Πρόγραμμα Συνεδρίου

Το βιωματικό εργαστήριο αντλεί έμπνευση από τη μεταφορά του Πινόκιο ως υποκειμένου που επιθυμεί να γίνει «αληθινό», εστιάζοντας στην επαναδιεκδίκηση της ταυτότητας μέσα από το Σχεσιακό Ψυχοδράμα. Η σκηνή γίνεται χώρος ενεργοποίησης ενσώματων εμπειριών, αμυντικών σχηματισμών και διαγενεακών αποτυπωμάτων, που συγκροτούν τον «ξύλινο» εαυτό. Το «ξύλινο σώμα» συμβολίζει την περσόνα που υιοθετήθηκε ως στρατηγική ψυχικής επιβίωσης, σε συνθήκες τραυματικής ή μη αναγνωρισμένης σχέσης. Μέσα από τη σκηνική αναπαράσταση, οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία να αγγίξουν με δημιουργικό και ασφαλή τρόπο τις περιοχές του εαυτού που παρέμειναν παγωμένες, παραμορφωμένες ή κατακερματισμένες. Η ανάδυση της εσωτερικής φωνής, της επιθυμίας και της αλήθειας, διεκδικεί χώρο μέσα από την επανεγγραφή των σχέσεων και τη δυνατότητα νέας νοηματοδότησης. Η συνάντηση με σημαντικές μορφές του ψυχικού μας θεάτρου – όπως ο Τζεπέττο, η Νεράιδα ή ο Πειρασμός – αποτελεί την ψυχοδραματική πύλη για την επαφή με την εσωτερική σύγκρουση, την επιθυμία για αυθεντικότητα και την ανάγκη για ριζική επανασύνδεση με τον εαυτό. Στη σκηνική πράξη, ο ψευδο-εαυτός καλείται να συναντήσει την επιθυμία για αυθεντικότητα, φροντίδα και δημιουργική επανεπένδυση στη σχέση με τον Άλλον. Η μέθοδος, βασισμένη στις αρχές του Moreno, ενσωματώνει ψυχαναλυτικές θεωρήσεις της σχεσιακής ψυχοδυναμικής, της αμοιβαίας αναγνώρισης, της σκηνής ως μεταβατικού χώρου και της δημιουργίας του εαυτού μέσα στη διαπροσωπική εμπειρία. Η σκηνή επιτρέπει την ανάδυση και την ανακατασκευή της υποκειμενικότητας, ως απάντηση στο ερώτημα: «Μπορώ να ξαναχτίσω τον εαυτό μου;» Καθ’ όλη τη διαδικασία, αναδύονται υπαρξιακά ερωτήματα: τι σημαίνει να είμαι αληθινός; Ποιο είναι το τίμημα της ελευθερίας; Τι μορφή παίρνει η επιστροφή στο «σπίτι»; Η σκηνή γίνεται ο καθρέφτης όπου αντανακλάται η ανάγκη για αποδοχή, ευθύνη, συνείδηση και ανήκειν.

Το εργαστήριο εστιάζει στη δυναμική της σχέσης γονέα-παιδιού, όπως αυτή διαμορφώνεται μέσα από τη συναισθηματική ανταπόκριση, τη συντονισμένη παρουσία και τη γνησιότητα του ενήλικα.

Αντλώντας θεωρητικά από την προσωποκεντρική προσέγγιση και την εφαρμογή της σε ομάδες γονέων προτείνει ένα πλαίσιο ενσυναισθητικής στάσης απέναντι στο παιδί, όπου η αποδοχή και η παρουσία γίνονται βασικά εργαλεία καθοδήγησης. Μέσα από μια σειρά βιωματικών ασκήσεων – αναστοχασμού, φανταστικής αναδρομής, συμβολικής έκφρασης και καθοδηγούμενης γραφής – οι συμμετέχοντες καλούνται να διερευνήσουν πώς τα δικά τους παιδικά βιώματα, οι εσωτερικευμένοι κανόνες και οι πρώιμες εμπειρίες αποδοχής ή απόρριψης επηρεάζουν τον τρόπο που σχετίζονται με τα συναισθήματα των παιδιών. Αναδεικνύεται η σημασία της ενσυναίσθησης όχι ως τεχνική, αλλά ως στάση σχέσης, που επιτρέπει στο παιδί να νιώθει «ορατό», ασφαλές και αυθεντικό.

Το εργαστήριο δίνει χώρο για προσωπική επεξεργασία, χωρίς κηδεμονεύσεις ή έτοιμες λύσεις, προσκαλώντας τους συμμετέχοντες να βιώσουν εκ των έσω τη συνθήκη στην οποία η ψυχική ανάπτυξη του παιδιού ευδοκιμεί: την αυθεντική σύνδεση.

Απευθύνεται σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας, παιδαγωγούς και φοιτητές συναφών κλάδων που επιθυμούν να εμβαθύνουν σε μια προσέγγιση που ενώνει το βάθος της ψυχοθεραπευτικής ματιάς με την πράξη της καθημερινής σχέσης με το παιδί.

Ο μύθος της Περσεφόνης προσφέρει ένα πλούσιο μεταφορικό πεδίο για την κατανόηση των ψυχοσυναισθηματικών διεργασιών που σχετίζονται με τις Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής , όπως η νευρική ανορεξία, βουλιμία και η επεισοδιακή υπερφαγία. Η κάθοδός της στον Κάτω Κόσμο συμβολίζει την απομόνωση, την απώλεια ελέγχου και τη ρήξη με τη ζωή και τη θρέψη, ενώ η μερική της επιστροφή στον κόσμο των ζωντανών αντικατοπτρίζει τη μη γραμμική πορεία της θεραπείας, την αμφιθυμία της ανάρρωσης και τον αγώνα για ανασύσταση της ταυτότητας έξω από τη νόσο. Μέσα από τη συμβολική γλώσσα του μύθου και τη βιωματική επανερμηνεία του, τα μέλη της θεραπευτικής ομάδας καλούνται να επεξεργαστούν θέματα ελέγχου, σχέσης με το σώμα και τη ταυτότητα της νόσου, να αναγνωρίσουν τα πρότυπα που διέπουν τις σχέσεις τους και να αποδαιμονοποιήσουν τα ιδιοσυγκρασιακά τους χαρακτηριστικά. Το εργαστήριο λειτουργεί ως θεραπευτική σκηνή, όπου η Περσεφόνη γίνεται φωνή, σύμβολο και καθοδηγητής στη διαδρομή από την εσωστρέφεια και την απόσυρση προς την επανασύνδεση με τη ζωή, τη θρέψη και τη δυνατότητα του ανήκειν.Η παρέμβαση βασίζεται στα πρωτόκολλα Temperament-Based Treatment with Support (TBT-S) και το Maudsley Model of Anorexia Nervosa Treatment for Adults (MANTRA) για Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής, ενσωματώνοντας τη δομή της ομαδικής ψυχοθεραπείας. Μικρές ομάδες με βιωματικό χαρακτήρα αξιοποιούν την ιδιοσυγκρασία και τις γραμματολογικές τεχνικές, όπως επιστολές από και προς τη «φωνή» της διαταραχής, ενισχύοντας τη διαφοροποίηση από τη συμπτωματολογία και προάγοντας τη συναισθηματική επεξεργασία, την ενσυναίσθηση και την ελπίδα για ίαση και μεταμόρφωση.

Με αφορμή το παιδικό παραμύθι «Ο Νεραϊδένιος στη χώρα των Ξωτικών Γιγάντων» η εμπειρία του σχολικού εκφοβισμού, η διαφορετικότητα, η σημασία του «μαζί» και η ψυχική ανθεκτικότητα γίνονται αντικείμενα επεξεργασίας του παρόντος βιωματικού εργαστηρίου. Η περιπέτεια του Νεραϊδένιου στο σχολείο, την «Αυλή των Ξωτικών Γιγάντων», ξεκινά, όταν συναντά τον γίγαντα Ανικητοανελέητο και τα γιγαντένια ξωτικά. Τον θεωρούν διαφορετικό. Πώς θα συνυπάρξουν; Θα γίνει αποδεκτός; Σύμμαχος του Νεραϊδένιου η καινούργια μαθήτρια, η Βοηθηντίνη και ο αδερφός του Χυματοτσουβαλατοτσεκουράτος Σταρατοντομπρογίγαντας ή Χύμας. Τι θα συμβεί τελικά; Θα καταφέρουν οι εκπαιδευτικοί, Τίνα και Τάκης, να τους βοηθήσουν να μαγειρέψουν την ομαδόσουπα; Πιο συγκεκριμένα, οι στόχοι του παρόντος εργαστηρίου είναι η διάκριση της εμπειρίας του εκφοβισμού από άλλα περιστατικά βίας ή/και επιθετικότητας και η ενδυνάμωση των συμμετεχόντων/ουσών, η σύνδεσή τους με τα προσωπικά τους αποθέματα εν όψει της διαχείρισης περιστατικών εκφοβισμού. Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων αξιοποιείται η βιωματική μέθοδος, ιδιαίτερα το story-play, γνωσιακές-συμπεριφορικές τεχνικές, παχνίδι ρόλων και ασκήσεις ενσυνειδητότητας, συστημικές και αφηγηματικές πρακτικές. Οι συμμετέχοντες/ουσες του εργαστηρίου θα προσκληθούν να μπουν στα παπούτσια των ηρών/ίδων του παραμυθιού και να επεξεργαστούν τρόπους διαχείρισης συνθηκών σχολικού εκφοβισμού.

Αριθμός συμμετεχόντων/ουσών: από 8 έως 30.

Η πνευματικότητα αποτελεί ένα εγγενές χαρακτηριστικό όλων των ανθρώπων, θρησκευόμενων και μη, καθώς επεκτείνεται στην αναζήτηση νοήματος μέσα από τη σύνδεση με τον εαυτό και τους άλλους. Διαχρονικά συνδέεται με τη συμβουλευτική ψυχικής υγείας, έχοντας ενσωματωθεί τόσο σε υπαρξιακές θεωρίες που απαλύνουν το άγχος θανάτου, όσο και σε προσωποκεντρικές προσεγγίσεις που τονίζουν τη σημασία της ολικής αποδοχής του προσώπου και αναγνωρίζουν την έμφυτη εσωτερική του σοφία και καλοσύνη. Ένα πεδίο εφαρμογής, του οποίου η πνευματικότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος, είναι η συμβουλευτική σε θέματα εξαρτήσεων, ιδιαίτερα το μοντέλο των 12 βημάτων των Ανώνυμων Αλκοολικών, στο οποίο η πνευματική οδός, η καλλιέργεια του πνεύματος και η σύνδεση με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας μπορούν να βοηθήσουν το άτομο να οδηγηθεί στη νηφαλιότητα. Επιπλέον, η πνευματικότητα έχει καίριο ρόλο στην παρηγορητική συμβουλευτική και στη συμβουλευτική τρίτης ηλικίας, τομείς όπου η πνευματική φροντίδα μπορεί να φέρει εσωτερική γαλήνη. Στη σύγχρονη εποχή, προσεγγίσεις όπως η ενσυνειδητότητα/ mindfulness ενσωματώνουν στοιχεία πνευματικότητας όπως η επίγνωση και αποδοχή συναισθημάτων στο εδώ-και-τώρα με συμπόνια και όχι επίκριση. Η ανάγκη για επαφή με την πνευματικότητα διαφαίνεται και σε νεότερες συμβουλευτικές προσεγγίσεις, όπως η ψυχοπνευματική, που υποστηρίζει το άτομο σφαιρικά, συνδέοντας την αυτεπίγνωση με την εσωτερική σοφία και το νόημα της ζωής, μειώνοντας με αυτόν τον τρόπο αισθήματα άγχους και ενισχύοντας παράλληλα την ψυχική ανθεκτικότητα. Η αυξανόμενη αποδοχή και εμπερίεξη της πνευματικότητας στη συμβουλευτική φαίνεται να κερδίζει συνεχώς έδαφος, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό ώστε οι σύγχρονες προσεγγίσεις συμβουλευτικής ψυχικής υγείας να μπορέσουν να στηρίξουν τον άνθρωπο ολιστικά, σε νου, καρδιά και ψυχή.

Η διεθνής βιβλιογραφία αναδεικνύει ότι οι μουσουλμάνοι που ζουν σε δυτικές χώρες και στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αξιοποιούν επαρκώς τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Τα τελευταία χρόνια, η έρευνα για την ψυχική υγεία των μουσουλμάνων έχει επικεντρωθεί στη διερεύνηση παραγόντων που επηρεάζουν αρνητικά τη στάση τους απέναντι στη χρήση αυτών των υπηρεσιών. Η κατανόηση αυτών των παραγόντων είναι κρίσιμη, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε βελτιώσεις στις παρεχόμενες υπηρεσίες και να υποστηρίξει την ανάπτυξη πολιτισμικά ευαίσθητων πλαισίων ψυχολογικής υποστήριξης. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι παράγοντες όπως οι πολιτισμικές πεποιθήσεις, το αντιλαμβανόμενο κοινωνικό στίγμα, ο αυτο-στιγματισμός και η έλλειψη γνώσης για ζητήματα και υπηρεσίες ψυχικής υγείας, συνδέονται με μη ευνοϊκές στάσεις απέναντι στη χρήση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα έρευνα στοχεύει να διερευνήσει τις αντιλήψεις και τις στάσεις των μουσουλμάνων της Θράκης, συμβάλλοντας τόσο στη βελτίωση των τοπικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας όσο και στη διεύρυνση της γνώσης για τη συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα. Στην έρευνα συμμετείχαν 217 άτομα (Μ.Ο.ηλικίας = 38,33, Τ.Α. = 12,43), τα οποία κλήθηκαν να απαντήσουν διαδικτυακά δύο ερωτηματολόγια: α) την Κλίμακα Αντιλήψεων και Στάσεων των Μουσουλμάνων προς τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας (M-PAMH) και β) την Κλίμακα Προσωπικού Στίγματος σχετικά με την Αναζήτηση Ψυχολογικής Βοήθειας (SSOSH). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι αυξημένες πολιτισμικές πεποιθήσεις, το αντιλαμβανόμενο κοινωνικό στίγμα, ο αυτο-στιγματισμός και η χαμηλή εξοικείωση με ζητήματα ψυχικής υγείας αποτελούν σημαντικούς προβλεπτικούς παράγοντες μη ευνοϊκής στάσης απέναντι στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας ευθυγραμμίζονται με τα αποτελέσματα παρόμοιων διεθνών μελετών.

Το γονεϊκό στρες επηρεάζει αρνητικά την ψυχολογική ευημερία τόσο των γονέων όσο και των παιδιών. Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση εξετάζει 15 παρεμβάσεις που δημοσιεύθηκαν την περίοδο 2000–2025, αξιολογώντας την αποτελεσματικότητά τους στη μείωση του γονεϊκού στρες και τη βελτίωση της ψυχικής ευημερίας σε γονείς με παιδιά τυπικής ανάπτυξης ηλικίας 6 έως 12 ετών. Η ποιότητα των παρεμβάσεων αξιολογήθηκε μέσω του ερωτηματολογίου Delphi. Η μετα-ανάλυση τυχαίων επιδράσεων από 15 μελέτες ανέδειξε σημαντική μείωση του γονεϊκού στρες (Hedges’ g = 0.363, 95% CI [0.226, 0.499], p < 0.001), με σημαντικά αποτελέσματα για τις 6 μελέτες που περιλάμβαναν παρακολούθηση (follow-up) (g = 0.866). Επιπλέον, τα επιμέρους χαρακτηριστικά των παρεμβάσεων επηρέασαν σημαντικά την αποτελεσματικότητά τους (Qₘ = 50.880, p < 0.001). Πιο συγκεκριμένα, τα προγράμματα που συνδύαζαν συμπεριφορικές τεχνικές με τη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ) (β = −2.038, p < 0.001), καθώς και εκείνα που ενσωμάτωναν στοιχεία από τη θεωρία των διαπροσωπικών σχέσεων με Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (β = −2.999, p < 0.001), εμφάνισαν τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Η ανάλυση ευαισθησίας τύπου leave-one-out επιβεβαίωσε τη σταθερότητα των ευρημάτων. Ωστόσο, παρατηρήθηκαν χαμηλά επίπεδα συμμόρφωσης στις παρεμβάσεις, ιδιαίτερα μεταξύ πατέρων και γονέων με υψηλά επίπεδα στρες, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για περισσότερο ευέλικτα και συμπεριληπτικά πρωτόκολλα εφαρμογής. Παρότι ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων θεωρήθηκε αποτελεσματικό, το είδος και η συνοχή των επιμέρους στοιχείων φάνηκε περισσότερο καθοριστικό από τον συνολικό αριθμό τεχνικών ή συνεδριών. Η μελλοντική έρευνα θα μπορούσε να εστιάσει στους μηχανισμούς αλλαγής, την ενίσχυση συμμετοχής των πατέρων, τα ποσοστά συμμόρφωσης, και τη διερεύνηση της δυναμικής του ζεύγους ως παράγοντα επιρροής στην αποτελεσματικότητα και διατήρηση των αποτελεσμάτων. Οι παρεμβάσεις που στοχεύουν στη μείωση του γονεϊκού στρες προσφέρουν σημαντικά οφέλη, ενδυναμώνουν τον γονεϊκό ρόλο, ενισχύουν τη σχέση γονέα-παιδιού και προάγουν τη μακροπρόθεσμη ευημερία της οικογένειας.

Σε μια διαρκώς εναλλασσόμενη αγορά εργασίας, η επαγγελματική εκπαίδευση κατέχει εξέχουσα θέση στις επιλογές των μαθητών πολλών ευρωπαϊκών χωρών. Ωστόσο στην Ελλάδα τα ποσοστά επιλογής της επαγγελματικής εκπαίδευσης από τους εφήβους παραμένουν αρκετά χαμηλά, καθώς η συγκεκριμένη σχολική πορεία συνδέεται με «κοπιώδη» και «κατώτερη» χειρωνακτική εργασία, άλλα και με το κοινωνικό στίγμα με το οποίο έρχονται αντιμέτωποι οι μαθητές/τριες. Σκοπός της παρούσας μελέτης αποτέλεσε η κατανόηση των λόγων επιλογής των επαγγελματικών λυκείων από τους εφήβους, θέτοντας ως θεωρητική βάση το Μοντέλο Εργασιακών Απαιτήσεων και Πόρων, της Δεμερούτη και συνεργατών του 2001. Σύμφωνα με το συγκεκριμένο μοντέλο, οι απαιτήσεις συνδέονται με σωματική ή/και ψυχολογική προσπάθεια και κόστος, ενώ οι πόροι (εξωγενείς ή ενδογενείς) αποτελούν πηγές επίτευξης στόχων, μείωσης του κόστους των απαιτήσεων και προσωπικής ανάπτυξης. Μεταφέροντας αυτό το μοντέλο στο σχολικό πλαίσιο, ως απαιτήσεις λαμβάνονται οι προκλήσεις σχετικά με τους μαθησιακούς στόχους, ενώ ως πόροι θεωρούνται οι λειτουργικές πτυχές που συμβάλλουν στην επίτευξη αυτών των στόχων. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε ως μέρος ευρύτερης έρευνας, με την χορήγηση ανοικτού τύπου ερώτησης σε 111 εφήβους μαθητές/τριες, δύο επαγγελματικών λυκείων του νομού Αττικής. Όσον αφορά την ανάλυση των δεδομένων, αξιοποιήθηκε η ανάλυση περιεχομένου, κωδικοποιώντας τις απαντήσεις των μαθητών/τριών με βάση το Μοντέλο Εργασιακών Απαιτήσεων και Πόρων. Η πλειοψηφία των μαθητών/τριών που απάντησαν, με εξαίρεση έναν, φαίνεται να αντιλαμβάνεται την επαγγελματική εκπαίδευση ως μια πηγή εργασιακών, επιστημονικών, εκπαιδευτικών, κοινωνικών ή οικονομικών πόρων. Παρουσιάζονται τα αποτελέσματα στο πλαίσιο της υπάρχουσας βιβλιογραφίας και παρέχονται προτάσεις εφαρμογής για συμβούλους σταδιοδρομίας και επαγγελματικής συμβουλευτικής.

Ο όρος «υγεία του εγκεφάλου» χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη φυσιολογία του εγκεφάλου, τη γνωστική λειτουργία, τη ψυχική και συνολική υγεία. Στο πλαίσιο της έρευνας για τις αντιλήψεις των ανθρώπων για την υγεία του εγκεφάλου πραγματοποιήθηκε και η έρευνα της Lifebrain «Global Brain Health Survey» που αποτελεί αφετηρία της παρούσας εργασίας. Σκοπός της εργασίας είναι η ευαισθητοποίηση του φοιτητικού πληθυσμού των ελληνικών πανεπιστημίων για την υγεία του εγκεφάλου και η σύνδεσή της με την αίσθηση νοήματος στη ζωή. Με τη χρήση μη-πιθανοθεωρητικής δειγματοληψίας χιονοστιβάδας χορηγήθηκαν: το ερωτηματολόγιο Global Brain Health Survey, η κλίμακα Purpose-in-Life Scale και ερωτηματολόγιο Δημογραφικών Δεδομένων. Οι απαραίτητοι έλεγχοι αξιοπιστίας, καθώς και οι στατιστικές αναλύσεις πραγματοποιήθηκαν με το SPSSv.29.0.2.0. Συγκεντρώθηκε δείγμα 320 ατόμων. Παρατηρούμε ότι η πλειοψηφία των φοιτητών/φοιτητριών ασχολείται περιστασιακά(38,1%) με τη υγεία του εγκεφάλου, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζει ισχυρή αίσθηση νοήματος(55,3% συμφωνεί εντελώς ότι η ζωή του/της έχει νόημα). Φαίνεται ότι οι φοιτητές/φοιτήτριες είναι πρόθυμοι να αλλάξουν πράγματα στη ζωή τους προκειμένου να προωθήσουν την υγεία του εγκεφάλου, ενώ ήδη ασχολούνται με δραστηριότητες και αποφεύγουν άλλες που σχετίζονται με τον σκοπό αυτό. Η υγεία του εγκεφάλου απασχολεί τους φοιτητές και φαίνεται ότι ακολουθούν έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Ταυτόχρονα είναι πρόθυμοι να κάνουν αλλαγές που θα ενισχύσουν περαιτέρω την υγεία τους, ενώ παρουσιάζουν ισχυρή αίσθηση νοήματος στη ζωή.

Αν και το πρώιμο τραύμα αναγνωρίζεται ως παράγοντας που επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργία του εγκεφάλου, οι επιδράσεις του στη φλοιική επεξεργασία συναισθημάτων παραμένουν ελλιπώς κατανοητές. Η συναισθηματική αντιδραστικότητα, δηλαδή η αυξημένη ευαισθησία σε συναισθηματικά ερεθίσματα, αποτελεί βασική διεργασία που σχετίζεται με το άγχος. Η παρούσα μελέτη διερεύνησε εάν το παιδικό τραύμα σχετίζεται με διαφορές στη συγκέντρωση οξυγονωμένης αιμοσφαιρίνης (HbO₂) στον ραχιαίο-πλάγιο και κοιλιακό-μέσο προμετωπιαίο φλοιό κατά τη διάρκεια συναισθηματικής πρόκλησης. Η HbO₂ μετρήθηκε μέσω λειτουργικής φασματοσκοπίας εγγύς υπερύθρου (fNIRS), μιας μη επεμβατικής τεχνολογίας καταγραφής αιμοδυναμικών μεταβολών. Συμμετείχαν 34 ενήλικες που παρακολούθησαν 60 αντισταθμισμένες εικόνες διαφορετικής συναισθηματικής απόχρωσης και διέγερσης (OASIS). Τα συμπτώματα άγχους αξιολογήθηκαν με την GAD-7 και οι τραυματικές εμπειρίες με το ACE-10. Το σεξουαλικό τραύμα σχετίστηκε με μειωμένη ενεργοποίηση (b= –.51×10⁻⁷, p=.001) στον δεξιό ραχιαίο-πλάγιο προμετωπιαίο φλοιό (r-DLPFC) για δυσάρεστες έναντι ευχάριστων εικόνων. Η συγκατοίκηση με άτομο με ψυχική ασθένεια σχετίστηκε με αυξημένη ενεργοποίηση (b=.44×10⁻⁷, p=.003) στον αριστερό κοιλιακό-μέσο φλοιό (l-VMPFC) για δυσάρεστες έναντι ήρεμων εικόνων. Και οι δύο συσχετισμοί παρέμειναν σημαντικοί μετά από έλεγχο για ηλικία, φύλο, κοινωνικοοικονομική κατάσταση, εθνικότητα και ιστορικό θεραπείας. Επίσης, η ενεργοποίηση του r-DLPFC συσχετίστηκε αρνητικά με τα συμπτώματα άγχους (r= –.34, p=.03). Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι το τραύμα μπορεί να επηρεάζει τη ρύθμιση του συναισθήματος μέσω επιδράσεων σε περιοχές του εγκεφάλου που συσχετίζονται με μειωμένο γνωστικό έλεγχο (DLPFC) και τροποποιημένη συναισθηματική αξιολόγηση (VMPFC). Η fNIRS αναδεικνύεται ως χρήσιμο εργαλείο για την ανίχνευση νευροβιολογικών μοτίβων που σχετίζονται με το τραύμα και το άγχος, εφόσον τα ευρήματα επαναληφθούν σε μεγαλύτερα και πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα.

Κατά την τελευταία δεκαετία, ο αριθμός των μελετών που διερευνούν τις επιδράσεις της ενσυνειδητότητας έχει αυξηθεί, καθώς οι σχετικές πρακτικές φαίνεται να παρουσιάζουν υποσχόμενα αποτελέσματα. Αν και υπάρχουν αρκετές έρευνες που δείχνουν ότι η μακροχρόνια εφαρμογή της ενσυνειδητότητας συνδέεται με βελτίωση της ψυχικής υγείας, οι μελέτες για σύντομες ασκήσεις ενσυνειδητότητας είναι ακόμη περιορισμένες. Η παρούσα μελέτη είχε ως στόχο να διερευνήσει τις επιδράσεις μιας σύντομης πρακτικής ενσυνειδητότητας στην αντιλαμβανόμενη ένταση, στην αντίληψη του χρόνου και στην επίγνωση των νοητικών και σωματικών καταστάσεων. Συμμετείχαν 109 φοιτητές, οι οποίοι κατανεμήθηκαν τυχαία είτε σε ομάδα που άκουσε μία καθοδηγούμενη ενσυνείδητη σάρωση του σώματος είτε σε ομάδα που παρακολούθησε ηχητικό απόσπασμα με οδηγίες μαγειρικής, στο πλαίσιο ενός μικτού πειραματικού σχεδιασμού. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αναφέρουν τα επίπεδα άγχους που βίωσαν τον τελευταίο μήνα, την αντίληψή τους για τον χρόνο και τη ροή του, καθώς και την επίγνωσή τους για τις σωματικές αισθήσεις και τις σκέψεις τους. Τα αποτελέσματα δεν ανέδειξαν σημαντικές επιδράσεις της ενσυνειδητότητας στο άγχος ή την αντίληψη του χρόνου. Ωστόσο, διαπιστώθηκε σημαντική διαφορά στην επίγνωση νου και σώματος υπέρ της ομάδας ενσυνειδητότητας. Σημαντική μεταβολή παρατηρήθηκε και στα επίπεδα άγχους προ και μετά την παρέμβαση, χωρίς ωστόσο να σχετίζεται άμεσα με τη φύση της παρέμβασης. Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα στις σύντομες ασκήσεις ενσυνειδητότητας.

Tο ‘άγχος θανάτου’ είναι δυνατόν να επηρεάσει τόσο τις επαγγελματικές επιλογές των ψυχοθεραπευτών όσο και τη θεραπευτική τους πρακτική. Οι παράγοντες που σχετίζονται θετικά με τη μείωση του ‘άγχους θανάτου’ σε επαγγελματίες υγείας, και ψυχικής υγείας είναι η εκπαίδευση σε σχέση με αντίστοιχα ζητήματα. Στόχος της παρούσας ποιοτικής έρευνας ήταν η διερεύνηση του άγχους θανάτου των ψυχοθεραπευτών, καθώς και του τρόπου με τον οποίο τον διαχειρίζονται. Διεξήχθησαν ημιδομημένες συνεντεύξεις με 8 ψυχοθεραπευτές διαφόρων θεραπευτικών προσεγγίσεων με επαγγελματική εμπειρία μεγαλύτερη των 10 ετών. Οι συνεντεύξεις απομαγνητοφωνήθηκαν και έγινε θεματική ανάλυση. Ανέκυψαν πέντε θεματικές κατηγορίες που περιγράφουν την εμπειρία των θεραπευτών: 1.Νοηματοδότηση του θανάτου ως ‘πυξίδα ζωής’, 2. Επεξεργασία προσωπικών εμπειριών πένθους/απώλειας 3.Διαχείριση δυσφορίας με αιτήματα πένθους/απώλειας, 4. Σεβασμός σε διαφορετικές αξίες και κουλτούρα 5. Ενίσχυση μέσω της εμπειρίας/εποπτείας. Η μελέτη ανέδειξε τη βαθιά πολυπλοκότητα και την αλληλεπίδραση του ‘άγχους θανάτου’ με την προσωπική και επαγγελματική ζωή των ψυχοθεραπευτών. Η διεργασία διαχείρισης προσφέρει ευκαιρίες για βαθύτερη αυτογνωσία και αυθεντική παρουσία στη θεραπευτική σχέση. Η σημασία της εποπτείας, της προσωπικής θεραπείας και της επαγγελματικής εμπειρίας αναδείχθηκε ως καθοριστική για τη στήριξη του θεραπευτή. Τα ευρήματα προέκυψαν ανεξαρτήτως της θεραπευτικής προσέγγισης του δείγματος που συμμετείχε. Ενίσχυση των κλινικών ειδικεύσεων στην ψυχοθεραπεία με σχετικές θεματικές ενότητες προτείνεται ως προέκταση της έρευνας.

Η τέχνη είναι ένα από τα μέσα που βοηθούν τον άνθρωπο να εκφράσει απόψεις, σκέψεις, συναισθήματα, προβάλλοντας τη διάθεση του μέσα από σκίτσα, μουσική ή θέατρο. Έρευνες έχουν δείξει πως μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα από τη συμβουλευτική, ατομικά ή ομαδικά, με εξίσου καλά αποτελέσματα, ενώ άλλες φορές αξιοποιείται έμμεσα με στόχο να διαμορφώσει τη δυναμική των μελών. Σκοπός της παρούσας εργασίας αποτελεί η διερεύνηση της χρήσης της τέχνης στη συμβουλευτική διαδικασία και η ανάδειξη της αποτελεσματικότητας που έχει η χρήσης, σε ομαδικές παρεμβάσεις που συμμετέχουν παιδιά και έφηβοι. Για τις ανάγκες της έρευνας πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση, όπου μελετήθηκαν αναλυτικά οι συμβουλευτικές παρεμβάσεις σε παιδιά και εφήβους, σε επιστημονικά άρθρα από έγκριτες βάσεις δεδομένων (π.χ. Scopus, Google Scholar, PubMed). Τα άρθρα αυτά ήταν στην αγγλική γλώσσα, με λέξεις-κλειδιά όπως «children», «adolescence», «groups», «art» και συνδυασμούς αυτών, ενώ προστέθηκαν επιπλέον κριτήρια, όπως π.χ. το έτος δημοσίευσης. Η διαδικασία επιλογής παρουσιάζεται σε διάγραμμα ροής υπό τη μορφή του PRISMA, όπου παρουσιάζονται τα κριτήρια επιλογής των άρθρων, ενώ τα αποτελέσματα εμφανίζονται σε πίνακα, ο οποίος περιλαμβάνει αναλυτικά τα άρθρα που μελετήθηκαν και αναλύθηκαν στην έρευνα. Από τη μελέτη αυτών βρέθηκε πως η τέχνη χρησιμοποιείται συχνά στη συμβουλευτική διαδικασία με παιδιά και εφήβους, καθώς δύναται να πραγματευτεί μεγάλο εύρος των εμπειριών ζωής. Συγκεκριμένα, η τέχνη, μέσω των υλικών της, είναι σε θέση να βοηθά με την έκφραση σε περιπτώσεις δυσκολιών του λόγου, τραυματικές εμπειρίες, καταστάσεις άγχους αλλά και απώλειες, ανακουφίζοντας τα δύσκολα συναισθήματα. Τέλος, είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η τέχνη αποτελεί μια συνήθης πρακτική στο πεδίο από διάφορους επαγγελματίες όπως π.χ. εκπαιδευτικούς, κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους, οι οποίοι μέσω αυτής έρχονται σε επαφή με το ψυχισμό του παιδιού/ έφηβου, στην προσπάθεια τους να κατανοήσουν τα συναισθήματα και τις πηγές ώθησης της συμπεριφοράς τους.

Η παρούσα εργασία αποτελεί μια προσπάθεια διερεύνησης του ρόλου του συμβουλευτικού ψυχολόγου στην αντιμετώπιση προβλημάτων ψυχικής υγείας των ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων που βιώνουν τραυματικές και στρεσογονες προκλήσεις, όπως η σεξουαλική κακοποίηση, η εμπορία και εκμετάλλευση ανθρώπων, η παιδική εργασία, η φτώχεια, η αστεγία, η φυλετική και κοινωνική διάκριση, η κοινωνική απομόνωση, ο αποχωρισμός και η απώλεια οικογενειακών προσώπων. Ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων προσφύγων στην Ελλάδα έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια και αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα που χρήζει στοχευμένης παρέμβασης και εμπειρίας των επαγγελματιών ψυχικής υγείας. Η τραυματική εμπειρία της μεταναστευτικής διαδρομής και υποδοχής από συστήματα φιλοξενίας περιορισμένης εμβέλειας υπογραμμίζει τους κινδύνους για την εμφάνιση ψυχολογικών διαταραχών. Οι συναισθηματικές επιπτώσεις που υπονομεύουν την ψυχική ευημερία των παιδιών περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την διαταραχή μετατραυματικού στρες, την γενικευμένη αγχώδη διαταραχή, την μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, και την συναισθηματική απονεύρωση. Η επιθετικότητα, η αντικοινωνική συμπεριφορά, η χρήση ουσιών, η υπερκινητικότητα και ο αυτοκτονικός ιδεασμός συνοδεύονται συχνά από κοινωνικές διαταραχές, όπως η κοινωνική απομόνωση, το άγχος αποχωρισμού, η έλλειψη εμπιστοσύνης, και αγοραφοβία. Μεταξύ των γνωστικών επιπτώσεων συγκαταλέγονται η διαταραχή μνήμης, η διάσπαση προσοχής, η δυσκολία στην λήψη αποφάσεων, η περιορισμένη λεκτική ικανότητα, η χαμηλή σχολική απόδοση, και ο συγκριτικά χαμηλότερος δείκτης νοημοσύνης. Σημαντικός για την ομαλή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των ασυνόδευτων ανηλίκων, καθώς και την βελτίωση της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής στήριξης και των αρνητικών γνωσιών είναι ο ρόλος του κλινικού ψυχολόγου και της συμβουλευτικής διαδικασίας, με κύριο στόχο την έκφραση του τραύματος του παρελθόντος, την ανάπτυξη συναισθηματικής εμπλοκής και σύνδεσης, με έμφαση στο συναίσθημα του «ανήκειν», και την ανθεκτικότητα.

Η παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει τα δεδομένα ποιοτικής έρευνας σχετικά με την εμπειρία και την εικόνα σώματος ανθρώπων που χρησιμοποιούν τεχνητά μέλη,όπου ο αθλητισμός και η τέχνη αναδείχθηκαν ως σημαντικοί βοηθητικοί παράγοντες στην αποκατάσταση. Ο αθλητισμός βελτιώνει την εικόνα σώματος και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων με ακρωτηριασμό (Hudson, Sanzo, Zerpa & Klarner, 2024), ενισχύει την ισορροπία, μειώνει τον πόνο μέλους- φάντασμα, βοηθάει στην κοινωνική επανένταξη (Tinney, Caldwell, Lamberg, 2024) και μειώνει τα συμπτώματα άγχους (van Oorschot, Keijsers, & van Ee, 2023). Αντίστοιχα, μέσα από την τέχνη, οι άνθρωποι δύνανται να επεξεργαστούν την αναπηρία και παρατηρείται εξίσου

μείωση των συμπτωμάτων άγχους (Glinzak, Palmer, Portz, Dixon-Anderson, Campbell, Youngwerth & Kwok, 2024), αν και η έρευνα στο πεδίο της τέχνης είναι πιο περιορισμένη.Σκοπός της μελέτης είναι να κατανοήσει τη φαινομενολογική εμπειρία της χρήσης προθετικών,και να προταθούν χρήσιμες πρακτικές για τη συμβουλευτική κατά την αποκατάσταση. Ηπαρούσα έρευνα διεξήχθη μέσω ποιοτικής μεθοδολογίας. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω 12 ημι-δομημένων συνεντεύξεων, με συμμετέχοντες άνδρες (29 ως 65ετών) που χρησιμοποιούν πρόθετο πόδι. Ως μέθοδος ανάλυσης των δεδομένων,χρησιμοποιήθηκε η Ερμηνευτική Φαινομενολογική Ανάλυση (Smith, Flowers, Larkin &Tindall, 2009). Οι συμμετέχοντες αναφέρθηκαν στον αθλητισμό ως μέσο ενδυνάμωσης του σώματος για να δεχτεί την πρόθεση, αποδοχής της αναπηρίας, κοινωνικής ένταξης, επαγγελματικής αποκατάστασης, αλλά και δίαυλο νέας ταυτότητας και κίνητρο δέσμευσης στην αποκατάσταση. Η τέχνη παράλληλα αναφέρεται ως μέσο επεξεργασίας συναισθημάτων όπως ο φόβος και το άγχος και χώρος ορατότητας των αναπήρων και κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Στο πλαίσιο των

ευρημάτων συζητείται η επίδραση του αθλητισμού και της τέχνης στην αποκατάσταση και η πρόταση αξιοποίησή τους από τη Συμβουλευτική κατά την αποκατάσταση στα πλαίσια ενδυνάμωσης των ανθρώπων και της κοινωνικής συμπερίληψης.

Η παρούσα έρευνα αφορά στη διερεύνηση της επίδρασης που έχει το οικογενειακό περιβάλλον στην ψυχική υγεία των εφήβων. Πιο συγκεκριμένα, στόχος ήταν να διερευνηθεί η επίδραση της λειτουργικότητας της οικογένειας στις συμπεριφορικές και συναισθηματικές τάσεις των εφήβων. Στην έρευνα συμμετείχαν 221 έφηβοι (n= 86 αγόρια), ηλικίας 12-14 ετών (Μ.Ο. ηλικίας =12.90 έτη, Τ.Α. = 0.65 έτη). Για την αξιολόγηση των μεταβλητών χορηγήθηκαν στους εφήβους ερωτηματολόγια που μετρούν τη λειτουργικότητα της οικογένειας (Κλίμακα Συνοχής και Προσαρμοστικότητας της Οικογένειας FACES-V), και την ψυχική υγεία των εφήβων (Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών) αντίστοιχα. Τα ευρήματα έδειξαν την ύπαρξη σημαντικών αρνητικών συσχετίσεων ανάμεσα στους παράγοντες προσαρμοστικότητα (ρ =-.16,p =.02), επικοινωνία στην οικογένεια (ρ =.16, p =.02), ικανοποίηση από την οικογένεια (ρ =.16,p=.01) με τις περισσότερες συμπεριφορικές και συναισθηματικές τάσεις. Ακόμα, βρέθηκε ότι οι έφηβοι που παρουσίαζαν μεγαλύτερο ρίσκο για να αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας, είχαν χαμηλότερη βαθμολογία στην ικανοποίησης από την οικογένεια (χ2 (2) = 8.947,p =.011) και στην επικοινωνία (χ2 (2) =7.876,p=.019). Φάνηκε, επίσης, ότι τα κορίτσια στα συναισθηματικά συμπτώματα (U=2857.000,p<.001) και την προκοινωνική συμπεριφορά (U= 4037.500,p<.001). Αναφορικά με τον τόπο διαμονής, φάνηκε να επιδρά μόνο στους παράγοντες των συναισθηματικών συμπτωμάτων (χ2(2)=5.963, p<.001) και στα προβλήματα με τους συνομηλίκους (Η=-23.50,p=.31), ενώ η οικογενειακή δομή των εφήβων δεν φάνηκε να επιδρά σημαντικά στην ψυχική τους υγεία. Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν τον ρόλο των ποιοτικών χαρακτηριστικών της οικογένειας και τον τρόπο που επιδρούν στην ψυχική υγεία των εφήβων καθώς και τη σημασία ενίσχυσης ή και δημιουργίας παρεμβάσεων πρόληψης και ψυχοκοινωνικής ενίσχυσης.

Η ομαλή εκπαιδευτική μετάβαση και η ανάπτυξη αποτελεσματικών πρακτικών συμβουλευτικής στο πλαίσιο της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, αποτελούν πεδία αυξανόμενου επιστημονικού ενδιαφέροντος, ιδίως σε σχέση με μαθητές με αναπηρία. Τα επιστημονικά δεδομένα που σχετίζονται με τις μεταβάσεις εκπαιδευτικών βαθμίδων και την υποστήριξη της συμπερίληψης έχουν αναδείξει τη σημασία της διεπιστημονικής συνεργασίας, της ενεργούς εμπλοκής γονέων και εκπαιδευτικών, καθώς και της ανάπτυξης και εφαρμογής στρατηγικών ενδυνάμωσης. Οι εργασίες του παρόντος συμποσίου συνθέτουν ένα ενιαίο ερευνητικό και πρακτικό πλαίσιο για την κατανόηση και τη βελτίωση αυτών των διαδικασιών. Η πρώτη εργασία αναδεικνύει τη μετάβαση παιδιών με αναπηρίες από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό ως κρίσιμη αναπτυξιακή φάση, παρουσιάζοντας ένα πολυεπίπεδο πρόγραμμα παρέμβασης που βασίζεται στο οικοσυστημικό μοντέλο και επικεντρώνεται στη συμβουλευτική υποστήριξη γονέων και εκπαιδευτικών. Η δεύτερη εργασία δίνει έμφαση στην αποτίμηση της συμβουλευτικής διαδικασίας που εφαρμόζεται εντός του σχολικού πλαισίου για τη στήριξη μαθητών με ήπια νοητική αναπηρία. Αναδεικνύονται οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ του ρόλου του νηπιαγωγού και του δασκάλου, με έμφαση στις πρακτικές συνεργασίας, στις στρατηγικές παρέμβασης και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν στο καθημερινό σχολικό πλαίσιο. Η τρίτη εργασία εξετάζει τον ρόλο της συμβουλευτικής παρέμβασης στην ενίσχυση της συμπερίληψης μαθητών με αναπηρία στο σχολικό πλαίσιο. Παρά τη διαπίστωση αντιφατικών ευρημάτων ως προς τη συνολική μεταβολή στάσεων, αναδεικνύεται η ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις που ενισχύουν την ενσυναίσθηση, την κοινωνική αποδοχή και την ψυχοσυναισθηματική ενδυνάμωση των μαθητών. Η τέταρτη εργασία εμπλουτίζει το πλαίσιο του συμποσίου διερευνώντας τις στάσεις μαθητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης απέναντι στη συμπερίληψη συνομηλίκων τους με ήπια νοητική αναπηρία. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συμβολή των σχολικών συμβουλευτικών πρακτικών στη διαμόρφωση θετικών στάσεων, προτείνοντας εκπαιδευτικές προσεγγίσεις που ενισχύουν την ενσυναίσθηση και την αποδοχή της διαφορετικότητας. Συνολικά, ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην ενεργή συμμετοχή της σχολικής κοινότητας, ώστε η συμπερίληψη να μετασχηματιστεί σε μια βιωματική και θεμελιώδη εμπειρία για όλα τα μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Η βοή της πόλης δεν σωπαίνει ποτέ…Αγγίζει το δέρμα μας, διαπερνά τη σκέψη, στροβιλίζεται εντός μας. Κι όμως, ακόμη και μέσα σε αυτή την ακατάπαυστη ηχητική ροή, μπορεί να γεννηθεί η σιωπή. Μια σιωπή ενσυνείδητη, παρατηρητική και παρούσα! Μέσα σε αυτήν την σιωπηρή παρουσία, συνυπάρχουν στο παρόν ο εαυτός και ο κόσμος. Μια σιωπή που επιτυγχάνεται μέσω της ενσυνειδητότητας. Αυτήν τη σιωπή καλούμαστε να βιώσουμε δημιουργικά, εκεί ακριβώς που κανείς δεν περιμένει: μέσα στη βοή της πόλης. Το εργαστήριο αυτό προτείνει καινοτόμες, βιωματικές πρακτικές ενσυνειδητότητας, εμπνευσμένες από πολύβουα αστικά τοπόσημα των Αθηνών που συχνά προσπερνάμε βιαστικά και που σιωπηρά μάς καλούν να σταθούμε και να (τα) αφουγκραστούμε. Οι πρωτοποριακοί διαλογισμοί ενσυνειδητότητας που θα παρουσιαστούν - βιωθούν, έχουν σχεδιαστεί από τρείς ειδικευόμενους Συμβούλους Ψυχικής Υγείας, υπό τον συντονισμό του καθηγητή ενσυνειδητότητας του ΕΚΙΣΥΠ. Το κοινό του εργαστηρίου θα προσκληθεί σε μια εναλλακτική περιήγηση σε γνωστά σημεία της Αθήνας, με σκοπό να αναδυθούν οι υπαρξιακές και ψυχοσυναισθηματικές διαστάσεις του καθημερινού distress που βιώνεται στην καθημερινότητα μιας μητρόπολης. Μέσα από την παραπάνω διαδικασία είναι επιθυμητό οι συμμετέχοντες να παρατηρήσουν φιλοπερίεργα, πόσες σημαντικές πληροφορίες χάνουμε για τον εαυτό μας, μέσα στη βιασύνη που απαιτεί η σύγχρονη καθημερινότητά και έτσι, σκόπιμα να επιλέξουν τις ωφέλιμες παρατηρητικές σύντομες παύσεις. Το εργαστήριο θα ξεκινήσει με την πρακτική «Ο Χορός του Νερού», εμπνευσμένη από το Σιντριβάνι του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, η οποία αναδεικνύει τη ροή ως στάση ζωής. Ακολουθεί «Το Παγκάκι της Ενσυνειδητότητας», όπου, με επίκεντρο την παιδική χαρά στο Ζάππειο, οι ωφελούμενοι εστιάζουν στην επανασύνδεση με τη χαρά της παρατήρησης. Στη συνέχεια η πρακτική «Επόμενος Σταθμός: Ανάσα», με αφετηρία το Αττικό Μετρό, προσκαλεί στη ρύθμιση της αναπνοής εν μέσω μετακίνησης. Τέλος, η πρακτική με τίτλο «Παρατηρώντας την «εν κινήσει» διαφάνεια της ακινησίας», με έμπνευση το Γυάλινο Άγαλμα του Δρομέα, μας προσκαλεί να ανακαλύψουμε την ηρεμία μέσα στην ταχύτητα.

Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ ψυχολογικής ανθεκτικότητας, αυτοεκτίμησης και αυτοαποτελεσματικότητας σε δείγμα φοιτητών. Και οι τρεις ιδιότητες είναι συναφείς και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ψυχική υγεία και ευεξία των φοιτητών. Η Ψυχική Ανθεκτικότητα αφορά την ικανότητα των ατόμων να προσαρμόζονται και ανταπεξερχόνται σε εμπόδια και αντιξοότητες που συναντούν στη ζωή τους (Luthar et al., 2000). Οι φοιτητές συχνά αντιμετωπίζουν ποικίλες προκλήσεις στη ζωή τους ως αναδυόμενοι ενήλικες (Arnett, 2000) προσπαθώντας να ισορροπήσουν ακαδημαϊκές, προσωπικές, οικογενειακές και συχνά επαγγελματικές υποχρεώσεις. Σχετικές έρευνες έχουν δείξει πως όταν οι φοιτητές έχουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και στις ικανότητές τους, τότε μπορούν να ξεπεράσουν ευκολότερα τα όποια εμπόδια ορθώνονται και να θέσουν ρεαλιστικούς στόχους για την επίτευξη των στόχων τους (Pigeon et al. 2014). Στην έρευνα συμμετείχαν 106 φοιτητές και φοιτήτριες που φοιτούσαν σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών. Οι συμμετέχοντες της έρευνας απάντησαν στις κλίμακες Connor-Davidson για την Ψυχική Ανθεκτικότητα, το Big-Five Inventory των πέντε παραγόντων προσωπικότητας, την κλίμακα Ευγνωμοσύνης GQ6, την κλίμακα αυτοεκτίμησης του Rosenberg (1995) και την κλίμακα Γενικευμένης Αυτοαποτελεσματικότητας (GSE). Οι αναλύσεις έδειξαν πως η ψυχική ανθεκτικότητα είχε θετικές και στατιστικά σημαντικές συνάφεια με την αυτοεκτίμηση, την αυτοαποτελεσματικότητα, την εξωστρέφεια και την ευσυνειδησία. Τα αποτελέσματα αυτά ερμηνεύονται στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας και της ενίσχυσης της γενικότερης ψυχικής υγείας των φοιτητών.

H παρούσα ερευνητική εργασία εξετάζει τους παράγοντες της ψυχικής ανθεκτικότητας και της αυτοεκτίμησης σε σχέση με την ψυχολογική ευημερία, εστιάζοντας στις ηλικιακές ομάδες της αναδυόμενης ενηλικίωσης και της ενήλικης ζωής. Σκοπός της μελέτης είναι να διερευνήσει τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μεταβλητών και να εντοπίσει πιθανές διαφοροποιήσεις ανάλογα με την ηλικία, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση των παραγόντων που προάγουν την ψυχολογική ευημερία. Το δείγμα αποτέλεσαν 155 ενήλικες ηλικίας 18 έως 69 ετών (Ν=155), οι οποίοι συμμετείχαν στην έρευνα. Χρησιμοποιήθηκαν σταθμισμένα ψυχομετρικά εργαλεία, τα οποία κρίθηκαν κατάλληλα λόγω της αυξημένης αξιοπιστίας τους: το PERMA Profiler για τη μέτρηση της υποκειμενικής ευημερίας (PERMA-23, δείκτης αξιοπιστίας Cronbach’s α για γενικό δείκτη ευημερίας: α=0.91), η Κλίμακα Αυτοεκτίμησης Rosenberg (RSES-10, α = 0,85) και η Κλίμακα Ψυχικής Ανθεκτικότητας Connor-Davidson (CD-RISC-25, α = 0,89). Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ισχυρή θετική συσχέτιση μεταξύ ευημερίας, αυτοεκτίμησης και ψυχικής ανθεκτικότητας. Η ψυχική ανθεκτικότητα αναδείχθηκε ως ο σημαντικότερος προβλεπτικός παράγοντας της ευημερίας, επιβεβαιώνοντας ευρήματα της διεθνούς βιβλιογραφίας, ενώ σημαντική καταγράφηκε και η επίδραση της αυτοεκτίμησης. Επιπλέον, βρέθηκε ότι οι νεότεροι συμμετέχοντες, εμφάνισαν χαμηλότερη ψυχική ανθεκτικότητα και αυτοεκτίμηση σε σχέση με τους συμμετέχοντες μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων, εύρημα που ενισχύει την αντίληψη ότι η ψυχική ανθεκτικότητα και η αυτοεκτίμηση ενισχύονται με το πέρασμα στην ενήλικη ζωή. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της ενίσχυσής της ανθεκτικότητας και της αυτοεκτίμηση στα νεότερα άτομα, μέσω του σχεδιασμού στοχευμένων παρεμβάσεων στη συμβουλευτική διαδικασία.

Η μοναξιά αποτελεί ένα ολοένα και συχνότερο φαινόμενο για τα νέα άτομα και ιδίως για τον φοιτητικό πληθυσμό, που αντιμετωπίζει πλήθος προκλήσεων, επηρεάζοντας αρνητικά την ψυχολογική ευημερία του. Έτσι, συχνά τα άτομα αναπτύσσουν μηχανισμούς διαχείρισης, όπως η αυτοσυμπόνια, η οποία φαίνεται να φέρει ευεργετικό ρόλο. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η διερεύνηση των διαφορών βάσει φύλου του φοιτητικού πληθυσμού ως προς τα επίπεδα της μοναξιάς, της ψυχολογικής ευημερίας και της αυτοσυμπόνιας. Επίσης, διερευνήθηκε η επιρροή της μοναξιάς στην ψυχολογική ευημερία των φοιτητών/τριών και ο ρυθμιστικός ρόλος της αυτοσυμπόνιας σε αυτή τη σχέση. Πραγματοποιήθηκε ποσοτική, συγχρονική έρευνα μέσω διαδικτυακού ερωτηματολογίου αυτοαναφοράς, που εξέταζε τη μοναξιά, την ψυχολογική ευημερία – μέσω των συμπτωμάτων κατάθλιψης, άγχους, στρες – και την αυτοσυμπόνια. Το δείγμα αποτελούνταν από 443 Έλληνες φοιτητές/τριες 18–25 ετών. Δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές με βάση το φύλο ως προς τη μοναξιά, την κατάθλιψη και την αυτοσυμπόνια, όμως οι γυναίκες του δείγματος παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα άγχους και στρες. Η μοναξιά και η αυτοσυμπόνια αναδείχθηκαν σημαντικοί προβλεπτικοί παράγοντες των συμπτωμάτων κατάθλιψης, άγχους και στρες, όμως η αυτοσυμπόνια βρέθηκε να μη ρυθμίζει τη σχέση της μοναξιάς με τα εν λόγω συμπτώματα. Επομένως, από την έρευνα φάνηκε ότι οι φοιτήτριες εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαλωτότητα, ότι η μοναξιά των νέων επιδεινώνει την ψυχολογική ευημερία τους, ενώ η αυτοσυμπόνια τη βελτιώνει και ότι η σχέση της μοναξιάς με την κατάθλιψη, το άγχος και το στρες δεν αλλάζει με βάση τα επίπεδα αυτοσυμπόνιας. Τα ευρήματα αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων στοχεύοντας στην ενίσχυση της ψυχολογικής ευημερίας...

Η συμβουλευτική ψυχολογία στην τριτοβάθμια εκπαίδευση καλείται να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες ενός διαφοροποιημένου φοιτητικού πληθυσμού, ο οποίος σε πολλές περιπτώσεις συμμετέχει στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Η παρουσίαση αυτή εστιάζει στην εμπειρία του Κέντρου Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, το οποίο λειτουργεί από το 2014 και προσφέρει τις υπηρεσίες του κυρίως διαδικτυακά. Η συγκεκριμένη περίπτωση αναδεικνύει τις μοναδικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το ΚεΣυΨΥ λόγω της ποικιλίας του φοιτητικού σώματος, της μεγαλύτερης ηλικίας των φοιτητών-ριών καθώς και των απαιτήσεων της εξ αποστάσεως συμβουλευτικής. Αξιοποιούνται εμπειρικά δεδομένα και παραδείγματα από την υλοποίηση διαδικτυακών δράσεων υποστήριξης. Η παρουσίαση εξετάζει τις βασικές προκλήσεις που προκύπτουν από την ανάγκη για εξατομικευμένη υποστήριξη, την αποστασιοποίηση που προκαλεί η διαδικτυακή εκπαίδευση και τους πολλαπλούς ρόλους που έχει η πλειοψηφία των φοιτητών-ριών. Παράλληλα, θα παρουσιαστούν οι στρατηγικές και οι καλές πρακτικές που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του ΚεΣυΨΥ για την αποτελεσματική υποστήριξη αυτών των φοιτητών-ριών, συμπεριλαμβανομένων εργαλείων διαδικτυακής υποστήριξης, την πραγματοπoίηση webinars με θεματικές ενδιαφέροντος (π.χ. αναβλητικότητα, αποτελεσματική επικοινωνία) και τη διασύνδεση με άλλους φορείς ψυχοκοινωνικής υποστήριξης . Η παρουσίαση στοχεύει να συμβάλει στη συζήτηση για την εφαρμογή της συμβουλευτικής ψυχολογίας στις σύγχρονες ανάγκες της εξ αποστάσεως και της δια βίου εκπαίδευσης, η οποία αναπτύσσεται ραγδαία τις τελευταίες δεκαετίες και υπαγορεύει την ανάγκη για προσαρμογή των προσφερόμενων υπηρεσιών από τα κέντρα συμβουλευτικής υποστήριξης των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων.

Ο φοιτητικός πληθυσμός, αντιμέτωπος με τις προκλήσεις της αναδυόμενης ενηλικίωσης και της φοιτητικής ζωής, βιώνει συχνά αισθήματα μοναξιάς. Παράλληλα, άτομα με μεγαλύτερη ευαισθησία στην απόρριψη τείνουν να εμφανίζουν υψηλότερη ευαλωτότητα σε τέτοιου είδους αισθήματα. Κατά τα χρόνια των σπουδών, τα οποία χαρακτηρίζονται από βήματα ανεξαρτητοποίησης και σύνδεσης με συνομηλίκους, η ψυχολογική ευημερία των φοιτητών/τριών δείχνει να επηρεάζεται από αισθήματα μοναξιάς, ιδιαίτερα σε άτομα με μεγαλύτερη ευαισθησία στην απόρριψη. Στόχος της έρευνας είναι να μελετήσει τη σχέση μοναξιάς, ευαισθησίας στην απόρριψη και ψυχολογικής ευημερίας, όπως εκφράζεται μέσω συμπτωμάτων κατάθλιψης, άγχους και στρες. Είχε υποτεθεί πως η μοναξιά και η ευαισθησία στην απόρριψη προβλέπουν την κατάθλιψη, το άγχος και το στρες, πως η μοναξιά διαμεσολαβεί τη σχέση ευαισθησίας στην απόρριψη με την κατάθλιψη, ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των φύλων σε όλες τις μεταβλητές και ότι το φύλο ρυθμίζει τη σχέση της μοναξιάς με την ψυχολογική ευημερία και της ευαισθησίας στην απόρριψη με το άγχος. Τα 443 συμμετέχοντα άτομα (Μ.Ο.ηλικίας = 22, 69,1% γυναίκες) συμπλήρωσαν σε ηλεκτρονική μορφή ερωτηματολόγιο κοινωνικο-δημογραφικών στοιχείων, την Κλίμακα Μοναξιάς De Jong Gierveld 6 στοιχείων, το DASS-21 (κατάθλιψη, άγχος, στρες) και το A-RSQ (ευαισθησία στην απόρριψη). Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έγινε με το SPSS-29 και την επέκταση Process. Η μοναξιά και η ευαισθησία στην απόρριψη βρέθηκαν να προβλέπουν την ψυχολογική ευημερία και η μοναξιά να ασκεί έμμεση επίδραση στη σχέση ευαισθησίας στην απόρριψη και κατάθλιψης. Οι γυναίκες εμφάνισαν υψηλότερο άγχος και στρες, αλλά όχι κατάθλιψη, ενώ δεν βρέθηκε ρυθμιστικός ρόλος του φύλου. Τα αποτελέσματα συζητιούνται στη βάση των...

Η παρούσα μελέτη διερευνά την αποτελεσματικότητα μιας ομαδικής συμβουλευτικής παρέμβασης σε γονείς παιδιών με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ), με σκοπό την ενίσχυση της γονεϊκής επάρκειας, την ψυχολογική τους ενδυνάμωση και τη βελτίωση της επικοινωνίας με τα παιδιά τους. Η μεθοδολογία βασίστηκε σε ποιοτική και ποσοτική προσέγγιση με χρήση μικτής μεθόδου. Η ερευνητική ομάδα υλοποίησε ένα πρόγραμμα οκτώ (8) εβδομαδιαίων ομαδικών συνεδριών (διάρκειας 90 λεπτών η καθεμία) βασισμένο σε αρχές της προσωποκεντρικής και συστημικής συμβουλευτικής. Το δείγμα περιλάμβανε 12 γονείς (9 μητέρες και 3 πατέρες) παιδιών με διαγνωσμένο αυτισμό, ηλικίας 4–10 ετών, οι οποίοι παραπέμφθηκαν από δημόσια ΚΕΔΑΣΥ και παιδοψυχολόγους. Τα αποτελέσματα έδειξαν στατιστικά σημαντική αύξηση στα επίπεδα γονεϊκής επάρκειας (p<0.01) και μείωση των επιπέδων άγχους (p<0.05) μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης. Οι γονείς ανέφεραν, μέσω των ποιοτικών δεδομένων, μεγαλύτερη κατανόηση των δυσκολιών του παιδιού, βελτίωση στην καθημερινή επικοινωνία και αυξημένη συναισθηματική διαθεσιμότητα. Η συμβουλευτική παρέμβαση ανέδειξε τη σημασία της υποστήριξης των γονέων ως βασικών φροντιστών παιδιών με ΔΑΦ.

Η παρούσα μελέτη εξετάζει την επίδραση μιας συμβουλευτικής παρέμβασης σε γονείς παιδιών με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ), με στόχο την ενίσχυση των στρατηγικών θετικής διαχείρισης της συμπεριφοράς, τη μείωση του γονεϊκού άγχους και την ενδυνάμωση της σχέσης γονέα-παιδιού. Το πρόγραμμα διήρκεσε οκτώ (8) εβδομάδες και περιλάμβανε ομαδικές συνεδρίες διάρκειας 2 ωρών, βασισμένες στη γνωστικοσυμπεριφορική προσέγγιση και σε αρχές της ψυχοεκπαίδευσης. Στην έρευνα συμμετείχαν 14 γονείς (8 μητέρες και 6 πατέρες) παιδιών με διαγνωσμένη ΔΕΠ-Υ (ηλικίας 6–11 ετών), οι οποίοι είχαν παραπεμφθεί από δημόσια ΚΕΔΑΣΥ και ιδιώτες ψυχολόγους. Μετά το πέρας του προγράμματος, καταγράφηκε στατιστικά σημαντική μείωση στο γονεϊκό άγχος (p<0.01), καθώς και στη συχνότητα των αναφερόμενων προβληματικών συμπεριφορών των παιδιών (p<0.05). Οι γονείς ανέφεραν ότι εφάρμοζαν πιο αποτελεσματικές, θετικές και κατάλληλες στρατηγικές διαχείρισης της συμπεριφοράς των παιδιών τους, είχαν μεγαλύτερη ενσυναίσθηση ως προς τη δυσκολία του παιδιού στη συγκέντρωση και καλύτερη συνεργασία με το σχολείο. Η συγκεκριμένη συμβουλευτική παρέμβαση αποδείχθηκε αποτελεσματική στη βελτίωση της σχέσης γονέα-παιδιού και στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη των φροντιστών παιδιών με ΔΕΠ-Υ. Η ενσωμάτωση τέτοιων προγραμμάτων σε σχολικές μονάδες και κοινότητες αποτελεί κρίσιμη παράμετρο για την πρόληψη της επιβάρυνσης των οικογενειών και την ενίσχυση της ένταξης των παιδιών στο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον.

Αυτή η μελέτη διερευνά τις σημαντικές διαφορές φύλου στην αυτοεκτίμηση των γονέων παιδιών με Αυτιστική Διαταραχή του Φάσματος (ΑΔΦ), αποκαλύπτοντας μέσω περιγραφικών και επαγωγικών στατιστικών μεθόδων ότι οι πατέρες γενικά αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης σε σχέση με τις μητέρες. Η έρευνα υπογραμμίζει την ανάγκη για μηχανισμούς υποστήριξης και παρεμβάσεις που να λαμβάνουν υπόψη το φύλο, ιδιαίτερα μέσα στο ελληνικό πολιτιστικό πλαίσιο, όπου οι κοινωνικές νόρμες και προσδοκίες επηρεάζουν σημαντικά την ευημερία των γονέων. Μεθοδολογικά, η μελέτη χρησιμοποίησε την Κλίμακα Αυτοεκτίμησης Rosenberg, εξασφαλίζοντας αξιόπιστα και έγκυρα ευρήματα παρά τους περιορισμούς του διατομικού σχεδιασμού και των δεδομένων αυτοαναφοράς. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι πολιτιστικά ευαίσθητες στρατηγικές υποστήριξης είναι ουσιώδεις για να αντιμετωπιστούν οι μοναδικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γονείς, ενισχύοντας την ευημερία τόσο των γονέων όσο και των παιδιών με ΑΔΦ. Συστάσεις για μελλοντική έρευνα περιλαμβάνουν τις διαχρονικές μελέτες και την ενσωμάτωση επιπλέον δημογραφικών παραμέτρων για την εις βάθος κατανόηση των παραμέτρων που καθορίζουν την αυτοεκτίμηση των γονέων. Συνολικά, η παρούσα εργασία υποστηρίζει τη δημιουργία πιο συμπεριληπτικών και στοχευμένων προγραμμάτων υποστήριξης για την ενίσχυση των αποτελεσμάτων για τις οικογένειες που επηρεάζονται από την ΔΑΦ.

Στόχος της έρευνας ήταν η διερεύνηση της συναισθηματικής κατάστασης των γονέων παιδιών με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) και της ποιότητας των αλληλεπιδράσεων ανάμεσα σε αυτούς και τα παιδιά τους πριν και μετά την εφαρμογή του ψυχοεκπαιδευτικού προγράμματος Cygnet. Το δείγμα της έρευνας αποτελούν 20 ζεύγη γονέων παιδιών με ΔΑΦ ηλικίας 4-8 ετών και 10 ζεύγη γονέων παιδιών με ΔΑΦ ίδιας ηλικίας, οι οποίοι αποτελούν την ομάδα ελέγχου και δεν παρακολούθησαν το ανωτέρω πρόγραμμα. Για τη συλλογή δεδομένων, χορηγήθηκαν τα παρακάτω εργαλεία πριν και μετά την παρέμβαση: α) General Health Questionnaire, β) Parental Stress Index/Short Form, γ) BDΙ, δ) Symptom Checklist-90, ε) Parental Self Efficacy Scale, ε) Parenting Self-Agency Measure, στ) Barrett-Lennard Relationship Inventory - Form OS-40), ζ) Self-Expressiveness in the Family Questionnaire), και η) Ημιδομημένη συνέντευξη. Η παρέμβαση για κάθε ομάδα αποτελούνταν από 6 συνεδρίες, διάρκειας 2 ωρών για διάστημα 6 μηνών. Πραγματοποιήθηκε 1 συνάντηση follow-up, για κάθε ομάδα, μετά από 1,5 χρόνο, προκειμένου να διερευνηθεί η διατήρηση των αποτελεσμάτων. Με βάση τα αποτελέσματα, σημειώνεται στατιστικά σημαντική θετική επίδραση του προγράμματος στη μείωση του άγχους, της κατάθλιψης και του γονεϊκού στρες των γονέων παιδιών με ΔΑΦ. Επιπροσθέτως, θετικά είναι τα αποτελέσματα στην βελτίωση της συναισθηματικής αυτοέκφρασης και στην αυτοαποτελεσματικότητα των γονέων.

Διαπιστώνεται διατήρηση των αποτελεσμάτων και μετά τη λήξη του προγράμματος. Συζητείται η εφαρμογή του προγράμματος Cygnet στον σχεδιασμό προγραμμάτων πρώιμης παρέμβασης στις οικογένειες των παιδιών με ΔΑΦ.

Ο διαδικτυακός εθισμός αποτελεί μια σύγχρονη μορφή συμπεριφορικής εξάρτησης που επηρεάζει ολοένα και περισσότερους εφήβους, με ιδιαίτερη ένταση στους εφήβους με ΔΑΦ-ΥΛ λόγω των σοβαρών ελλειμμάτων στην κοινωνικές τους δεξιότητες. Η παρούσα ερευνητική μελέτη βασίζεται σε μια διδακτορική διατριβή η οποία διερευνά το εν λόγω κοινωνικό φαινόμενο, καταγράφει το Προφίλ αυτών των εφήβων, και εξετάζει συσχετιζόμενους οικογενειακούς και κοινωνικούς παράγοντες. Η μεθοδολογική προσέγγιση της έρευνας είναι μικτή. Η ποσοτική φάση περιλαμβάνει τη χρήση των εργαλείων IAT και PCIAT σε 100 εφήβους ηλικίας 12–17 ετών με ΔΑΦ-ΥΛ και ισάριθμους γονείς από 2 Δήμους (Πάτρας και Αιγίου). Παράλληλα, η ποιοτική φάση περιλαμβάνει ημι-δομημένες συνεντεύξεις με 15 μαθητές και 15 γονείς, ώστε να εξεταστεί εις βάθος το υπό μελέτη φαινόμενο σε εφήβους με ΔΑΦ-ΥΛ. Τα προκαταρκτικά ευρήματα καταδεικνύουν αυξημένα ποσοστά διαδικτυακής εξάρτησης, όπου τα αγόρια υπερέχουν όχι μόνο αριθμητικά αλλά και ως προς την ένταση της ενασχόλησης, ενώ παρατηρούνται διαφοροποιήσεις ανά φύλο, ως προς τα μέσα και τους σκοπούς χρήσης. Το συγκεκριμένο ζήτημα μελετάται για πρώτη φορά για το συγκεκριμένο υπό μελέτη πληθυσμό στην Ελλάδα και για αυτό απώτερος στόχος της μελέτης είναι η εκπόνηση Κατευθυντήριων οδηγιών για τη μείωση αυτού, έχοντας ως στόχο την Προαγωγή της ψυχικής τους υγείας.

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των εκπαιδευτικών που έχουν μαθητές με Διαταραχή του Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) είναι να υποστηρίξουν την ενίσχυση της αυτονομίας και των ψυχοκοινωνικών δεξιοτήτων τους. Απαραίτητη προϋπόθεση γι’ αυτό αποτελεί η επαρκής γνώση των χαρακτηριστικών της διαταραχής και η κατάρτιση στην εφαρμογή κατάλληλων παρεμβάσεων, με στόχο την ουσιαστική ένταξη των μαθητών στο σχολικό πλαίσιο. Οι παρεμβάσεις διακρίνονται σε τεκμηριωμένες και μη υποστηριζόμενες πρακτικές (Paynter et al., 2017). Οι τεκμηριωμένες πρακτικές έχουν συνδεθεί με βελτιωμένα αποτελέσματα στην κοινωνική, επικοινωνιακή και ακαδημαϊκή λειτουργικότητα των μαθητών με ΔΑΦ (Wong et al., 2015• Steinbrenner et al., 2020). Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση των επιμορφωτικών αναγκών εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Δυτική Ελλάδα αναφορικά με την εκπαίδευση μαθητών με ΔΑΦ. Χρησιμοποιήθηκε το Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Γνώσεων για τη ΔΑΦ (Clement, 2012) και η Κλίμακα Πρακτικών Πρώιμης Παρέμβασης (Paynter & Keen, 2015), προκειμένου να διαπιστωθεί ο βαθμός γνώσης και εφαρμογής τεκμηριωμένων παρεμβάσεων. Τα ευρήματα συζητούνται υπό το πρίσμα της διεθνούς βιβλιογραφίας, της σχέσης εκπαιδευτικού-μαθητή (Pianta, 2001) και του σχολικού κλίματος (Johnson et al., 2007). Με βάση τα δεδομένα, προτείνονται στοχευμένες «ψυχοεκπαιδευτικές /επιμορφωτικές και συμβουλευτικές» παρεμβάσεις για την ενίσχυση του ρόλου του εκπαιδευτικού ως «προσώπου αναφοράς» για τους μαθητές με ΔΑΦ.

Τα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα που ταλανίζουν τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα αποτυπώνονται με πολλές μορφές στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας, κυρίως όμως με την ανησυχία των νέων και των γονιών τους για το επαγγελματικό μέλλον. Με βάση έρευνες, η συμβουλευτική επαγγελματικού προσανατολισμού και σταδιοδρομίας στις εκπαιδευτικές δομές συμβάλλει στον περιορισμό της ανεργίας ενώ παράλληλα υποστηρίζει τους νέους στην επιλογή των καταλληλότερων σπουδών για εκείνους εξασφαλίζοντας την εμπλοκή ενδογενών κινήτρων στην απόκτηση της επαγγελματικής τους ταυτότητας. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να διερευνηθεί μέσα από τις απόψεις και τις προσδοκίες των συνεντευξιαζόμενων η αντίληψή τους : α) για την αποτελεσματικότητα της ύπαρξης συμβουλευτικής σταδιοδρομίας στη δευτεροβάθμια/ μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση και β) για την επάρκεια των γνώσεων/δεξιοτήτων τους ώστε να ενταχθούν στην αγορά εργασίας. Το μεθοδολογικό εργαλείο ήταν οι ημι δομημένες συνεντεύξεις οι οποίες υλοποιήθηκαν από τον Σεπτέμβριο μέχρι το Δεκέμβριο 2024. Πραγματοποιήθηκε θεματική ανάλυση περιεχομένου και εφαρμόστηκε επαγωγική προσέγγιση για την εξαγωγή αποτελεσμάτων. Το δείγμα αποτελούνταν από 20 σπουδαστές/ τριες των δημοσίων Σχολών Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης – ΣΑΕΚ (πρώην ΙΕΚ) της περιοχής των Ιωαννίνων. Τα αποτελέσματα αποδεικνύουν ότι οι συμμετέχοντες αν και θεωρούν πολύ σημαντική την ύπαρξη συμβουλευτικής επαγγελματικού προσανατολισμού, υποστηρίζουν ότι αυτή ήταν περιορισμένη για όσους φοιτούσαν σε Γενικά Λύκεια σε αντίθεση με εκείνους που φοιτούσαν στα ΕΠΑΛ. Επίσης, συμπεραίνεται ότι στις ΣΑΕΚ η συντριπτική πλειοψηφία του δείγματος θεωρεί την συμβουλευτική σταδιοδρομίας ανεπαρκή ενώ φαίνεται να συνδέεται με ανασφάλεια για την έξοδο στην αγορά εργασίας. Τα ευρήματα αναμένεται να συμβάλλουν στη βελτίωση της επαγγελματικής συμβουλευτικής τόσο στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση όσο και στις ΣΑΕΚ.

Στο ελληνικό δημόσιο σχολείο, οι αναπληρωτές/τριες Κοινωνικοί/ές Λειτουργοί (ΚΛ) έχουν να διαχειριστούν πολυεπίπεδα κοινωνικο-συναισθηματικά ζητήματα και προκλήσεις που απορρέουν από την ευμετάβλητη κοινωνική πραγματικότητα. Κατά την άσκηση του έργου τους στα σχολεία, οι ΚΛ προσπαθούν να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες και να παρέχουν ποιοτικές υπηρεσίες κοινωνικο-συναισθηματικής υποστήριξης σε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς. Συνεπώς η διερεύνηση της εκδήλωσης ψυχικής ανθεκτικότητας και επαγγελματικής προσαρμοστικότητας αποτελούν ουσιώδεις παράγοντες για την αποτελεσματική άσκηση του επαγγέλματος του/της κοινωνικού/ής λειτουργού, δεδομένων των σύνθετων και απαιτητικών συνθηκών που χαρακτηρίζουν το επαγγελματικό τους πλαίσιο. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με ποιοτική μεθοδολογία και ακολούθησε την ερμηνευτική θεωρητική προσέγγιση. Μέσω της θεματικής ανάλυσης διερευνήθηκε η ψυχική ανθεκτικότητα και η επαγγελματική προσαρμοστικότητα 12 αναπληρωτών/τριών ΚΛ πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Από την θεματική ανάλυση προέκυψε ότι οι συμμετέχοντες/ουσες, παρά τα αρνητικά συναισθήματα που βίωσαν κατά την άσκηση του έργου τους, κατάφεραν να αντισταθμίσουν τις δυσκολίες με θετικές εμπειρίες και συγχρόνως, παρά τη διαρκή εναλλαγή του εργασιακού τους πλαισίου, αντιμετώπισαν τις αλλαγές ως ευκαιρίες μάθησης, επιδεικνύοντας υψηλά επίπεδα επαγγελματικής προσαρμοστικότητας. Αναδείχθηκε, επίσης, η ικανότητά τους να αναζητούν και να αξιοποιούν πηγές βοήθειας, να θέτουν και να επιτυγχάνουν επαγγελματικούς στόχους, μέσω των οποίων εξελίσσονται τόσο επαγγελματικά όσο και προσωπικά. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή προτάσεων και προγραμμάτων επαγγελματικής συμβουλευτικής και ενδυνάμωσης των ΚΛ καθώς και για τη δημιουργία προτάσεων εμπλουτισμού της εκπαίδευσής τους, ώστε να νιώθουν επαρκώς προετοιμασμένοι και όσο το δυνατόν πιο έτοιμοι να ανταποκριθούν στον πολυδιάστατο και συνεχώς μεταβαλλόμενο ρόλο τους στον τομέα της εκπαίδευσης.

Η διερεύνηση των επαγγελματικών ενδιαφερόντων αποτελεί κεντρικό πυλώνα στις παρεμβάσεις συμβουλευτικής σταδιοδρομίας, ανεξαρτήτως ηλικίας και υπόβαθρου των πελατών. Παρουσιάζεται η ανάπτυξη του online τεστ “Advisor”, βασισμένου στην τυπολογική θεωρία του J. Holland, η οποία διατηρεί διαχρονική επιστημονική ισχύ και εφαρμογή. Το εργαλείο είναι φιλικό προς τον χρήστη και ενσωματώνει σύγχρονους επαγγελματικούς τομείς, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η πληροφορική, ευθυγραμμιζόμενο με τις προβλέψεις για επαγγέλματα και δεξιότητες υψηλής ζήτησης στο άμεσο μέλλον. Σύμφωνα με τη θεωρία του Holland, οι επαγγελματικές επιλογές βασίζονται στη συνάφεια μεταξύ προσωπικών ενδιαφερόντων και εργασιακού περιβάλλοντος (Leon et al., 2025), γεγονός που ενισχύει την επαγγελματική ικανοποίηση. Το Advisor παρέχει εξατομικευμένο προφίλ βασισμένο στους πρώτους δύο κυρίαρχους τύπους του ατόμου στο εξάγωνο RIASEC και βαθμολογίες σε 18 επαγγελματικές ομάδες. Η στάθμιση πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 650 νέων (16–24 ετών). Μέσω διερευνητικής ανάλυσης παραγόντων (EFA) και Ανάλυση Λανθανουσών Τάξεων (Latent Class Analysis) προέκυψαν έξι λανθάνοντα προφίλ, συμβατά με το καθιερωμένο εξάγωνο. Ο Επιχειρηματικός τύπος επικράτησε, εμφανίζοντας τον υψηλότερο μέσο βαθμό προτίμησης, ενώ ο Πρακτικός τον χαμηλότερο. Εντοπίστηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές φύλου και επιπέδου εκπαίδευσης, ενισχύοντας την εγκυρότητα εννοιολογικής κατασκευής του εργαλείου. Οι δείκτες αξιοπιστίας Cronbach’s α ήταν υψηλοί (0,78–0,90) στηρίζοντας περαιτέρω τη συνοχή του εργαλείου. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι το Advisor αποτελεί έγκυρο και αξιόπιστο εργαλείο για τη συμβουλευτική σταδιοδρομίας σε νέους (μαθητές/ φοιτητές), υποστηρίζοντας με ασφάλεια τόσο την επιβεβαίωση όσο και την εξερεύνηση εναλλακτικών εκπαιδευτικών και επαγγελματικών επιλογών σε αυτή την πληθυσμιακή ομάδα.

Ελάχιστες εμπειρικές μελέτες διεθνώς έχουν διερευνήσει τον αντίκτυπο σύντομων ομαδικών εξ αποστάσεως παρεμβάσεων συμβουλευτικής σταδιοδρομίας, που βασίζονται σε διαφορετικά επιστημολογικά παραδείγματα. Στην παρούσα έρευνα αξιολογείται μια «ψυχομετρική» (βασιζόμενη σε τεστ), μια αφηγηματική και μια μεικτή προσέγγιση σε φοιτητές/-τριες ελληνικών πανεπιστημίων. Ως προς το ποσοτικότροπο σκέλος της αξιολόγησης, επαναλαμβανόμενες μετρήσεις μέσω αυτοσχέδιας κλίμακας μέτρησης θετικών αποτελεσμάτων, έδειξαν στατιστικώς σημαντικές θετικές αλλαγές κατά τη διάρκεια κάθε παρέμβασης δημιουργώντας μη στάσιμες χρονοσειρές (βλ. δείκτες ADF, PACF). Συγκεκριμένα, κατά την διάρκεια της «ψυχομετρικής» προσέγγισης, αυξήθηκαν οι βαθμολογίες που σχετίζονται με τον αναστοχασμό για σημαντικούς ρόλους ζωής και σταδιοδρομίας και την αντιμετώπιση δυσκολιών στη λήψη αποφάσεων σταδιοδρομίας. Πληθώρα θετικών αλλαγών προέκυψαν κατά την διάρκεια της αφηγηματικής προσέγγισης (αποσαφήνιση στόχων, νοηματοδότηση, διερεύνηση εναλλακτικών επιλογών, επίγνωση για «δυνατά» και «αδύναμα» στοιχεία προσωπικότητας, αντιμετώπιση δυσκολιών στην λήψη απόφασης). Στη μεικτή παρέμβαση προέκυψαν αλλαγές μόνο ως προς τις αντιλήψεις των συμμετεχουσών/ντων για την ικανότητα αντιμετώπισης δυσκολιών στη λήψη εκπαιδευτικών-επαγγελματικών αποφάσεων. Η ποιοτικότροπη διάσταση της αξιολόγησης, μέσω ομάδων εστίασης δύο εβδομάδες μετά από κάθε παρέμβαση, ανέδειξε πολλαπλά κοινά οφέλη, όπως η ενίσχυση του αναστοχασμού και της αυτοπεποίθησης στη συγκρότηση προσωπικών και επαγγελματικών σχεδίων και η αναγνώριση της σημασίας της ισορροπίας μεταξύ διαφορετικών ρόλων ζωής και σταδιοδρομίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμβολή της αφηγηματικής παρέμβασης στην συνειδητοποίηση ύπαρξης ποικίλων εκδοχών για την επιτυχία. Παράλληλα, φάνηκε ευεργετική η αλληλεπίδραση στην ομάδα, συμβάλλοντας στην θεώρηση των σχετικών ζητημάτων από ποικίλες οπτικές γωνίες. Τα ευρήματα προσφέρουν άμεσες πρακτικές εφαρμογές για την συμβουλευτική σε φοιτητές/-τριες των πανεπιστημίων μας, μέσα από την ανάδειξη συγκεκριμένων διαστάσεων αποτελεσματικότητας.

Η σύγχρονη αγορά εργασίας έχει πλέον χαρακτήρα ρευστό και απρόβλεπτο, με τους νέους να δυσκολεύονται να διαχειριστούν την είσοδό τους στον επαγγελματικό χώρο. Η έρευνα εξετάζει τη μεταβατική εμπειρία αναδυόμενων ενηλίκων με δυσκολίες εύρεσης εργασίας από την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση στην εργασία. Διερευνά τους βοηθητικούς παράγοντες κατά τη μετάβαση αυτή και αναδεικνύει τις ανάγκες των αποφοίτων για επαγγελματική συμβουλευτική. Η μεθοδολογική προσέγγιση της έρευνας ήταν η ποιοτική και έγινε χρήση στρατηγικών σκόπιμης δειγματοληψίας. Τα δεδομένα προήλθαν από 16 ημιδομημένες συνεντεύξεις, οι οποίες έγιναν αντικείμενο επεξεργασίας μέσω θεματικής ανάλυσης. Τα ευρήματα εμπλούτισαν τη σχετική βιβλιογραφία αναφορικά με τα γνωστικά αντικείμενα που προκάλεσαν στους/στις απόφοιτους/-ες σημαντικά διλήμματα και προβληματισμούς. Ακόμα, διεύρυναν την κατανόηση των ανάμεικτων συναισθημάτων και της δυσχερούς κατάστασης στην οποία περιήλθαν οι απόφοιτοι/-ες τμημάτων Βιολογίας, Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πολιτικών Επιστημών και Θεολογίας. Επίσης, ανέδειξαν τα βασικά εκπαιδευτικά και επαγγελματικά ζητήματα που τους/τις απασχολούν και τη σημασία ατομικών και κυρίως κοινωνικών προστατευτικών πόρων όπως η οικογένεια. Καταληκτικά, έριξαν φως στις απόψεις των αποφοίτων για την επαγγελματική συμβουλευτική και στις ανάγκες τους για τη λήψη τέτοιων υπηρεσιών κατά τη μετάβαση. Τα βασικότερα συμπεράσματα αφορούσαν την άμυνα των αποφοίτων απέναντι στη λήψη μελλοντικών επαγγελματικών αποφάσεων, την εμπειρία της μετάβασης ως απαιτητική, την περίπλοκη συναισθηματική τους κατάσταση και την αναγκαιότητα των υπηρεσιών επαγγελματικής συμβουλευτικής. Η έρευνα μπορεί να αξιοποιηθεί για τον σχεδιασμό Προγραμμάτων Επαγγελματικής Συμβουλευτικής τελειόφοιτων και αποφοίτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εύρεση εργασίας με κύριους άξονες την ανάπτυξη της αυτοδιερεύνησης και την ενημέρωση για την καλύτερη διαχείριση των μεταβάσεων της ομάδας αναφοράς.

Το παρόν συμπόσιο διερευνά τις πολλαπλές διασταυρούμενες ταυτότητες των θεραπευτών, εκπαιδευτών και εκπαιδευομένων εντός ψυχαναλυτικών θεσμών, με έμφαση στη σχεσιακή και ομαδοαναλυτική οπτική. Οι εισηγήσεις αναλύουν την ένταση ανάμεσα σε κάθετους (ιεραρχικούς) και οριζόντιους (αδελφικούς) άξονες εξουσίας, εξετάζοντας πώς η φαντασίωση της ισότητας, η θεσμική μεταβίβαση, η προβολή τιμωρητικών φαντασιώσεων και η αβεβαιότητα του ρόλου του θεραπευτή συνιστούν όχι παρεκκλίσεις, αλλά δομικά χαρακτηριστικά του σύγχρονου θεσμικού πεδίου. Κεντρική θέση κατέχει η έννοια της «θεσμικής αντοχής » στο δεοντολογικό πεδίο, ως προϋπόθεση για τη βιώσιμη εμπλοκή μέσα στο πλαίσιο της εκπαίδευσης και της θεραπείας. Το συμπόσιο συγκροτεί έναν διάλογο μεταξύ κλινικών παραδειγμάτων και θεωρητικών προβληματισμών, αναδεικνύοντας τη σημασία της αναγνώρισης της πολλαπλότητας των ρόλων, της συν-υποκειμενικότητας και της θεσμικής σκιάς για την εξέλιξη της σχεσιακής ψυχαναλυτικής σκέψης και πρακτικής. Θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στον τρόπο που ο κλάδος της συμβουλευτικής ψυχολογίας καθορίζεται από τη σχεσιακή ψυχαναλυτική οπτική.

Η ποιότητα της ζωής είναι ή θα έπρεπε να είναι δικαίωμα και σκοπός, όμως πολλοί από εμάς αν όχι οι περισσότεροι, αγωνιζόμαστε για την επιβίωση ενός Εαυτού που προσπαθεί να βρει τη μορφή του τόσο πολύ, που καταλήγει εγκλωβισμένος από τον αγώνα με τα τραύματα του, σε ένα σώμα καταπονημένο από τον πόνο και το φόβο.

Η πάλη με τα τραύματα μας, είτε σε ατομικό είτε σε συλλογικό επίπεδο, είτε αυτά είναι διαγενεαλογικά, είτε ανήκουν στο παρόν, μας καταναλώνει στο βαθμό που ο ψυχισμός μας κατακερματίζεται και βασανίζεται χάνοντας τις λειτουργιές της ζωής και ενισχύοντας αμυντικούς μηχανισμούς που κάνουν τη σχέση μας με τους «νέους» άλλους, σχεδόν αδύνατες και γεμάτες συγκρούσεις. Η ανάγκη μιας ψυχικής ταυτότητας γίνεται σκοπός ζωής.

Σε αυτό το πλαίσιο το συμπόσιο μας θα προσπαθήσει να προσεγγίσει διάφορες μορφές του τραύματος μέσα από την πράξη του θεραπευτικού έργου, σε δυαδικό και ομαδικό επίπεδο και της διυποκειμενικότητας θεραπευτή-θεραπευόμενου. Η ψυχοθεραπεία διαμεσολαβεί στην επεξεργασία του τραύματος και δημιουργεί ένα νέο ψυχικό περιβάλλον που ενισχύει τον Εαυτο και του δίνει τα εργαλεία που χρειάζεται, για να σταματήσει τη μάχη για την επιβίωση και να καλλιεργήσει ζωή και ταυτότητα.

Η συνάντηση με το σώμα αλλά και η αναγνώριση και η αποδοχή του πραγματικού Εαυτού μέσα από τη σεξουαλικότητα και τις σχέσεις μας με τον κόσμο, αποτελούν στοιχεία κλειδί για τις παρουσιάσεις του συμποσίου μας και μέσα από συγκεκριμένα περιστατικά και ποιοτικά στοιχεία της θεωρίας της σχεσιακής ψυχανάλυσης, προσπαθώντας να υπογραμμίσουμε ψυχικές διεργασίες και καταστάσεις Εαυτού που φανερώνουν το τραύμα αλλά και τους τρόπους διαχείρισής του, με σκοπό την αλλαγή, την ψυχική υγεία και μια ποιότητα ζωής. (265)

Ο κοινωνικός αποκλεισμός αποτελεί μια σύνθετη κοινωνική διαδικασία, μια αόρατη βαθιά πραγματικότητα που βιώνουν άτομα και ομάδες, που δεν τους δίνεται η δυνατότητα για ισοτιμία στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Το θέμα ως πολυπαραγοντικό δεν αφορά μόνο την απουσία πόρων αλλά την απουσία φωνής, τον στιγματισμό, την αίσθηση του «ανήκειν», την απομόνωση ακόμα και μέσα στο θεραπευτικό δωμάτιο. Η συμβουλευτική ψυχολογία αναγνωρίζει ότι ο ψυχικός πόνος συχνά έχει ρίζες στον ρατσισμό, την ομοφοβία και τον ικανοτισμό. Σε κάθε γωνιά της κοινωνίας, υπάρχουν «φωνές» που δεν ακούστηκαν ποτέ με την βαρύτητα που τους αναλογεί, μέσω του κοινωνικού αποκλεισμού τους. Φωνές πολυπολιτισμικών ανθρώπων που κουβαλούν ιστορίες εκτοπισμού και αντοχής, «άλλοι» που έγιναν «ξένοι», που περιορίζονται από σύνορα γεωγραφικά, πολιτισμικά, γλωσσικά και ψυχολογικά. Άτομα ΛΟΑΤΚΙ+ που πάλεψαν για να χωρέσουν σε γλώσσες που δεν τους περιέγραψαν. Η δική τους ρευστή ταυτότητα λειτούργησε ως ανασταλτικός παράγοντας, παραγκωνίζοντας- ή καθιστώντας περιττή την ανθρώπινη ανάγκη για αγκίστρωση σε μια κοινωνική πραγματικότητα. Νευροδιαφορετικά άτομα που αντί να ακουστούν αγνοήθηκαν ή διαγνώστηκαν και αποκλείστηκαν, μέσω μιας νευροτυπικής κανονικότητας που επιβάλλεται αντί να μετασχηματίζεται. Η παρούσα εισήγηση αποτελεί μια πρόκληση για ακρόαση. Μια ακρόαση ενεργή, μεταμορφωτική, η οποία μέσω της συμβουλευτικής, ως πράξη συμπερίληψης, η διαφορετικότητα δεν γίνεται εξαίρεση αλλά κανόνας. Ευελπιστούμε σε ένα συνδιαμορφωμένο πεδίο με πρωτοστάτη τον θεραπευτικό διάλογο, που καμία φωνή δεν περισσεύει αλλά ακούγεται, που δεν βρίσκεται στο περιθώριο αλλά στον πυρήνα. Παράλληλα, αναλύεται η ανοιχτότητα του πλαισίου, ο ρόλος του συμβούλου, η ψυχολογική του ευλυγισία, και πώς η κριτική σκέψη, η πολιτισμική ταπεινότητα και η διάθεση για αναστοχασμό, προτείνονται ως βασικά εργαλεία για μια θεραπευτικά ουσιαστική προσέγγιση. Αυτή η πρόκληση ορίζεται ως στροφή προς τον εαυτό, καθώς χωρίς αυτογνωσία και εσωτερική αλήθεια η ενσυναίσθηση μένει σε ένα επιφανειακό πλαίσιο αποδοχής. Υπάρχουν αποκλεισμοί που φαίνονται και άλλοι που κρύβονται πίσω από το βλέμμα μας. Τους βλέπουμε στ’ αλήθεια;

Η εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική Προσέγγιση έχει αναγνωριστεί ως εμπειρία προσωπικής ανάπτυξης και υπαρξιακής μεταμόρφωσης, κυρίως σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Η παρούσα διατριβή επιχειρεί να διερευνήσει πώς βιώνεται η εκπαίδευση αυτή από άτομα χωρίς επαγγελματικό υπόβαθρο στον χώρο της ψυχικής υγείας, με σκοπό να φωτίσει τον τρόπο που επηρεάζει την αυτοαντίληψη, τη στάση ζωής και τις υπαρξιακές τους επιλογές.Η μελέτη εστιάζει στην εμπειρία έξι ενήλικων συμμετεχόντων, οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει, τουλάχιστον, εκπαίδευση επιπέδου Certificate στην Προσωποκεντρική Προσέγγιση, χωρίς να διαθέτουν σχετική επαγγελματική ιδιότητα πριν την εκπαίδευσή τους. Η συλλογή των δεδομένων έγινε μέσω ατομικών, ημι-δομημένων, εις βάθος συνεντεύξεων. Η ανάλυση των αφηγήσεων πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της Ερμηνευτικής Φαινομενολογικής Ανάλυσης (IPA) (Smith et al., 2009), η οποία επέτρεψε την εννοιολογική ομαδοποίηση και ανάδυση τεσσάρων υπέρ-θεμάτων.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι συμμετέχοντες: (α) βίωσαν την εκπαίδευση ως ολοκλήρωση και διεύρυνση του εαυτού, (β) προσέγγισαν τη μαθησιακή διαδικασία ως βαθύ ταξίδι αυτογνωσίας, (γ) ανέπτυξαν μια νέα στάση ζωής ως συνεχιζόμενη υπαρξιακή διεργασία και (δ) είδαν το επάγγελμα του συμβούλου ως πολύτιμο προσωπικό δώρο. Παράλληλα, προέκυψαν δύο νέα ευρήματα: η έννοια της οριοθέτησης ως μέρος της εσωτερικής αλλαγής και το στοιχείο του πάθους για αυτογνωσία και μάθηση μέσα από πολλαπλές διαστάσεις. Η μελέτη καταλήγει με συζήτηση επί των περιορισμών και προτάσεις για μελλοντική έρευνα.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής συνδυαστικά με τις ραγδαίες εξελίξεις στον εργασιακό χώρο επιφέρουν συχνά προκλήσεις που επηρεάζουν όλες τις πτυχές ανάπτυξης του εκάστοτε ατόμου, μεταξύ των οποίων την επαγγελματική και ψυχική του υγεία, συνεπώς και την Ποιότητα Ζωής (ΠΖ) του. Το πρώτο μέρος εστιάζει στη διερεύνηση της σχέσης της Προαγωγής της Ψυχικής Υγείας (ΠΨΥ) και της ΠΖ μέσω της συμμετοχής των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα σε Προγράμματα Δια Βίου Μάθησης (ΠΔΒΜ). Παρουσιάζονται το θεωρητικό υπόβαθρο της ΠΨΥ και της ΔΒΜ. Στο δεύτερο μέρος αναδεικνύεται το ερευνητικό μέρος μιας διδακτορικής διατριβής. Αρχικά, εφαρμόζεται ποσοτική έρευνα μέσω μιας σειράς επιλεγμένων σταθμισμένων ερωτηματολογίων και εν συνεχεία, διεξαγωγή ποιοτικής έρευνας. Αξιοποιείται η Μελέτη Περίπτωσης των Δήμων του Ν. Αχαΐας, όπου διεξάγονται ημι-δομημένες συνεντεύξεις σε διοικητικούς υπαλλήλους και επαγγελματίες υγείας και πρόνοιας. Μέσα από τη διερεύνηση των κινήτρων των εργαζόμενων, που επιλέγουν να συμμετάσχουν σε κάποιο ΠΔΒΜ και των πιθανών αλλαγών που έχουν βιώσει στην επαγγελματική και οικογενειακή τους ζωή, εξετάζεται η ΠΨΥ τους, καθώς και η προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξή τους. Η συμμετοχή εργαζομένων του Δημόσιου Τομέα σε ΠΔΒΜ συμβάλλει ουσιαστικά στην ΠΨΥ τους μέσω των δεξιοτήτων και των γνώσεων, που αποκτούν, καθώς και της αύξησης της αυτοπεποίθησής τους, κατέχοντας καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της ποιότητας της επαγγελματικής και οικογενειακής τους ζωής.

Εισαγωγή: Οι εργαζόμενοι στην εκπαίδευση, λόγω των αυξημένων απαιτήσεων του ρόλου τους, καλούνται να επιδεικνύουν υψηλό βαθμό ψυχικής ανθεκτικότητας, η οποία συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της επαγγελματικής τους ζωής. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν την ποιότητα επαγγελματικής ζωής των Εξειδικευμένων Επαγγελματιών Υγείας (Ε.Ε.Υ.), οι οποίοι υποστηρίζουν μαθητές στο σχολικό πλαίσιο. Μεθοδολογία: Η μελέτη πραγματοποιήθηκε συγχρονικά από τον Νοέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 2024, σε όλα τα Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης και Υποστήριξης της Ελλάδας, με δείγμα 240 Ε.Ε.Υ. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ανώνυμα ερωτηματολόγια μέσω Google Forms, τα οποία περιλάμβαναν τις κλίμακες Ψυχικής Ανθεκτικότητας, Αυτο-συμπόνιας, Αυτοφροντίδας, Φυσικής Δραστηριότητας, Επαγγελματικής Ποιότητας Ζωής, καθώς και κοινωνικο-δημογραφικά χαρακτηριστικά. Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το SPSS. Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα έδειξαν υψηλή ανθεκτικότητα, μέτρια αυτο-συμπόνια και υψηλά επίπεδα αυτοφροντίδας. Η ικανοποίηση από τη συμπόνια και η επαγγελματική εξουθένωση βρέθηκαν να προβλέπονται από την ανθεκτικότητα και την αυτοφροντίδα, ενώ η κόπωση συμπόνιας επηρεαζόταν επίσης από την οικογενειακή κατάσταση, το μορφωτικό επίπεδο και τη σχέση εργασίας. Βασικά συμπεράσματα: Η ενίσχυση της ψυχικής ευεξίας των Ε.Ε.Υ μέσω στοχευμένων και προσαρμοσμένων στρατηγικών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη βελτίωση της απόδοσης και την αποτροπή εξουθένωσης τους. Πρακτικές εφαρμογές στο πεδίο: Συνδυάζοντας προληπτικές και υποστηρικτικές δράσεις, μπορούν να επιτευχθούν θετικά αποτελέσματα τόσο για τους Ε.Ε.Υ όσο και για την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Η παρούσα πτυχιακή εργασία επικεντρώνεται στις ψυχολογικές επιπτώσεις που βιώνουν οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, όταν εργάζονται σε δομές υποστήριξης κακοποιημένων γυναικών, όπως συμβουλευτικά κέντρα και ξενώνες φιλοξενίας. Μέσα από ποιοτική μελέτη επτά επαγγελματιών, αναδεικνύονται οι μορφές έμφυλης βίας που αντιμετωπίζουν οι ωφελούμενες και ο τρόπος με τον οποίο αυτές επηρεάζουν την ψυχική υγεία των θεραπευτών. Ειδική έμφαση δίνεται στο δευτερογενές τραύμα, στη συναισθηματική εξάντληση και στην επαγγελματική εξουθένωση. Τα ευρήματα καταδεικνύουν, πως οι συνθήκες εργασίας, η διαρκής έκθεση σε τραυματικές ιστορίες και η ελλιπής θεσμική υποστήριξη εντείνουν το ψυχολογικό φορτίο των επαγγελματιών. Ωστόσο, αναγνωρίζονται και προστατευτικοί παράγοντες, όπως η κατάλληλη εποπτεία, η συνεχής εκπαίδευση, η προσωπική ψυχοθεραπεία και η ύπαρξη συναδελφικών σχέσεων, που ενισχύουν την ανθεκτικότητα και την επαγγελματική τους λειτουργικότητα. Παράλληλα, αναδεικνύεται και το αίσθημα προσωπικής ικανοποίησης, που απορρέει από την ενδυνάμωση των ωφελούμενων και την κοινωνική προσφορά. Η μελέτη επισημαίνει την ανάγκη για θεσμική αναγνώριση των επιπτώσεων αυτών, την ανάπτυξη συστημάτων υποστήριξης για τους επαγγελματίες και την υιοθέτηση φεμινιστικής προσέγγισης στη φροντίδα των κακοποιημένων γυναικών, προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και η προστασία της ψυχικής υγείας των εργαζομένων.

Η παρούσα εργασία εξετάζει ζητήματα που αφορούν στη φροντίδα χρόνιων ψυχιατρικών ασθενών σε εξώ-νοσοκομειακή δομή ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης στη περιοχή της Στερεάς Ελλάδας.

Στόχος της μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών φροντίδας μέσα από το πρίσμα των εμπειριών και της συμβολής των επαγγελματιών υγείας που εργάζονται ή έχουν εργαστεί στην εταιρεία κοινωνικής ψυχιατρικής ‘’Π. Σακελλαρόπουλος’’ στο παράρτημα της Άμφισσας του Ν. Φωκίδας – συγκεκριμένα, των νοσηλευτών (προσώπων αναφοράς), των ψυχολόγων και των ψυχιάτρων της δομής.

Η εργασία επιδιώκει την ανάδειξη των συνθηκών εργασίας, την φιλοσοφία που διέπει τη λειτουργία της δομής αλλά και τη σημασία της κοινοτικής ψυχιατρικής συλλήβδην, στην υποστήριξη ατόμων με ψύχωση. Παράλληλα, επιχειρείται η αποδόμηση κοινωνικών προκαταλήψεων και στερεοτύπων που σχετίζονται με την ψυχική νόσο, προτάσσοντας μια ολιστική και ανθρωποκεντρική προσέγγιση της ψυχικής υγείας.

Ως ερευνητική μέθοδος επιλέχθηκε η ημί-δομημένη συνέντευξη, με τους συμμετέχοντες να επιλέγονται με τυχαία δειγματοληψία (έως δύο άτομα ανά επαγγελματικό κλάδο). Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν αναλύθηκαν με τη μέθοδο της θεματικής ανάλυσης. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν μεταξύ άλλων τη θετική επίδραση της προσωπικής σχέσης μεταξύ ασθενών και επαγγελματιών στη θεραπευτική πορεία , τη δέσμευση του προσωπικού στην παροχή ποιοτικής φροντίδας, καθώς και τις προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν στο πλαίσιο ενός απαιτητικού και ευαίσθητου επαγγελματικού πεδίου.

Παράλληλα, η μελέτη συμβάλλει στην κατανόηση του ρόλου των κοινοτικών δομών ψυχικής υγείας ως αναπόσπαστου μέρους ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού συστήματος ψυχιατρικής φροντίδας και προσφέρει εμπειρικά τεκμηριωμένα δεδομένα για τη βελτίωση των πρακτικών υποστήριξης και αποκατάστασης των ψυχικά πασχόντων.

Στην εργασία αυτή παρουσιάζεται το ψυχοεκπαιδευτικό πρόγραμμα «Μαθαίνουμε από τη δύναμη της φύσης γινόμαστε πιο ανθεκτικοί: Το Μυρμήγκι - η Πέτρα». Στόχος του είναι να δημιουργήσει ένα ενδιάμεσο κρίκο, στα πλαίσια του τυπικού προγράμματος, σύνδεσης του σχολείου με φυσικές τοποθεσίες μέσα στις οποίες οι μαθητές/τριες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης να έχουν την ευκαιρία να αποφορτιστούν, να ανακαλύψουν την τοπική βιοποικιλότητα, να κατανοήσουν την συνύπαρξη τους με το ευρύτερο περιβάλλον αλλά και να ανακαλύψουν τις προσωπικές τους δυνάμεις χτίζοντας σταδιακά την ψυχική τους ανθεκτικότητα. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα δώδεκα ενοτήτων. Οι δραστηριότητες του αντλούν έμπνευση από την εκπαίδευση στη φύση, ενώ παράλληλα αξιοποιούν την τέχνη ως διαδραστικό παιδαγωγικό εργαλείο και τεχνικές της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας. Η δημιουργία του προγράμματος πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας και εφαρμόστηκε σε 65 μαθητές/τριες σε τρία τμήματα Γυμνασίων της Λαμίας. Με βάση τα πρώτα αποτελέσματα της αξιολόγησης του, οι μαθητές/τριες στη πλειοψηφία τους απάντησαν θετικά αναφορικά με τη συμβολή του στην ενίσχυση της ψυχικής τους ανθεκτικότητας. Μέσα από τις αφηγήσεις τους εξέφρασαν ότι τους βοήθησε να ανακαλύψουν προσωπικά τους χαρακτηριστικά και να γνωρίσουν καλύτερα το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζουν. Συμπερασματικά, διαφαίνεται ότι το εν λόγω πρόγραμμα μπορεί να βοηθήσει τους/τις μαθητές/τριες να ενισχύσουν τους προστατευτικούς τους παράγοντες και να εκπαιδευτούν σε τεχνικές μέσω των οποίων μπορούν να αισθανθούν πιο ανθεκτικοί. Τέλος, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι οι μαθητές/τριες ανέφεραν ότι θα ήθελαν να εισαχθούν στα σχολεία αντίστοιχα προγράμματα και να δοθεί η ευκαιρία και σε άλλους μαθητές να συμμετέχουν.

Η παρούσα εργασία προτείνει ένα θεωρητικό και ερευνητικό πλαίσιο για τη διερεύνηση της σχέσης θετικών ψυχοκοινωνικών δυνάμεων με τους προσανατολισμούς της εργασίας, στο κρίσιμο μεταβατικό στάδιο από την τριτοβάθμια εκπαίδευση προς την αγορά εργασίας. Οι θετικές δυνάμεις που εξετάζονται περιλαμβάνουν την ελπίδα, την ψυχική ανθεκτικότητα, την ευγνωμοσύνη, τον οραματισμό μέλλοντος, το θάρρος και το ευ ζην. Οι προσανατολισμοί της εργασίας αναλύονται σύμφωνα με πολυδιάστατο μοντέλο που περιλαμβάνει διαστάσεις όπως η εργασία ως δουλειά, σταδιοδρομία, λειτούργημα, κοινωνική ενσωμάτωση και ένταση. Η θεωρητική προσέγγιση εντάσσεται στο πεδίο της Θετικής Ψυχολογίας σε σύνδεση με τη Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας. Η έρευνα υιοθετεί ποσοτική μεθοδολογική προσέγγιση, με διαστρωματικό σχεδιασμό και δείγμα τελειόφοιτων φοιτητών ή/και αποφοίτων ελληνικών πανεπιστημίων που βρίσκονται σε φάση μετάβασης. Η συλλογή δεδομένων θα πραγματοποιηθεί με χρήση σταθμισμένων και διεθνώς αποδεκτών ψυχομετρικών εργαλείων. Η στατιστική ανάλυση θα περιλαμβάνει περιγραφικά στοιχεία, ανάλυση συσχετίσεων και εφαρμογή ιεραρχικών γραμμικών μοντέλων για τη διερεύνηση της συμβολής των ψυχοκοινωνικών μεταβλητών στην πρόβλεψη των διαφορετικών τύπων επαγγελματικού προσανατολισμού. Η μελέτη φιλοδοξεί να αναδείξει θετικούς πόρους που ενισχύουν τον προσανατολισμό των νέων σε πορείες με προσωπικό νόημα, ανθεκτικότητα και σκοπό σε περιόδους αβεβαιότητας.

Οι φιλοδοξίες των νέων τείνουν να διαμορφώνονται μέσα από έναν σύνθετο συνδυασμό εσωτερικών και εξωτερικών κινήτρων, καθώς και από τον βαθμό ταύτισής τους με το κοινωνικό και ακαδημαϊκό περιβάλλον. Στόχος της έρευνας ήταν να αναδείξει τις προσδοκίες σταδιοδρομίας των απόδημων Ελλήνων προπτυχιακών φοιτητών που σπουδάζουν σε διάφορα πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, διερευνώντας τα μελλοντικά τους σχέδια ζωής και σταδιοδρομίας. Σύμφωνα με την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας δεν εμφανίζονται συναφείς μελέτες που εξετάζουν τις προσδοκίες των απόδημων φοιτητών στην Αμερική. Αξιοποιήθηκε ποιοτική μεθοδολογία για τη συλλογή των δεδομένων (N=47, 33 πανεπιστήμια) μέσω του αφηγηματικού εργαλείου «Μελλοντική Επαγγελματική Αυτοβιογραφία». Τα δεδομένα αναλύθηκαν μέσω θεματικής ανάλυσης στοχεύοντας στην ανάδειξη κύριων μοτίβων στις αντιλήψεις των συμμετεχόντων για τα μελλοντικά σχέδια. Η ανάλυση ανέδειξε 6 θεματικές κατηγορίες που συνδέονται με τις προσωπικές και επαγγελματικές προσδοκίες των νέων: 1) Ακαδημαϊκή εξέλιξη και Εκπαιδευτική κινητικότητα 2) Επαγγελματικές φιλοδοξίες υψηλού επιπέδου και καριέρα στο εξωτερικό 3) Πρόθεση για επιχειρηματικότητα και Οικονομική ανεξαρτησία 4) Εργασιακές αξίες, Ικανοποίηση και Ηθική στην εργασία 5) Δίλημμα Επιστροφής στην Ελλάδα 6) Ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής. Συμπερασματικά, τα ευρήματα αναδεικνύουν τις κεντρικές αξίες, τις προσδοκίες αλλά και την αίσθηση αβεβαιότητας που βιώνουν κάποιοι νέοι απόδημοι Έλληνες φοιτητές στις ΗΠΑ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έντονη φιλοδοξία για διαρκή εξέλιξη, στη συνάφεια σπουδών και εργασιακού πεδίου, στην επιχειρηματική διάθεση, στην ανάγκη για ανεξαρτησία και ισορροπία ζωής, καθώς και στο δίλημμα επιστροφής στην Ελλάδα. Τα ευρήματα προσφέρουν πολύτιμη κατανόηση των εμπειριών και αναγκών των συμμετεχόντων/-ουσών, ενισχύοντας στοχευμένες παρεμβάσεις συμβουλευτικής σταδιοδρομίας στον συγκεκριμένο πληθυσμό.

Οι εργασιακές αξίες αποτελούν καθοριστικό παράγοντα διαμόρφωσης των επαγγελματικών επιλογών, ιδίως την περίοδο της εφηβείας, όπου οι νέοι καλούνται να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον. Στην περίπτωση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες οι αξίες αυτές αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συνδέονται με την προσπάθειά τους να ανταποκριθούν στις κοινωνικές απαιτήσεις και να διεκδικήσουν μια εργασιακή θέση που τους αρμόζει. Στην παρούσα έρευνα διερευνήθηκαν οι εργασιακές αξίες 10 μαθητών Λυκείου με διαγνωσμένες μαθησιακές δυσκολίες μέσα από την ποσοτική και την ποιοτική μεθοδολογική προσέγγιση. Αντιστοίχως, χρησιμοποιήθηκαν το Τεστ Εργασιακών αξιών (ΤΕΡΓΑ) και η δημιουργική άσκηση «κολλάζ αξιών», τα δεδομένα της οποίας αναλύθηκαν με θεματική ανάλυση. Βρέθηκε σύγκλιση ανάμεσα στις δύο μεθόδους ως προς τις κυρίαρχες αξίες των εφήβων, αναδεικνύοντας ως προτεραιότητες για τους συμμετέχοντες το «περιβάλλον εργασίας», τις «οικονομικές απολαβές» και τον «ελεύθερο χρόνο». Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς το φύλο ή την ηλικία. Αξιοσημείωτο είναι ότι η συμπλήρωση του ΤΕΡΓΑ κατέληξε σε χαμηλές βαθμολογίες προτίμησης στις αξίες «δόξα-φήμη» και «ηγεσία-διοίκηση». Παράλληλα, η ποιοτική έρευνα έδειξε ότι οι αξίες αυτές διαμορφώνονται υπό την επίδραση παραγόντων, όπως η οικογένεια, οι οικονομικές συνθήκες της χώρας και άλλες προσωπικές εμπειρίες. Παρά τη σύγκλιση των δυο εργαλείων, παρατηρήθηκε ότι το κολλάζ ώθησε τους μαθητές στην αποτύπωση αξιών που δεν ήταν ανιχνεύσιμες από το ερωτηματολόγιο, ενώ παράλληλα έφερε στην επιφάνεια ανησυχίες και προβληματισμούς στον «αξιακό» κόσμο των συμμετεχόντων/ ουσών. Τέλος, τονίστηκε η χρησιμότητα υιοθέτησης μεικτών προσεγγίσεων στην αξιολόγηση των εργασιακών αξιών, ενώ αναδύθηκε και η ανάγκη για πιο εκτεταμένη χρήση δημιουργικών εργαλείων στη συμβουλευτική πρακτική.

Κατά τον 21ο αι., οι γνώσεις, οι δεξιότητες, οι ικανότητες και οι πληροφορίες εκλαμβάνονται ως πηγές πλούτου. Παρουσιάζονται ως οι σημαντικότερες επενδύσεις για την ατομική και κοινωνική πρόοδο· συνδέονται: πρώτον, με την αύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας των κρατών σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και δεύτερον, με την επίτευξη κοινωνικής συνοχής διαμεσολαβούμενης από την οικονομική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εργαλειακή σχέση εκπαίδευσης-οικονομίας). Η απόκτηση, η αναβάθμιση και η αντιστοίχιση δεξιοτήτων συνιστούν πολιτικές πράξεις με συγκεκριμένο αξιακό και ιδεολογικό περιεχόμενο. Η παρούσα θεματική επικεντρώνεται στην παρουσίαση των δεξιοτήτων, των ικανοτήτων και των γνώσεων του ανθρώπινου δυναμικού της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (τέως ΟΑΕΔ) υπό τη θεωρία του Ανθρώπινου Κεφαλαίου. Πρόκειται για ευρήματα πρωτογενούς ποιοτικής έρευνας εντός του νομού Αττικής που διεξήχθη το διάστημα από τις 29 Μαΐου 2024 έως τις 19 Ιουνίου 2024. Η ερευνητική στρατηγική περιλαμβάνει τη λήψη ημι-δομημένων συνεντεύξεων από δύο (2) τακτικούς υπαλλήλους και έξι (6) προϊστάμενους/ες. Το ερωτηματολόγιο δομείται στους εξής τέσσερις άξονες: α) επαγγελματική ταυτότητα, β) ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού, γ) εκπαίδευση και δ) οργανωσιακή κουλτούρα-δεξιότητες. Η ομαδοποίηση των απαντήσεων του δείγματος έγινε βάσει ανάλυσης περιεχομένου. Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι οι ερευνώμενοι/ες αναπτύσσουν γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες: α) σε μικρο-επίπεδο, μέσα από την ενασχόληση με τη δια βίου μάθηση κατά τον ελεύθερο χρόνο και β) σε μακρο-επίπεδο, κατά την άσκηση των καθηκόντων, την διατμηματική ή διϋπηρεσιακή επικοινωνία καθώς και με τη συμμετοχή σε εκπαιδεύσεις ή/και επιμορφώσεις. Πρόσθετα, αναδεικνύεται ότι συγκροτούν συμπαγή επαγγελματική ταυτότητα με δυναμική και όραμα για εξέλιξη, απομακρυνόμενη από την επιδίωξη αμιγώς οικονομικών αποτελεσμάτων. Το έργο τους δυσχεραίνεται από τη γραφειοκρατία, ενίοτε από τις αποφάσεις της ιεραρχίας και τη διαστρεβλωμένη εικόνα των πολιτών για το δημόσιο τομέα· κατά την άποψή τους, η εν λόγω εικόνα αλλάζει, επισημαίνοντας τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα του οργανισμού.

The impact of adverse life experiences on health in general and mental health in particular is clearly established in the scientific literature. As we now know, trauma is a pervasive issue affecting mental health across diverse populations.

This presentation reviews what neurobiology has to say about traumatic events and the effect they have on an individual's neurodevelopment. After discussing the current concept of what is considered a traumatic event, we will distinguish between different types of traumas, such as commission and omission trauma, and how they can affect, separately or when they occur together in people's lives. We analyse the relationship between trauma and mental health, exploring the profound impact trauma can have on individuals' psychological and social-relational well-being. By examining the various forms and sources of trauma, we uncover the wide-reaching consequences trauma can exert on individuals' emotional, cognitive, and behavioural functioning and the long-term impact on their self-concept and their relationship with significant others.

Furthermore, the presentation explores the need and the scope of trauma-based therapies in addressing the complex needs of trauma survivors. This presentation aims to provide psychologists with a comprehensive understanding of trauma's impact on mental health and equip them with practical insights into trauma-based therapeutic approaches. By fostering dialogue and collaboration within the field, we strive to enhance clinical practice and optimize outcomes for individuals navigating the complex terrain of trauma and mental health.

Κατά την εφηβεία, μια περίοδο εντατικής ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης και μεταβαλλόμενων κοινωνικών ρόλων, η οικογένεια και ιδίως η σχέση με τους γονείς διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ταυτότητας, της αυτοεκτίμησης και των προτύπων συναισθηματικής σύνδεσης. Η επίδραση της γονικής συμπεριφοράς δεν περιορίζεται μόνο στο παρόν αλλά φαίνεται να μεταφέρεται και διαγενεακά, επηρεάζοντας βαθιά τον τρόπο με τον οποίο οι έφηβοι αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους, σχετίζονται με τους άλλους και διαχειρίζονται τις προκλήσεις του σύγχρονου κοινωνικού περιβάλλοντος. Η μελέτη αυτών των ψυχοκοινωνικών διεργασιών είναι κρίσιμη για την κατανόηση των μηχανισμών ανάπτυξης και για την ανάπτυξη αποτελεσματικών παρεμβάσεων στήριξης.

Οι μελέτες που παρουσιάζονται σε αυτό το συμπόσιο διερευνούν τη σημασία της οικογενειακής δυναμικής και της γονικής επιρροής στη διαμόρφωση κρίσιμων ψυχοκοινωνικών παραμέτρων κατά την εφηβεία, όπως η ταυτότητα, η αυτοεκτίμηση και οι τύποι προσκόλλησης. Κεντρικό άξονα αποτελεί η διαγενεακή μεταφορά χαρακτηριστικών και στάσεων από τους γονείς προς τους εφήβους, καθώς και η συμβολή της ποιότητας των γονικών σχέσεων στη διαμόρφωση της εφηβικής ψυχολογίας και συμπεριφοράς.

Η πρώτη μελέτη εστιάζει στον ρόλο των γονέων στη διαμόρφωση της ταυτότητας και των κινήτρων χρήσης του Instagram, καταδεικνύοντας τη σύνδεση μεταξύ γονικής συμπεριφοράς (όπως η ζεστασιά, η υπερπροστασία και το άγχος) και των ταυτοτικών διεργασιών των εφήβων στον ψηφιακό κόσμο. Η δεύτερη μελέτη εξετάζει τη διαγενεακή μεταφορά της αυτοεκτίμησης, με έμφαση στην επίδραση της αυτοεκτίμησης της μητέρας στη διαμόρφωση της αυτοεκτίμησης των παιδιών, ιδίως των πρωτότοκων κοριτσιών. Η τρίτη εργασία διερευνά τη διαγενεακή μεταφορά της προσκόλλησης, εστιάζοντας σε ρυθμιστικούς παράγοντες όπως η συνολική αυτοεκτίμηση των γονέων, η ποιότητα της σχέσης μεταξύ τους και οι σχέσεις με συνομηλίκους.

Συνολικά, τα ευρήματα των τριών ερευνών υπογραμμίζουν τη στενή αλληλεξάρτηση μεταξύ οικογενειακού περιβάλλοντος και εφηβικής ανάπτυξης, αναδεικνύοντας την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις υποστήριξης των γονέων, με στόχο την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας και της υγιούς ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης των εφήβων.

Το συμπόσιο περιλαμβάνει τέσσερις εργασίες που χαρτογραφούν τον τρόπο με τον οποίο τα ατομικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας και οι γνωστικο-συναισθηματικοί μηχανισμοί διαμορφώνουν κρίσιμες εκφάνσεις της φοιτητικής εμπειρίας σε φοιτητές ελληνικών ΑΕΙ. Η πρώτη εμπειρική εργασία, μέσω Ανάλυσης Λανθανόντων Προφίλ, αποκαλύπτει πέντε διακριτές «ταυτότητες χιούμορ» και δείχνει ότι το επιθετικό χιούμορ συνδέεται με αυξημένες στρατηγικές συναισθηματικής χειραγώγησης. Η δεύτερη εμπειρική μελέτη ανιχνεύει τρία προφίλ που συνδυάζουν τους Πέντε Μεγάλους παράγοντες της προσωπικότητας, την εχθρική απόδοση αιτιότητας και τη συμμετοχή σε εκφοβισμό-θυματοποίηση, καταδεικνύοντας τον διττό ρόλο της προσωπικότητας ως άμεσου και έμμεσου ρυθμιστή της επιθετικότητας. Η τρίτη μελέτη συνδέει νευρωτισμό, άγχος-κατάθλιψη και αϋπνία, αναδεικνύοντας την ψυχολογική ευαλωτότητα ως κρίσιμο μοχλό αλληλεπίδρασης μεταξύ σταθερών και καταστασιακών παραγόντων υγείας. Η τέταρτη εργασία, παρουσιάζει τη βιβλιογραφική ανασκόπηση 71 ερευνών για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, εστιάζοντας σε σκοτεινά χαρακτηριστικά προσωπικότητας, την ηθική αποδέσμευση και την ακαδημαϊκή ακεραιότητα. Συλλογικά, οι εισηγήσεις αναδεικνύουν κοινά ψυχομετρικά θεμέλια (Big Five, HEXACO, Σκοτεινή Τετράδα), γνωστικές μεροληψίες και μηχανισμούς αυτορρύθμισης που λειτουργούν ως προβλεπτικοί παράγοντες τόσο προσαρμοστικών όσο και δυσπροσαρμοστικών συμπεριφορών, όπως η χειραγώγηση, ο εκφοβισμός, τα προβλήματα ύπνου και η ανεντιμότητα. Τα ευρήματα συνεισφέρουν στη διαμόρφωση στοχευμένων παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην ενίσχυση των κοινωνικών δεξιοτήτων, της ψυχικής ανθεκτικότητας και της υπεύθυνης χρήσης της τεχνολογίας στο πανεπιστημιακό περιβάλλον.

Το παρόν συμπόσιο εστιάζει στη διερεύνηση εφηβικών ψυχικών δυσκολιών που εκφράζονται μέσα από σωματοποίηση, αυτοτραυματισμό και σιγή, σε συνθήκες έντονης και συγχυτικής γονεϊκής εμπλοκής. Η σχεσιακή ψυχαναλυτική προσέγγιση, η οποία δεν εξαντλείται στη διαχείριση του συμπτώματος, αλλά αναζητά το νόημα του μέσα στη θεραπευτική σχέση, προσφέρει ένα κλινικά και θεωρητικά γόνιμο πλαίσιο για την κατανόηση αυτών των φαινομένων. Στο επίκεντρο τίθεται η σχέση, όχι μόνο ως θεραπευτικό εργαλείο, αλλά ως πεδίο όπου το υποκείμενο αναδύεται, συναντάται και ξαναγράφεται. Οι τρεις εισηγήσεις αφορούν περιστατικά εφήβων, αναδεικνύοντας τη θεραπευτική προσπάθεια συγκρότησης ενός μεταβατικού χώρου, μέσα στον οποίο η σιωπή, η εκδραμάτιση και η απόσυρση νοούνται ως μορφές «σχετίζεσθαι», έστω και ακατέργαστες. Πιο αναλυτικά, παρουσιάζεται η ψυχοθεραπευτική πορεία τριών έφηβων κοριτσιών που επέλεξαν την σιωπή είτε μέσω της απόσυρσης είτε μέσω της σωματοποίησης. Παράλληλα, εξετάζονται οι πολλαπλές επιρροές της γονεϊκής παρουσίας, η οποία ενίοτε διαταράσσει τη θεραπευτική συνθήκη μέσω παρεμβατικότητας, άρνησης αποχωρισμού ή επιβολής ελέγχου. Η θεωρητική ανάγνωση των περιστατικών αξιοποιεί έννοιες της σχεσιακής ψυχανάλυσης, εστιάζοντας όχι μόνο στην παθολογία, αλλά στη μη λεκτική και συναισθηματική επικοινωνία που συγκροτείται εντός της σχέσης. Το σώμα, ως έκφραση του ανείπωτου, συναντά τον ψυχικό χώρο της θεραπευτικής σχέσης, η οποία δύναται να μεταβολίσει τον πόνο και να λειτουργήσει ως νέος τόπος ψυχικής νοηματοδότησης. Στόχος λοιπόν του συμποσίου είναι η ανάδειξη της σημασίας της σταθερής, ανοιχτής και ανεκτικής θεραπευτικής παρουσίας σε ένα περιβάλλον όπου η σχέση είναι ασταθής. Τίθενται ερωτήματα από τις θεραπεύτριες σχετικά με τα όρια και της προκλήσεις της ψυχοθεραπευτικής προσέγγισης των εφήβων θεραπευόμενων. Αυτά τα ερωτήματα αφορούν την σχέση τόσο με τον/την έφηβο ψυχοθεραπευόμενο, αλλά και την παρεμβατικότητα των γονέων στην θεραπευτική διαδικασία.

Η εφηβεία αποτελεί μια κρίσιμη φάση έντονης ψυχολογικής και κοινωνικής εξέλιξης, κατά την οποία οι νέοι καλούνται να συγκροτήσουν την κοινωνική τους ταυτότητα. Η σύγχρονη έρευνα έχει στρέψει το ενδιαφέρον της αφενός στη σύνδεση μεταξύ της χρήσης των κοινωνικών δικτύων και της διαμόρφωσης της ταυτότητας, και αφετέρου στον ρόλο του γονικού δεσμού στην ανάπτυξη της κοινωνικής ταυτότητας, επισημαίνοντας διαφορές ανάλογα με το φύλο του εφήβου. Η ανατροφοδότηση από το διαδικτυακό περιβάλλον μπορεί να ενισχύσει την αυτοεκτίμηση (Shankleman et al., 2021), αλλά και να οδηγήσει σε αρνητικά αποτελέσματα, όπως είναι η διαδικτυακή παρακολούθηση και η εμπλοκή σε επικίνδυνες συμπεριφορές (Popovac & Hadlington, 2020). Όσον αφορά τις σχέσεις με τους γονείς, έρευνες έχουν δείξει ότι τα κορίτσια έχουν πιο θετικές σχέσεις με τους γονείς και υιοθετούν περισσότερο όλους τους τύπους ταυτότητας συγκριτικά με τα αγόρια (Imtiaz & Naqvi, 2012). Η παρούσα μελέτη διερευνά τον ρόλο των κοινωνικών μέσων, των γονικών δεσμών, των στερεοτύπων φύλου, της αυτοεκτίμησης και των σχέσεων με συνομηλίκους στη διαμόρφωση της κοινωνικής ταυτότητας στην εφηβεία. Αναλύονται τόσο οι άμεσες επιδράσεις των ανεξάρτητων μεταβλητών (γονικός δεσμός, χρήση κοινωνικών δικτύων), όσο και οι έμμεσες, μέσω διαμεσολαβητικών παραγόντων (στερεότυπα φύλου, σχέσεις με συνομηλίκους) και ρυθμιστικών (αυτοεκτίμηση). Το δείγμα της έρευνας απαρτίζεται από 383 μαθητές και μαθήτριες από περιοχές της Εύβοιας και της Αττικής, ηλικίας 14 έως 17 ετών. Τα αποτελέσματα συζητούνται σε σχέση με τις προηγούμενες μελέτες που έχουν εξετάσει τους παράγοντες που επιδρούν στη συγκρότηση της κοινωνικής ταυτότητας των εφήβων.

Η μελέτη αφορά την συσχέτιση του φόβου να «μην μείνεις εκτός από όσα συμβαίνουν γύρω σου» [Fear of Missing Out (FoMO)] και των συμπτωμάτων κατάθλιψης, ιδιαίτερα στην περίπτωση των εφήβων. Στην έρευνα συμμετείχαν 178 έφηβοι ηλικίας 13 έως 18 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μαθητές γυμνασίου και ιδιαίτερα της Γ’ Τάξης παρουσίασαν μεγαλύτερες μέσες βαθμολογίες φόβου και κατάθλιψης. Επιπλέον, διαπιστώθηκε μέτριου βαθμού θετική και στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ φόβου και κατάθλιψης. Τέλος, από τα αποτελέσματα της έρευνας προέκυψε πως ο φόβος συσχετίζεται θετικά και έντονα με την ανάγκη ενημέρωσης προς και από τους φίλους τους, ενώ ταυτόχρονα διαπιστώθηκε ότι η κατάθλιψη συσχετίζεται θετικά και μέτρια με την ανάγκη για ενημέρωση προς και από αλλά πρόσωπα εκτός από τους φίλους ενώ πολύ σημαντικό ρόλο στη σχέση κατάθλιψης και FoMO διαδραματίζουν τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.

Η παρούσα μελέτη διερευνά τον τρόπο με τον οποίο ατομικά χαρακτηριστικά των φοιτητών, όπως το φύλο, η ηλικία, η επιλογή πρώτης προτίμησης του τμήματος σπουδών και ο τόπος διαμονής, επηρεάζουν την ακαδημαϊκή προσαρμογή και επίδοση φοιτητών/τριών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με ιδιαίτερη έμφαση στον διαμεσολαβητικό ρόλο των ενδογενών και εξωγενών κινήτρων. Δύο μοντέλα ανάλυσης διαδρομών εφαρμόστηκαν, προκειμένου να διερευνηθούν οι άμεσες και έμμεσες συσχετίσεις μεταξύ των κινήτρων των φοιτητών και των ακαδημαϊκών αποτελεσμάτων, καθώς και οι επιδράσεις συγκεκριμένων δημογραφικών παραγόντων στη διαμόρφωση αυτών των συσχετίσεων. Τα ευρήματα ανέδειξαν το ενδογενές κίνητρο ως καθοριστικό παράγοντα θετικής προσαρμογής στο πανεπιστημιακό περιβάλλον και βελτιωμένης επίδοσης, ιδίως σε φοιτήτριες και φοιτητές που φοίτησαν σε τμήματα της πρώτης τους επιλογής. Επιπλέον, η ηλικία διαπιστώθηκε πως σχετίζεται σημαντικά με τις ακαδημαϊκές επιδόσεις, με τους νεότερους φοιτητές να επιτυγχάνουν υψηλότερα επίπεδα προσαρμογής και επίδοσης. Η μελέτη αναδεικνύει την αναγκαιότητα ενίσχυσης των κινήτρων ως σημαντικών παραγόντων ψυχολογικής ενδυνάμωσης και ακαδημαϊκής επιτυχίας στον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η ενσωμάτωση στοχευμένων συμβουλευτικών παρεμβάσεων στο ακαδημαϊκό πλαίσιο δύναται να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της φοιτητικής εμπειρίας και της εκπαιδευτικής πορείας, μέσω εξατομικευμένης υποστήριξης και ενίσχυσης του εσωτερικού κινήτρου. 

Το sexting αποτελεί ένα σύγχρονο φαινόμενο που συνδέεται άμεσα με την ψυχολογική ευημερία και τις διαπροσωπικές σχέσεις των νέων. Στην παρούσα εργασία εξετάζεται τόσο βιβλιογραφικά όσο και ερευνητικά η επίδραση του sexting στην ψυχοσύνθεση των νέων, οι διαφορές φύλου, η συσχέτισή του με τις διαπροσωπικές σχέσεις, καθώς και ο ρόλος διάφορων κοινωνικών παραγόντων. Η έρευνα υλοποιήθηκε με ποσοτική μεθοδολογία, μέσω ερωτηματολογίου που απευθύνθηκε σε δείγμα 145 νέων ηλικίας 18-26 ετών. Σκοπός ήταν η διερεύνηση της φύσης του sexting, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές του επιδράσεις. Χρησιμοποιήθηκαν στατιστικές μέθοδοι για την ανάλυση των δεδομένων, παρέχοντας εμπειρικές γνώσεις για τις διαφορές μεταξύ συναινετικών και μη συναινετικών πρακτικών, καθώς και για τον αντίκτυπο στις συναισθηματικές και ψυχολογικές καταστάσεις των συμμετεχόντων. Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία της συναίνεσης και της κοινωνικής υποστήριξης στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων, ενώ επιβεβαιώνουν τη συσχέτιση του μη συναινετικού sexting με τη θυματοποίηση και την ψυχολογική δυσφορία. Συνολικά, η εργασία προσφέρει μια προσεκτική και τεκμηριωμένη ανάλυση του φαινομένου του sexting και πως συνδέεται με την ψυχοσύνθεση των νέων.

Η αξιοποίηση των webinars από το Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης (ΚεΣυΨΥ) του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ) αναδεικνύεται σε πολύτιμο και καινοτόμο ψηφιακό μέσο για την υποστήριξη των φοιτητών/τριών του σε θέματα ψυχικής υγείας. Η παρουσίαση διερευνά πώς τα webinars συμβάλλουν στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση, καθώς και στην ενίσχυση της ψυχικής ευεξίας των φοιτητών/τριών, σε πρωτοβάθμια κλίμακα, προσφέροντας ευχέρεια πρόσβασης σε ψυχολογικές υπηρεσίες, ανεξαρτήτως τοποθεσίας. Με την αύξηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι εξ αποστάσεως φοιτητές/τριες, τα webinars δίνουν τη δυνατότητα στο ΚεΣυΨΥ να προσεγγίσει τα θέματα ψυχικής υγείας με έναν πιο προσιτό, σύντομο και λιγότερο στιγματισμένο τρόπο, σε ένα μεγάλο αριθμητικά κοινό, δημιουργώντας έναν ασφαλή ψηφιακό χώρο για ανοιχτό διάλογο. Παράλληλα, επιτρέπουν την εξοικείωση των συμμετεχόντων με πρακτικές στρατηγικές για την αυτοβοήθεια, την ενσυνειδητότητα (mindfulness) και την ενδυνάμωση της ψυχικής ανθεκτικότητας, εστιάζοντας σε θέματα όπως το άγχος, η κατάθλιψη και η διαχείριση του άγχους εξετάσεων. Επιπρόσθετα, συμβάλλουν στην ορατότητα και προβολή του ΚεΣυΨΥ και των υπηρεσιών του με τρόπο άμεσο και βιωματικό. Επιπλέον, αναδεικνύονται οι προκλήσεις της εφαρμογής των webinars, όπως η ανάγκη προσαρμογής του περιεχομένου σε μια ποικιλία αναγκών και η διατήρηση της προσωπικής σύνδεσης με τους φοιτητές σε ένα ψηφιακό περιβάλλον. Στόχος είναι να αναδειχθεί η σημασία αυτών των διαδικτυακών σεμιναρίων στην ενίσχυση της ψυχικής υγείας και της ευημερίας των φοιτητών, που λειτουργούν άρτια και συμπληρωματικά με τις βασικές υπηρεσίες συμβουλευτικής του ΚεΣυΨΥ, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη και καινοτόμο προσέγγιση στην ψυχολογική υποστήριξη των φοιτητών στο πλαίσιο και τη φιλοσοφία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης του ΕΑΠ.

Καθώς η ανάγκη για κατάλληλες και εφαρμόσιμες ψυχοθεραπείες που προσαρμόζονται στην εκάστοτε συμπτωματολογία ή ψυχοπαθολογία αυξάνεται συνεχώς, η Προσωποκεντρική θεραπεία προβάλλει ως μια ανθρωπιστική προσέγγιση που επιδιώκει την ενίσχυση της λειτουργικότητας του ατόμου. Ιδιαίτερα σε περιόδους παγκόσμιων κρίσεων, όπως μια πανδημία, όπου παρατηρείται αύξηση των επιπέδων άγχους και επιδείνωση της ποιότητας ύπνου, η ανάγκη για τέτοιου είδους παρεμβάσεις γίνεται εντονότερη. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να διερευνήσει την αποτελεσματικότητα της Προσωποκεντρικής συμβουλευτικής στη μείωση του άγχους και στη βελτίωση του ύπνου. Η έρευνα περιλαμβάνει εβδομαδιαίες ομαδικές συνεδρίες διάρκειας δέκα εβδομάδων με τη συμμετοχή περίπου δέκα ατόμων ανά ομάδα, ενώ παράλληλα προβλέπεται ομάδα ελέγχου σαράντα ατόμων που δεν θα λάβουν καμία θεραπευτική παρέμβαση. Μέσα από αυτή τη μεθοδολογική προσέγγιση εξετάζεται κατά πόσο μειώνονται τα συμπτώματα άγχους και βελτιώνεται η ποιότητα ύπνου, καθώς και αν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ τους. Οι συμμετέχοντες ενθαρρύνονται να επαναπροσδιορίσουν τον εαυτό τους μέσω της έκθεσης σε ένα αποδεκτικό και χωρίς όρους περιβάλλον. Η πρώτη υπόθεση της μελέτης αφορά στατιστικά σημαντική μείωση των συμπτωμάτων άγχους στην πειραματική ομάδα μετά την Προσωποκεντρική θεραπεία, η δεύτερη στη στατιστικά σημαντική μείωση των συμπτωμάτων κακής ποιότητας ύπνου και η τρίτη στη συσχέτιση μεταξύ των συμπτωμάτων άγχους και της ποιότητας ύπνου.

Η ποιότητα αποτελεί μια πολυδιάστατη έννοια που ερμηνεύεται διαφορετικά ανάλογα με το κοινωνικό, οικονομικό και πολιτιστικό συγκείμενο. Η αποτίμηση της ποιότητας αποτελεί μια δυναμική διαδικασία, προσαρμόζοντας τους όρους της ανάλογα με το πλαίσιο υλοποίησής της. Οι δείκτες ποιότητας αποτελούν εργαλεία που βοηθούν στη λήψη αποφάσεων για τη βελτίωση των συμβουλευτικών παρεμβάσεων. Τα τελευταία χρόνια, στο πεδίο της συμβουλευτικής αναπτύσσονται δείκτες και κριτήρια για την αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των συμβουλευτικών παρεμβάσεων. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται και αναλύονται δείκτες που αφορούν: α) την προετοιμασία και τη σχεδίαση της συμβουλευτικής παρέμβασης, β) το περιεχόμενό της, γ) τις διαδικασίες υλοποίησής της δ) τις μεθόδους, τις τεχνικές και τα μέσα υλοποίησής της, ε) το υλικό υποστήριξής της, στ) την επικοινωνία του συμβούλου με τον/τους συμβουλευόμενο/ους, ζ) την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που προέκυψαν από την υλοποίηση της συμβουλευτικής παρέμβασης. Από την πιλοτική εφαρμογή των δεικτών ποιότητας στο πλαίσιο υλοποίησης συμβουλευτικών συναντήσεων διαπιστώθηκε πως τόσο οι σύμβουλοι όσο και οι συμβουλευόμενοι μαθητές, χαρακτηρίζουν θετική την αξιοποίησή τους, καθώς η εφαρμογή τους στο πλαίσιο υλοποίησης της συμβουλευτικής παρέμβασης διασφαλίζει υψηλή ποιότητα στις παρεχόμενες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Παράλληλα αποτυπώνονται σημεία και διαδικασίες οι οποίες χρήζουν περαιτέρω βελτίωσης. Οι προτεινόμενοι δείκτες μπορούν να αξιοποιηθούν για την αποτίμηση της ποιότητας των συμβουλευτικών παρεμβάσεων που υλοποιούνται τόσο ατομικά όσο και ομαδικά σε όλες τις βαθμίδες και τύπους εκπαίδευσης. Σύμφωνα με όσα αναλύθηκαν για τον έλεγχο της ποιότητας των συμβουλευτικών διαδικασιών κρίνεται απαραίτητη η ύπαρξη δεικτών μέτρησης καθώς και η ανάπτυξη συστήματος διαχείρισης ολικής ποιότητας. Μέσα από την αξιολόγηση βάσει συγκεκριμένων δεικτών ποιότητας θα εξασφαλιστεί η υψηλή ποιότητα στις παρεχόμενες συμβουλευτικές υπηρεσίες και θα εντοπιστούν τυχόν αδυναμίες με στόχο την περαιτέρω βελτίωσή τους.

Η αξία της αυτοεκτίμησης και της αυτοαποτελεσματικότητας των δασκάλων για την εκπαίδευση των μαθητών έχει τεκμηριωθεί εκτενώς στην επιστημονική βιβλιογραφία, καθώς συνδέεται με την ανάπτυξη αυτών των χαρακτηριστικών και στους ίδιους τους μαθητές. Παράλληλα, η διεθνής έρευνα υποστηρίζει ότι οι μαθητές που αντιμετωπίζονται από τους εκπαιδευτικούς με βάση τις πυρηνικές συνθήκες της Προσωποκεντρικής Προσέγγισης βιώνουν ευεργετικά αποτελέσματα σε ψυχοκοινωνικό και γνωστικό επίπεδο. Η παρούσα μελέτη εξετάζει την επίδραση ενός Προσωποκεντρικού εκπαιδευτικού προγράμματος διάρκειας 31 ωρών, το οποίο σχεδιάστηκε με στόχο τη διευκόλυνση της εκμάθησης δεξιοτήτων επικοινωνίας και την ενσωμάτωση των πυρηνικών συνθηκών της Προσωποκεντρικής Προσέγγισης στην επαγγελματική ταυτότητα των συμμετεχόντων. Ειδικότερα, διερευνάται η αλλαγή της αυτοαντίληψης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης ως προς την καλλιέργεια της αυτοεκτίμησης, της αυτοαποτελεσματικότητας, της αυτοαποδοχής, της ενσυναίσθησης και του αισθήματος κοινότητας. Το δείγμα αποτελείται από 281 Έλληνες δασκάλους δημοτικών σχολείων (140 στην ομάδα παρέμβασης και 141 στην ομάδα ελέγχου), οι οποίοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια πριν, αμέσως μετά την ολοκλήρωση και τρεις μήνες μετά την παρέμβαση. Τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν περιλαμβάνουν την Rosenberg Self-Esteem Scale για την αξιολόγηση της αυτοεκτίμησης, την Generalized Self-Efficacy Scale για την αυτοαποτελεσματικότητα, την Therapeutic Attitudes Scale (με διαστάσεις αυθεντικότητας, άνευ όρων αποδοχής και ενσυναίσθησης) για την υιοθέτηση των διευκολυντικών στάσεων για τη μάθηση, την Unconditional Positive Self-Regard Scale για την αυτοαποδοχή, το Interpersonal Reactivity Index και το Toronto Empathy Questionnaire για την ενσυναίσθηση, καθώς και το Community Questionnaire για το αίσθημα κοινότητας. Τα αποτελέσματα της έρευνας καταδεικνύουν στατιστικά σημαντικές βελτιώσεις στους συμμετέχοντες της ομάδας παρέμβασης σε όλους τους ερευνητικούς άξονες ...

Η επιθετικότητα συνιστά ένα πολύπλοκο ψυχοκοινωνικό φαινόμενο, το οποίο μπορεί να λάβει ποικίλες μορφές έκφρασης, όπως η σωματική, η λεκτική και η σχεσιακή επιθετικότητα. Οι μορφές αυτές μπορεί να εκδηλώνονται είτε άμεσα, μέσω φανερών και ευδιάκριτων συμπεριφορών, είτε έμμεσα, μέσω συγκεκαλυμμένων ενεργειών. Η έγκαιρη εφαρμογή κατάλληλων παρεμβάσεων κρίνεται κρίσιμη για την πρόληψη της παγίωσης επιθετικών συμπεριφορών και των αρνητικών συνεπειών τους στη μετέπειτα ανάπτυξη του ατόμου. Η παρούσα μελέτη διερευνά την αποτελεσματικότητα του ψυχοεκπαιδευτικού προγράμματος «Κάνε τη διαφορά», το οποίο στοχεύει στη μείωση της επιθετικότητας σε μαθητές προεφηβικής ηλικίας μέσω της ενίσχυσης κοινωνικών και γνωστικών δεξιοτήτων. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει 12 ασύγχρονες διαδικτυακές συνεδρίες, βασισμένες σε μεθόδους Γνωστικής Συμπεριφορικής Θεραπείας (CBT) και τεχνικές Θετικής Ψυχολογίας. Στην έρευνα συμμετείχαν 321 μαθητές Ε΄ και ΣΤ΄ τάξης δημοτικών σχολείων, κατανεμημένοι σε πειραματική (Ν=165) και ομάδα ελέγχου (Ν=156). Η συλλογή δεδομένων πραγματοποιήθηκε σε τρεις χρονικές στιγμές (στην έναρξη, στο τέλος, καθώς και 4 μήνες μετά τη λήξη του προγράμματος) με τη χρήση σταθμισμένων εργαλείων αξιολόγησης συνολικής, σχεσιακής και επιμέρους μορφών επιθετικότητας, καθώς και κανονιστικών πεποιθήσεων σχετικά με την αποδοχή της. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν στατιστικά σημαντική μείωση τόσο στην αποδοχή όσο και στην εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς στην πειραματική ομάδα σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Τα ευρήματα τεκμηριώνουν την αποτελεσματικότητα στοχευμένων ψυχοεκπαιδευτικών παρεμβάσεων που αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες στη διαχείριση της επιθετικότητας σε μαθητές προεφηβικής ηλικίας.

Η σύγχρονη έρευνα στην ψυχολογία αναδεικνύει την ανάγκη για παρεμβάσεις που μπορούν να προσαρμόζονται δυναμικά στις ατομικές ανάγκες των συμμετεχόντων. Παραδοσιακά μοντέλα παρέμβασης, όπως τα Randomized Controlled Trials (RCTs), συχνά περιορίζονται ως προς την εξατομίκευση, αδυνατώντας να ανταποκριθούν επαρκώς στις διαρκώς μεταβαλλόμενες ψυχολογικές και συμπεριφορικές ανάγκες. Νεότεροι σχεδιασμοί, όπως ο Sequential Multiple Assignment Randomized Trial (SMART), τα Micro-Randomized Trials (MRTs) και οι Just-in-Time Adaptive Interventions (JITAI), προσφέρουν πιο ευέλικτες και δυναμικές προσεγγίσεις, επιτρέποντας την άμεση προσαρμογή των θεραπευτικών παρεμβάσεων ανάλογα με την απόκριση του κάθε συμμετέχοντα. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η παρουσίαση αυτών των καινοτόμων τύπων προσαρμοστικών παρεμβάσεων και η εξέταση της δυναμικής τους στην εξατομίκευση της θεραπείας. Οι συγκεκριμένοι σχεδιασμοί επιτρέπουν τη συνεχή αξιολόγηση και αναπροσαρμογή των παρεμβάσεων, κάτι που μπορεί να βελτιώσει την ψυχολογική ανθεκτικότητα και να αντιμετωπίσει πιο αποτελεσματικά το άγχος και την κατάθλιψη. Τα καινοτόμα αυτά μοντέλα παρέχουν ένα πλαίσιο για την ανάπτυξη πιο εξατομικευμένων και ευέλικτων θεραπευτικών παρεμβάσεων, που προσαρμόζονται στις ανάγκες του εκάστοτε πληθυσμού και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ευρέως σε κλινικά και εκπαιδευτικά περιβάλλοντα.