη διόρθωση αλλά την αναγνώριση και την ενσώματη κατανόηση του βιώματος. Η παρουσίαση εστιάζει, μέσα από κλινικά παραδείγματα, στον τρόπο με τον οποίο η προσωποκεντρική και προσανατολισμένη στην εμπειρία θεραπεία μπορεί να στηρίξει την εσωτερική κίνηση του προσώπου προς μεγαλύτερη αυτογνωσία, λειτουργικότητα και ψυχική ενσωμάτωση. Υποστηρίζεται ότι η φαινομενολογική διερεύνηση της ψυχοπαθολογίας, σε συνδυασμό με τις βασικές αρχές της ανθρωπιστικής θεώρησης, συνιστά ένα γόνιμο έδαφος για την ανάπτυξη μιας θεραπευτικής σχέσης που διευκολύνει την αναδόμηση του νοήματος και τη σταδιακή ανάκτηση της ψυχικής συνοχής.

Η ψυχογενής ανορεξία αποτελεί μία από τις πιο θανατηφόρες ψυχιατρικές διαταραχές. Πλήττει, κατά κύριο λόγο, τον γυναικείο πληθυσμό ενώ όταν εκδηλώνεται στους άρρενες αποτελεί, ως επί το πλείστον, ένα σύμπτωμα που εντάσσεται σε μία ευρύτερη νοσολογική οντότητα όπως αυτή της ψύχωσης. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η μελέτη των εμπειριών που αφηγούνται έφηβες και νεαρές ενήλικες ηλικίας 14-25 ετών που έχουν διαγνωσθεί με ψυχογενή ανορεξία περιοριστικού τύπου. Για την μελέτη της προαναφερθείσας προβληματικής υιοθετήθηκε η μεικτού τύπου ερευνητική μεθοδολογία. Ειδικότερα, χορηγήθηκαν κλίμακες αναφορικά με την αναστοχαστική λειτουργία και τις διατροφικές στάσεις. Πραγματοποιήθηκαν ημι-δομημένες συνεντεύξεις και χορηγήθηκε η προβολική δοκιμασία του Ρόρσαχ. Το σύνολο των συνεντεύξεων μεταγράφθηκε σύμφωνα με την Θεματική Ανάλυση και το υλικό προσεγγίσθηκε βάσει της Ερμηνευτικής Φαινομενολογικής Ανάλυσης. Τα ευρήματα που εντοπίστηκαν ερμηνεύθηκαν σύμφωνα με το Ψυχαναλυτικό μοντέλο. Από την επεξεργασία του υλικού προκύπτει μία σημαίνουσα ονειρική δραστηριότητα η οποία νοηματοδοτείται με έναν ιδιαίτερο τρόπο για κάθε υποκείμενο. Η εκδήλωση της ανορεκτικής συμπτωματολογίας σε ένα εύθραυστο πεδίο όπως αυτό της εφηβείας συνθέτει μία κατάσταση σε σωματικό και ψυχικό επίπεδο που παρεμποδίζει την λειτουργικότητα του υποκειμένου και ενέχει σοβαρές επιπλοκές για την συνέχεια της ανάπτυξής του. Στο προσκήνιο τίθεται η ψυχική διεργασία της εφηβείας όπως την εκλαμβάνει η ανορεκτική μέσα από το πρίσμα της αλλοιωμένης σχέσης με το φαγητό και τους σημαντικούς άλλους. Η παρούσα εισήγηση ενσκήπτει στον αποσπασματικό χαρακτήρα του αιτήματος θεραπείας των ανορεκτικών ασθενών καθώς όταν στην τροφή αποδίδεται ένας ρόλος φετίχ είναι επιτακτική η εύρεση μίας διόδου για την διατήρηση της ασθενούς στο θεραπευτικό πλαίσιο.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον για την ικανοποίηση των ασθενών από την θεραπεία. Προηγούμενη έρευνα σε ενήλικους ασθενείς με ΔΠΤ έδειξε ότι ακόμα και μετά από 36 μήνες οι δυσαρεστημένοι με την θεραπεία ασθενείς είχαν υψηλότερη τάση για λεπτό σώμα και βουλιμική συμπτωματολογία, αλλά και υψηλότερη κατάθλιψη και άγχος σε σύγκριση με τους πολύ ικανοποιημένους από την θεραπεία ασθενείς. Στην παρούσα μελέτη διερευνήθηκε η ικανοποίηση των ασθενών από την εντατική πολυοικογενειακή θεραπεία TBT-S και η σχέση της με τα βραχύχρονα κλινικά αποτελέσματα όσον αφορά στην συμπτωματολογία της ΔΠΤ και την ψυχολογική δυσφορία. Αφού παρείχαν έντυπο ενημερωμένης συγκατάθεσης, οι ασθενείς συμπλήρωσαν το Eating Disorders Examination Questionnaire και το Depression, Anxiety, Stress Scales-21 αμέσως πριν και μετά την συμμετοχή τους στην παρέμβαση TBT-S, και το Patient Satisfaction Questionnaire αμέσως μετά την συμμετοχή τους στην παρέμβαση. Όπως και σε προηγούμενες έρευνες που εφάρμοσαν το TBT-S, οι ασθενείς ανέφεραν υψηλή ικανοποίηση από την θεραπεία. Επιπλέον, φάνηκε ότι υψηλότερη ικανοποίηση από την θεραπεία σχετιζόταν με καλύτερα βραχύχρονα κλινικά αποτελέσματα όσον αφορά στην συμπτωματολογία των ΔΠΤ γενικότερα αλλά και πιο συγκεκριμένα την περιοριστική συμπτωματολογία, την ανησυχία για την τροφή, και την ανησυχία για το βάρος ή το σχήμα του σώματος. Ακόμα, υψηλότερη ικανοποίηση από την θεραπεία σχετιζόταν με καλύτερα βραχύχρονα κλινικά αποτελέσματα όσον αφορά στην κατάθλιψη, κάτι που όμως δεν ίσχυσε για το άγχος και το στρες. Η ικανοποίηση από την θεραπεία φαίνεται να σχετίζεται με καλύτερα κλινικά αποτελέσματα, κάτι που είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψιν κατά την εφαρμογή των ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων.

Η παρούσα μελέτη στοχεύει να προσφέρει μια ολοκληρωμένη κατανόηση της

επίδρασης του στρες και της κόπωσης στην ευημερία των πιλότων, με έμφαση στο

άγχος. Για τη συλλογή υποκειμενικών αναφορών χρησιμοποιήθηκε ποσοτική

ερευνητική μεθοδολογία μέσω δομημένων ερωτηματολογίων, σε δείγμα εξήντα

πιλότων της εμπορικής αεροπορίας. Οι στρεσογόνοι παράγοντες, όπως τα απαιτητικά

προγράμματα πτήσεων και η επιχειρησιακή πίεση, φάνηκε να συμβάλλουν σημαντικά

στην αύξηση των επιπέδων άγχους των πιλότων. Επιπλέον, η κόπωση που προκύπτει

από τις ακανόνιστες ώρες εργασίας και τις μακρές πτήσεις αναδείχθηκε ως

καθοριστικός παράγοντας επιρροής του άγχους. Τέλος, οργανωτικοί παράγοντες

όπως η έλλειψη συστημάτων υποστήριξης και η περιορισμένη πρόσβαση σε πόρους

ψυχικής υγείας εντοπίστηκαν ως επιπλέον συντελεστές που ενισχύουν τα επίπεδα

άγχους στους πιλότους.