Πρόγραμμα Συνεδρίου

Οι διασπαστικές και προκλητικές συμπεριφορές, οι συναισθηματικές διαταραχές, οι σοβαρές δυσκολίες ψυχοκοινωνικής/σχολικής προσαρμογής μαθητών στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, που σχετίζονται με διάφορους ενδοψυχικούς, οικογενειακούς ή σχολικούς παράγοντες καθώς και ο ενδοσχολικός εκφοβισμός, συνιστούν φαινόμενα που προκαλούν υπερβολικό άγχος στους εκπαιδευτικούς. Οι τελευταίοι, συχνά, αδυνατούν να τα διαχειριστούν με αποτελεσματικό τρόπογεγονός που οδηγεί σε αντικρουόμενες ή/και ακατάλληλες στρατηγικές αντιμετώπισης. Αυτός ο φαύλος κύκλος αρνητικών και αναποτελεσματικών αντιδράσεων θέτει σε σοβαρό κίνδυνο τη σχέση εκπαιδευτικού-μαθητή, στο βαθμό που και η εμπλοκή των σχολικών ψυχολόγων είναι αποσπασματική ή ανεπαρκής (Kourkoutas & Giovazolias, 2015).

Στο παρόν εργαστήριο, στο θεωρητικό μέρος, παρουσιάζονται τα χαρακτηριστικά και οι βασικές παράμετροι παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση της «κλινικής» γνώσης των εκπαιδευτικών και των σχολικών ψυχολόγων, στο πλαίσιο ενός τριετούς προγράμματος «συμβουλευτικής πλαισίωσης/υποστήριξης και εποπτείας» (Κουρκούτας & συν. 2019).

Στο πρακτικό μέρος, η έμφαση θα δοθεί στη μελέτη περιπτώσεων«προβληματικών» μαθητών, με βάση τα ατομικά κλινικά χαρακτηριστικά, την οικογενειακή και σχολική δυναμική, το ιστορικό τραύματος, καθώς και στις δυνατότητες «συμβουλευτικής παρέμβασης» εντός του σχολικού πλαισίου.

Το εργαστήριο εστιάζει σε μια ψυχοδυναμική-συστημική οπτική ως προς τη μεθοδολογία της προσέγγισης, ενσωματώνοντας επιλεκτικά και στοιχεία art-therapy.

Με βάση ερευνητικά δεδομένα από διάφορα προγράμματα και βιωματικές αφηγήσεις εκπαιδευτικών και σχολικών ψυχολόγων, υποστηρίζεται, και θα αναλυθεί μέσα από συγκεκριμένα παραδείγματα, η αναγκαιότητα δημιουργίας ενδιάμεσων/μεταβατικών πεδίων (transitional spaces) «συμβουλευτικού και θεραπευτικού χαρακτήρα» στο σχολικό περιβάλλον.

Ειδικότητες και Αριθμός Συμμετεχόντων: 25-30 άτομα, Σχολικοί-Συμβουλευτικοί Ψυχολόγοι, Ειδικοί Παιδαγωγοί, Κοινωνικοί Λειτουργοί, Σχολικοί Σύμβουλοι, Παιδαγωγοί

Kourkoutas, E. & Giovazolias, T. (2015) School-based work with teachers: An integrative comprehensive counseling model. The European Journal of Counselling Psychology, 3(2), 137–158, doi:10.5964/ejcop.v3i2.58

Plexousakis, S., Kourkoutas, E., Giovazolias. T. & Chatira, K. (2019). School Bullying and Post-traumatic Stress Disorder Symptoms: The Role of Parental Bonding, Frontiers in Public Health- Children & Health, (i.f. 2.031), https://doi.org/10.3389/fpubh.2019.00075

Turner, Sarah and Braine, Margaret (2013) Embedding Therapeutic Training in Teacher Education: building resilience in teachers. Teacher Education Advancement Network, 5 (1). pp. 4-18.

Στο παρόν βιωματικό εργαστήριο θα εξετάσουμε πώς ο θεραπευτής, ως άνθρωπος με προσωπικά νοήματα, αξίες και υπαρξιακές θέσεις, φέρει τη δική του παρουσία στη συμβουλευτική πράξη και επηρεάζει βαθιά τη θεραπευτική σχέση. Με επίκεντρο την ανθρώπινη εμπειρία σε έναν κόσμο που συχνά χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα, κοινωνικές προκλήσεις και εσωτερικές συγκρούσεις, προσεγγίζουμε τη συμβουλευτική ως πράξη αντίστασης απέναντι στην απώλεια νοήματος και την αποξένωση. Παντρεύοντας τη φιλοσοφία και τις τεχνικές της Εστιασμένης σε Λύσεις Συμβουλευτικής με τον κλάδο της Θετικής Ψυχολογίας, διερευνούμε πώς έννοιες όπως η ελπίδα, το νόημα ζωής, η αυθεντικότητα, η αυτοφροντίδα και η αυτοσυμπόνια, το απολαμβάνειν και η επίγνωση των προσωπικών δυνατών στοιχείων λειτουργούν ταυτόχρονα ως εργαλεία και ως στάση ζωής. Οι συμμετέχοντες θα κληθούν να σταθούν με ειλικρίνεια και περιέργεια απέναντι σε ερωτήματα όπως: Σε τι ελπίζω σήμερα ως θεραπευτής; Πώς βιώνω τη δική μου καθημερινότητα; Τι νόημα έχει για εμένα η πρακτική μου; Ποιες αξίες και ποιους στόχους επιδιώκω να ενσωματώνω στη συμβουλευτική μου στάση; Πώς μπορώ να αναγνωρίζω και να ενισχύω τα δυνατά μου σημεία, ώστε να συνοδεύω καλύτερα και αυθεντικότερα τους θεραπευόμενούς μου στην ανακάλυψη των δικών τους; Το εργαστήριο συνδυάζει θεωρητική παρουσίαση της Εστιασμένης σε Λύσεις προσέγγισης με βιωματικές τεχνικές, επιδιώκοντας να ενεργοποιήσει τη συμμετοχή και την αυτοπαρατήρηση, ενώ παράλληλα ενισχύει την ικανότητα δημιουργίας ενός ασφαλούς και γόνιμου χώρου για τον κάθε συμμετέχοντα. Φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν τόπο στοχασμού, έμπνευσης και επανασύνδεσης με το «γιατί» του επαγγέλματός μας και να προσφέρει μια ριζοσπαστική αλλά ταυτόχρονα προσιτή προσέγγιση στην πρακτική της συμβουλευτικής. Απευθύνεται σε επαγγελματίες και φοιτητές στον χώρο της ψυχικής υγείας, που επιθυμούν να εμβαθύνουν στον ρόλο τους όχι μόνο ως τεχνίτες της αλλαγής, αλλά και ως φορείς ανθρώπινης παρουσίας, αυθεντικότητας και βαθύτερης υπαρξιακής προσφοράς, όπου η δύναμη της ελπίδας και του νοήματος αποτελούν τις κινητήριες δυνάμεις αλλαγής.

Το εργαστήριο αυτό προσκαλεί τους συμμετέχοντες σε ένα βιωματικό ταξίδι εξερεύνησης της βαθιάς επίδρασης του ήχου και των δονήσεων στην ψυχοσυναισθηματική μας ανάπτυξη. Βασιζόμενοι στις αρχές της μεθόδου Peter Hess, θα ανακαλύψουμε πώς οι ηχητικές συχνότητες αλληλεπιδρούν με τον εσωτερικό μας κόσμο, επηρεάζοντας τα συναισθήματα, τις σκέψεις και την εν γένει ευεξία μας. Μέσα από μια σειρά διαδραστικών δραστηριοτήτων, οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να βιώσουν άμεσα τη θεραπευτική δύναμη του ήχου, να αναπτύξουν επίγνωση των δικών τους ηχητικών τοπίων και να εμβαθύνουν στην κατανόηση της ψυχοφυσιολογίας του ήχου. Το εργαστήριο στοχεύει στην ενεργό εμπλοκή, ενθαρρύνοντας τον πειραματισμό και την προσωπική ανακάλυψη. Θα χρησιμοποιηθούν διάφορα ηχοθεραπευτικά όργανα, όπως θιβετιανές ηχογαβάθες, γκονγκ και άλλα κρουστά, για τη δημιουργία ενός υποστηρικτικού και χαλαρωτικού περιβάλλοντος. Η κορύφωση του εργαστηρίου θα είναι ένα καθοδηγούμενο ηχόλουτρο (soundbath), το οποίο θα προσφέρει μια βαθιά εμπειρία χαλάρωσης και αναζωογόνησης, ενισχύοντας την εσωτερική ισορροπία και ηρεμία. Σκοπός είναι οι συμμετέχοντες να αποκτήσουν πρακτικά εργαλεία και γνώσεις που μπορούν να ενσωματώσουν στην προσωπική τους και επαγγελματική τους ζωή, συμβάλλοντας στην αυτογνωσία και την ενίσχυση της ψυχοσυναισθηματικής τους ανθεκτικότητας.

Η οικογένεια, ιστορικά αντιλαμβανόμενη είτε ως αιτία είτε ως πεδίο σύγκρουσης στις Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ), μετασχηματίζεται σήμερα σε βασικό πυλώνα υποστήριξης και ανάρρωσης. Από τις πρώιμες θεωρίες του 19ου αιώνα, όπου η ευθύνη εναποτίθετο στους γονείς, μέχρι το ψυχοσωματικό μοντέλο του Minuchin (1970), η επιστημονική κοινότητα έχει μετακινηθεί από την ενοχοποίηση στη σύνθετη κατανόηση των οικογενειακών σχέσεων και των πολυπαραγοντικών αιτιών των ΔΠΤ. Στη σύγχρονη προσέγγιση, η εμπλοκή της οικογένειας στη θεραπεία θεωρείται αναπόσπαστο κομμάτι της φροντίδας, αναγνωρίζοντας το άγχος, την κοινωνική απομόνωση και τη συναισθηματική επιβάρυνση των φροντιστών, καθώς και την ανάγκη για ενδυνάμωση και υποστήριξη του οικογενειακού συστήματος. Το Συνεργατικό Μοντέλο New Maudsley εστιασμένο στον γονέα-φροντιστή, προσφέρει ένα δομημένο πλαίσιο ψυχοεκπαίδευσης με στόχο τη μείωση του εκφραζόμενου συναισθήματος, την ενίσχυση της οικογενειακής ανθεκτικότητας και την προώθηση της ενσυνειδητότητας στις αλληλεπιδράσεις. Παράλληλα, η ένταξη της σχεσιακής ομαδικής θεραπείας επιτρέπει στα μέλη της οικογένειας να επεξεργαστούν τους ρόλους που φέρουν στο σύστημα, να αναγνωρίσουν τις δυναμικές τους και να συνδημιουργήσουν νέους, πιο λειτουργικούς τρόπους σύνδεσης και επικοινωνίας. Το εργαστήριο περιλαμβάνει προσημείωση και παρουσίαση τεχνικών όπως η κυκλική επικοινωνία, η εξωτερίκευση της διαταραχής και η συναισθηματική καθοδήγηση, με στόχο την ενίσχυση της θεραπευτικής συμμαχίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, για πρώτη φορά, στην εισαγωγή της ομαδικής σχεσιακής παρουσίας σε ομάδες οικογενειών εντός πλαισίων διατροφικών διαταραχών, ως εργαλείο αναπλαισίωσης του πόνου, της ευθύνης και της σχέσης, ενισχύοντας την αίσθηση του ανήκειν και της κοινής πορείας προς την ανάρρωση. Εν κατακλείδι, η ενσωμάτωση της οικογένειας στη θεραπεία των Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής αποτελεί κρίσιμο βήμα για την επιτυχή ανάρρωση. Μέσω της συνεργασίας, της εκπαίδευσης και της ομαδικής υποστήριξης, δημιουργούνται νέες δυναμικές που ενισχύουν την ανθεκτικότητα, προάγουν τη μακροχρόνια ευεξία και ενδυναμώνουν το οικογενειακό δίκτυο, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ολοκληρωμένη φροντίδα και υποστήριξη.

Η Συμβουλευτική Ομηλίκων/ Ομοτίμων (Σ.Ο) είναι η παροχή υποστήριξης από εκπαιδευμένους σε βασικές δεξιότητες συμβουλευτικής εθελοντές, μη επαγγελματίες, προς ανθρώπους που διάγουν την ίδια φάση ζωής ή/και έχουν παρόμοια προβλήματα ψυχικής ή σωματικής υγείας. Η βιβλιογραφία και η πράξη δείχνουν ότι τα οφέλη από μία τέτοια υπηρεσία είναι πολλαπλά για έναν οργανισμό. Τόσο οι εθελοντές σύμβουλοι όσο και οι συμβουλευόμενοι, ενδυναμώνονται σε πολλά επίπεδα: αυτοεκτίμηση,ψυχική ανθεκτικότητα, επικοινωνιακές και κοινωνικές δεξιότητες κ.α. Το εργαστήριο απευθύνεται σε επαγγελματίες κοινωνικούς επιστήμονες σε ποικίλα πλαίσια: εκπαιδευτικούς σε σχολεία, ψυχολόγους ή κοινωνικούς λειτουργούς σε οργανισμούς/σωματεία που ασχολούνται με ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Στο πρώτο μέρος θα παρουσιαστούν εφαρμοσμένα παραδείγματα Συμβουλευτικής Ομοτίμων στην Ελλάδα και το εξωτερικό για διαφορετικές ομάδες στόχους (νοσούντες από διάφορες ασθένειες όπως καρκίνο, διαβήτη,καρδιά – προβλήματα ψυχικής υγείας, ΛΟΑΤΚΙ κ.α). Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες, μέσα από βιωματικές ασκήσεις, ομάδες εργασίας και αλληλεπίδραση, θα ευαισθητοποιηθούν και θα εκπαιδευτούν στα διαδοχικά βήματα που χρειάζεται να γίνουν για να «στηθεί» μία υπηρεσία Συμβουλευτικής Ομοτίμων σε ένα πλαίσιο.

Τα συναισθήματα διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο τόσο στην ψυχική υγεία όσο και στην ψυχική δυσλειτουργία. Ως εκ τούτου, η κατανόηση και η επεξεργασία τους αποτελούν θεμελιώδη στόχο κάθε συμβουλευτικής διαδικασίας. Η εργασία με τα συναισθήματα δεν είναι πάντοτε εύκολη, καθώς προϋποθέτει την αναγνώριση και κατανόηση πολλαπλών διαστάσεων της συναισθηματικής εμπειρίας. Ο σύμβουλος καλείται κατά την ώρα της συμβουλευτικής διαδικασίας να απαντήσει ερωτήματα όπως: Ο πελάτης απλώς μιλά για τα συναισθήματά του ή τα βιώνει; Είναι θεραπευτικά χρήσιμο να εκφράσει ή να βιώσει περαιτέρω ένα συγκεκριμένο συναίσθημα; Ο τρόπος έκφρασης συντελεί στην πρόοδο ή ενισχύει τη δυσφορία; Το συναίσθημα αυτό αποτελεί ένδειξη ψυχικής δυσλειτουργίας ή ένα βήμα προς την επεξεργασία της; Το παρόν βιωματικό εργαστήριο αποσκοπεί στην ενίσχυση της δεξιότητας των συμβούλων να εργάζονται με τα συναισθήματα με τρόπους θεραπευτικά αποτελεσματικούς. Οι συμμετέχοντες θα εισαχθούν στην έννοια των συναισθηματικών σχημάτων, στις βασικές τους διαστάσεις και στις μεθόδους μετασχηματισμού δυσπροσαρμοστικών συναισθηματικών σχημάτων σε προσαρμοστικά. Επιπλέον, θα διερευνηθούν οι βασικές κατηγορίες συναισθημάτων και θα αναλυθεί η σημασία της διάκρισης μεταξύ πρωτογενών και δευτερογενών συναισθημάτων, ώστε οι επαγγελματίες να κατανοούν καλύτερα τη λειτουργία τους στο θεραπευτικό πλαίσιο. Το εργαστήριο φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν τόπο συνάντησης θεωρίας και πράξης, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της συμβουλευτικής πρακτικής. Επιπλέον, ευθυγραμμίζεται με τους στόχους του συνεδρίου, εστιάζοντας στις σύγχρονες ανάγκες των επαγγελματιών και των πελατών τους, σε έναν κόσμο συναισθηματικά απαιτητικό και συνεχώς μεταβαλλόμενο.

Το εργαστήριο εστιάζει στην κατανόηση των αναπτυξιακών διαστάσεων της χαρισματικότητας και φωτίζει τις περιοριστικές κανονιστικές νόρμες που προσδιορίζουν την διαφορετικότητα ως απόκλιση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις προβληματικές διαδικασίες ταυτοποίησης και αξιολόγησης, όπου επικρατούν εργαλειοκρατικά, μονοδιάστατα ή ελλιπώς επικαιροποιημένα διαγνωστικά εργαλεία, που αδυνατούν να συλλάβουν την πολυπλοκότητα της χαρισματικής εμπειρίας. Οι κοινωνικές και διαγνωστικές κατασκευές συχνά επιβάλλουν ερμηνείες που στιγματίζουν τους χαρισματικούς ως "προβληματικούς", "εκκεντρικούς", "ιδιόρρυθμους" ή "αλλόκοτους", ορίζοντας ως παθολογικές, απολύτως υγιείς, εγγενείς, και δημιουργικές εκφράσεις της προσωπικότητάς τους.

Μέσα από σύντομη θεωρητική εισήγηση, παρουσίαση εμπειρικών δεδομένων, δομημένο διάλογο, και βιωματικές ασκήσεις, οι συμμετέχοντες καλούνται να αναστοχαστούν πάνω στις αναπτυξιακές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι χαρισματικοί, τις πολύπλευρες και αντιφατικές εμπειρίες τους, όπως αυτές διαμορφώνονται εντός κανονιστικών πλαισίων ―οικογένεια, σχολείο, κοινότητα, ακόμη και το θεραπευτικό δωμάτιο―, που συχνά απαιτούν ή και επιβάλλουν συμμόρφωση και εξομοίωση, αντί κατανόησης και αποδοχής της ετερότητας. Παράλληλα, εισάγονται βασικές έννοιες όπως η νευροβιολογική βάση της χαρισματικότητας και η δεξιά και αριστερή ημισφαιρική επεξεργασία, οι υπερευαισθησίες Dąbrowski, οι πρώιμες μεταγνωστικές ικανότητες, οι διαγνωστικοί και κοινωνικοί αποκλεισμοί, και η γενικότερη πολυπλοκότητα της χαρισματικότητας και των χαρισματικών.

Στόχος τού εργαστηρίου είναι η ευαισθητοποίηση των συμμετεχόντων στις πολύπλοκες εσωτερικές και εξωτερικές εντάσεις που βιώνουν τα χαρισματικά άτομα και οι οικογένειές τους, καθώς και η κατανόηση των ιδιαίτερων ψυχοσυναισθηματικών και υπαρξιακών τους αναγκών. Οι συμμετέχοντες καλούνται να διερευνήσουν κριτικά το τίμημα της προσαρμογής στην κανονικότητα, έναντι της αναζήτησης αυτογνωσίας, δημιουργικότητας και υπαρξιακής πληρότητας που συνοδεύει την αποδοχή και ενσωμάτωση της χαρισματικής ταυτότητας.

Σε αυτό το εργαστήριο θα παρουσιαστεί αναπαράσταση 45 λεπτών ατομικής συνεδρίας σχεσιακής ψυχαναλυτικής κατεύθυνσης με ‘εικονικό’ ασθενή. Θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση στο πλαίσιο συν-εποπτείας από πέντε ψυχαναλυτές, αναλύοντας το φαινόμενο της συνεδρίας ως εμπειρία «μεγάλης ομάδας» με δύο εκπροσώπους –τον θεραπευτή και τον θεραπευόμενο.Θα εστιάσουμε στην ανάδυση τραυμάτων κοινωνικού αποκλεισμού

Το παρόν βιωματικό εργαστήριο εστιάζει στον εμπλουτισμό τεχνικών που θεμελιώνονται θεωρητικά στη Θεραπείας Σχημάτων (Schema Therapy) με ιδέες που εκκινούν από τη Θεωρία του Διαλογικού Εαυτού (Dialogical Self Theory), προτείνοντας έναν εκλεκτικό τρόπο κατανόησης και αξιοποίησης των καταστάσεων του τρόπου λειτουργίας (modes) στη θεραπευτική πρακτική μέσα από το πρίσμα της εσωτερικής πολυφωνίας. Έτσι, οι καταστάσεις του τρόπου λειτουργίας αντί να προσεγγίζονται ως μεμονωμένες ή δυσλειτουργικές, εξετάζονται ως θέσεις του εαυτού, που εμπεριέχουν ανάγκες, συναισθήματα, αφηγήσεις και ενσώματα βιώματα. Οι εκφωνούμενες αυτές θέσεις συνθέτουν εσωτερικούς διαλόγους, οι οποίοι μέσα από τις διαλογικές ακολουθίες τους διαμορφώνουν εσωτερικά φαινόμενα συμφωνίας, διαφωνίας, αντιπαράθεσης. Στο πλαίσιο αυτό, τα συμμετέχοντα στο εργαστήριο άτομα θα έχουν την ευκαιρία αρχικά να εξοικειωθούν με τη θεωρητική θεμελίωση των μεθόδων συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας που θα παρουσιαστούν και στη συνέχεια με την εφαρμογή των μεθόδων αυτών. Ειδικότερα, θα έχουν την ευκαιρία να διερευνήσουν μέσα από βιωματικές ασκήσεις κυρίαρχες εσωτερικές φωνές τους, αξιοποιώντας τις τεχνικές της «εργασίας με καρέκλες» (chairwork) και της αναπλαισίωσης νοερών εικόνων (imagery rescripting). Στόχος του εργαστηρίου είναι η εξοικείωση των επαγγελματιών ψυχικής υγείας με τεχνικές διερεύνησης των επιμέρους διαστάσεων των καταστάσεων του τρόπου λειτουργίας, συμβάλλοντας έτσι στην προαγωγή της εσωτερικής πολυφωνίας και στην ενίσχυση της συνοχής του εαυτού του θεραπευόμενου/συμβουλευόμενου ατόμου. Τέλος, θα επικεντρωθούμε στις δυνατότητες εφαρμογής των τεχνικών αυτών σε διάφορα συμβουλευτικά και θεραπευτικά πλαίσια κατά την κλινική πρακτική με άτομα, ζευγάρια και οικογένειες.

Η συνηγορία αποτελεί βασική διάσταση του ρόλου των ψυχολόγων και άλλων επαγγελματιών ψυχικής υγείας που εργάζονται με παιδιά και εφήβους. Η συνηγορία περιλαμβάνει διαφορετικές δραστηριότητες, από την ενασχόληση και την υποστήριξη ατόμων και ομάδων έως την επικοινωνία και την εμπλοκή με συστήματα, με στόχο πάντα την κοινωνική αλλαγή και κατ’ επέκταση την ευζωία των ατόμων. Όμως, η αβεβαιότητα, η αδιαφορία και κυρίως η άγνοια αναφορικά με τους τρόπους εμπλοκής λειτουργούν αναχαιτιστικά στην εξάσκηση αυτής της διάστασης του ρόλου των ψυχολόγων.Το παρόν βιωματικό εργαστήριο αποσκοπεί στην καλλιέργεια δεξιοτήτων συνηγορίας σε ψυχολόγους και άλλους επαγγελματίες ψυχικής υγείας που εργάζονται με παιδιά και εφήβους εντός και εκτός του σχολικού συστήματος. Οι συμμετέχοντες/ουσες αναμένεται (α) να συζητήσουν τις θεμελιώδεις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και της συνηγορίας και της σύνδεσης αυτών με την ψυχολογική θεωρία, έρευνα και σχολική πράξη, (β) να αναστοχαστούν για τη δική τους θέση μέσα στα συστήματα στα οποία υπεισέρχεται η επαγγελματική τους ταυτότητα, και (γ) να δημιουργήσουν προτάσεις για εφαρμογή του ρόλου της συνηγορίας σε μίκρο-, μέσο- και μάκρο-επίπεδο, με κέντρο την καλλιέργεια ενσυναισθητικής κατανόησης και σεβασμού των παιδιών, των εφήβων και των οικογενειών τους. Στις βασικές επιδιώξεις του εργαστηρίου συγκαταλέγεται και η ενδυνάμωση των επαγγελματιών ως συνήγοροι, οι οποίοι με τη σειρά τους μέσω της διαλεκτικής συμβουλευτικής θα προάγουν ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης και εν τέλει την ευζωία μαθητών/τριών από ευάλωτες και μειονοτικές ομάδες. Το συγκεκριμένο εργαστήριο στηρίζεται σε βιωματικές μεθόδους, με τα κύρια εργαλεία να αποτελούν το παιχνίδι ρόλων, οι αναστοχαστικές ασκήσεις και η μελέτη περίπτωσης.

Η εκλαΐκευση της ψυχολογίας μέσω των social media αναδεικνύει μια νέα εποχή, όπου η επιστημονική εγκυρότητα συχνά υποχωρεί απέναντι στην εικόνα και τη δημοφιλία. Οι θεραπευτές εκτίθενται μαζικά, συχνά επιλέγοντας έναν ρόλο «influencer» που αντανακλά ναρκισσιστικές πλευρές και τροφοδοτεί ένα κοινό που δεν αναζητά απαραίτητα θεραπεία, αλλά ψευδο-παρηγοριά ή ταύτιση. Οι ασθενείς σαγηνεύονται από την επιμελημένη εικόνα και καθοδηγούνται από φαντασιώσεις, παρά από επιστημονικά ή θεραπευτικά κριτήρια. Παράλληλα, η Τεχνητή Νοημοσύνη εισέρχεται στον χώρο της ψυχικής υγείας, εντείνοντας το φαινόμενο της τεχνητής σχέσης και μεταθέτοντας τη μεταβίβαση σε άψυχα μέσα. Από το πάνελ αυτό θα ακουστούν φωνές που σκύβουν κριτικά επάνω στις παραπάνω μετατοπίσεις· θα αναδειχθεί η ναρκισσιστική παγίδα του θεραπευτή που επιθυμεί να γίνει ορατός – και όχι απλώς παρών· θα συζητηθεί η δυναμική της εικονικής μεταβίβασης, όταν ο θεραπευτής επιλέγεται όχι για τη στάση του, αλλά για την ψηφιακή του περσόνα· θα αναλυθεί η ψευδής εγγύτητα που προσφέρουν τα ψηφιακά συστήματα συνομιλίας και το πώς η ανάγκη για σχέση εκτονώνεται σε μία βολική, αλλά άψυχη και μονόπλευρη αλληλεπίδραση. Τέλος, θα τεθεί το ερώτημα της δεοντολογίας και της επαγγελματικής ευθύνης: ποια πρέπει να είναι η ηθική στάση του επαγγελματία ψυχικής υγείας στο νέο τοπίο, ποιο είναι το όριο ανάμεσα στη διάχυση και τη διαφθορά του θεραπευτικού ρόλου, πώς ο θεραπευτής παραμένει παρών χωρίς να καθίσταται προϊόν. Το πάνελ εστιάζει στη σύνθετη ψυχοκοινωνική συνθήκη που καλούνται να διαχειριστούν οι σύγχρονοι θεραπευτές και ανοίγει χώρο για θεωρητική σκέψη, κλινική μαρτυρία και αναστοχασμό.

Τι γεννιέται όταν κάποιος παραμένει δίπλα μας, ακόμα κι όταν δεν μπορούμε να μιλήσουμε; Όταν η σιωπή, ο θυμός ή το τραύμα δεν φοβίζουν, αλλά προσκαλούν τον άλλον να μείνει, να δει, να νιώσει, να ακούσει; Σε αυτό το πάνελ, τέσσερις διαφορετικές θεραπευτικές διαδρομές φωτίζουν πώς η αυθεντική παρουσία του θεραπευτή και η ανθεκτική συνύπαρξη μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρες προς τον εαυτό και τους άλλους. Η εμπειρία ενός παιδιού με ΔΕΠ-Υ δείχνει πως η λογοθεραπεία, όταν εμπλουτίζεται από τη σχεσιακή προοπτική, μετατρέπεται σε έναν ζωντανό διάλογο που αναγνωρίζει την αντίσταση ως μορφή επικοινωνίας. Στην περίπτωση εφήβου με αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας, η θεραπευτική πορεία ανέδειξε τη συμβολή της σχεσιακής ψυχανάλυσης σε έναν τομέα όπου κυριαρχούν οι γνωστικές και συμπεριφορικές παρεμβάσεις. Η αυθεντική παρουσία του θεραπευτή και η διατήρηση της σχέσης ακόμη και μέσα από στιγμές απόσυρσης και απορρύθμισης, άνοιξαν νέες δυνατότητες για συναισθηματική εμπλοκή και σύνδεση. Σε ομάδα δύο εφήβων με πρόσφατη ανακοίνωση διάγνωσης αυτισμού, η δυναμική της ομάδας και η στήριξη των γονέων επέτρεψαν τη σταδιακή μετακίνηση από την άρνηση στην αποδοχή, με τη φωνή να αποκτά συναισθηματική βαρύτητα. Τέλος, σε περίπτωση νεαρού ενήλικα με τραυλισμό, η μετάβαση από τη λογοθεραπεία στη σχεσιακή ψυχοθεραπεία φανέρωσε ότι το σύμπτωμα δεν είναι τεχνική δυσκολία, αλλά έκφραση ενός κατακερματισμένου ψυχισμού· η επεξεργασία αυτών ενίσχυσε την ενσωμάτωση της φωνής και της ομιλίας, οδηγώντας σε μείωση των συμπτωμάτων και ψυχική ανασυγκρότηση. Μέσα από τις εισηγήσεις αναδεικνύεται πώς η φωνή, η ταυτότητα και η δυνατότητα σύνδεσης δεν επιβάλλονται, αλλά γεννιούνται μέσα σε έναν ασφαλή, σχεσιακό χώρο. Η θεραπευτική πράξη παρουσιάζεται ως τόπος αμοιβαίας μεταμόρφωσης, όπου ο λόγος αποκτά νόημα μέσα από τη συνάντηση, και η συμβουλευτική επαναπροσδιορίζεται ως σχέση αναγνώρισης και αμοιβαίας παρουσίας.

Οι δύο Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης «Βαμβακάρειο» που λειτουργούν στο Δήμο Αχαρνών φιλοξενούν συνολικά δεκαοχτώ ενήλικες με νοητική αναπηρία και αναπτυξιακές διαταραχές. Μέσω της παρουσίασης εστιάζουμε στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε την ομαδική συμβουλευτική συνδιάζοντάς τη με τη χρήση ζωγραφικής και θεάτρου για την υποστήριξη των ενοίκων των Στεγών. Πραγματοποιούνται τέσσερις ομάδες με συχνότητα μία φορά την εβδομάδα. Δύο ομάδες εννέα ατόμων με χρήση ζωγραφικής και δύο ομάδες εννέα ατόμων με χρήση θεάτρου. Στόχος των ομάδων συμβουλευτικής μέσω τέχνης είναι η δημιουργία ενός ασφαλούς χώρου έκφρασης, όπου οι ένοικοι επικοινωνούν μέσα από δημιουργικές διαδικασίες, ξεπερνώντας τις γλωσσικές και γνωστικές δυσκολίες που συχνά αποτελούν αιτίες δυσκολίας έκφρασης και απομόνωσης. Η ζωγραφική μέσα από τις επιλογές που προσφέρει σε χρώματα και σχήματα λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης της έκφρασης των συναισθημάτων. Οι θεατρικοί ρόλοι παρέχουν χώρο εξάσκησης κοινωνικών δεξιοτήτων, προσομοίωσης καταστάσεων της καθημερινότητας και ανάπτυξης της ενσυναίσθησης. Οι συμμετέχοντες στις ομάδες αντλούν ικανοποίηση από τη διαδικασία της δημιουργίας των έργων τους, ενώ παράλληλα εξασκούν την αλληλεπίδραση και τη συνύπαρξη με άλλους ανθρώπους. Οι άνθρωποι με Αναπηρία ζουν μέσα σε έναν κόσμο που σχεδόν πάντα λειτουργεί σε διαφορετικούς ρυθμούς από τους ίδιους και πολύ συχνά παρατηρείται ότι η προσαρμογή στον κόσμο γίνεται με άγχος. Ο ρόλος της συμβουλευτικής εδώ εστιάζει στη διατήρηση και ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων για μια ζωή καλύτερης ποιότητας με περισσότερες ευκαιρίες και μεγαλύτερο έλεγχο των επιλογών, την ενδυνάμωση, τις ψυχο-εκπαιδευτικές παρεμβάσεις και τη διαχείριση των συναισθημάτων που μπορεί να βιώνονται ως δυσφορικά και αποτρεπτικά για την ένταξη στο κοινωνικό περιβάλλον.

Η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση αποτελεί σημαντικό σταθμό για τα άτομα με αναπηρία, αλλά η πρόσβασή τους αποτελεί πρόκληση, λόγω των χαμηλών ποσοστών φοίτησης. Συγχρόνως, οι δεξιότητες αυτοσυνηγορίας αποτελούν ένα σημαντικό εφόδιο, ώστε να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες της φοίτησής τους. Σκοπός της έρευνας ήταν να διερευνήσει: (1) τις ανάγκες των φοιτητών/φοιτητριών με αναπηρία σχετικά με την πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και (2) τα προγράμματα παρέμβασης ενίσχυσης της αυτοσυνηγορίας. Για τη μελέτη των παραπάνω πραγματοποιήθηκε αφηγηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση. Η συλλογή των δεδομένων διήρκησε από τον Αύγουστο έως τον Σεπτέμβριο του 2024. Από τη μελέτη της διεθνούς βιβλιογραφίας αναδείχθηκαν οι εξής ανάγκες για τη φοίτηση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία: αποδοχή και ενημέρωση, παροχή υπηρεσιών υποστήριξης, ενίσχυση δεξιοτήτων αυτοσυνηγορίας, αυτοπροσδιορισμού και ανεξαρτησίας, ενίσχυση της σχέσης με το εκπαιδευτικό προσωπικό, διασφάλιση της πρόσβασης και εμπλοκή της οικογένειας ειδικά κατά τη διαδικασία της μετάβασης. Περαιτέρω μελετήθηκαν έξι προγράμματα παρέμβασης που στοχεύουν στην ενίσχυση της αυτοσυνηγορίας εστιάζοντας στη γνώση δικαιωμάτων, στην ενίσχυση του αυτοπροσδιορισμού και στη διεκδίκηση ακαδημαϊκών διευκολύνσεων. Μέσα από την παρούσα βιβλιογραφική έρευνα, παρέχονται πολύτιμα δεδομένα για τη βελτίωση πολιτικών συμπερίληψης και υποστήριξης φοιτητών/φοιτητριών με αναπηρία, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών και διοικητικών παρεμβάσεων από πανεπιστημιακούς φορείς, υπηρεσίες και διδακτικό προσωπικό. Αποτελεί, επίσης, υλικό για την ανάπτυξη ολοκληρωμένων προγραμμάτων παρέμβασης αυτοσυνηγορίας, και για τον τομέα της Συμβουλευτικής στην Ειδική Αγωγή.

Η παρούσα μελέτη αποτελεί μία ποσοτική, συγκριτική, συγχρονική έρευνα με σκοπό τη διερεύνηση των διαφορών μεταξύ ατόμων με και χωρίς οπτική αναπηρία αναφορικά με τις διαστάσεις της αναδυόμενης ενηλικίωσης στην Ελλάδα. Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 140 άτομα ηλικίας 18-29 ετών, εκ των οποίων 70 άτομα με πιστοποιημένη οπτική αναπηρία και 70 άτομα χωρίς οπτική αναπηρία. Στους συμμετέχοντες χορηγήθηκε το σταθμισμένο εργαλείο IDEA που αξιολογεί τις αναπτυξιακές διαστάσεις της αναδυόμενης ενηλικίωσης, όπως ορίστηκαν από τον Arnett, καθώς και μία σειρά από δημογραφικές ερωτήσεις. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα με οπτική αναπηρία εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα πειραματισμού και εστίασης στον εαυτό, ενώ τα άτομα χωρίς οπτική αναπηρία ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα αρνητισμού/αστάθειας. Επιπλέον, βρέθηκε ότι για τις υποκλίμακες Πειραματισμός – Δυνατότητες και Αρνητισμός – Αστάθεια, του εργαλείου IDEA, ο δημογραφικός παράγοντας φύλο είναι στατιστικά σημαντικός. Φαίνεται να επιβεβαιώνονται οι κοινωνικές προκαταλήψεις προς τα άτομα με οπτική αναπηρία καθώς και η ανάγκη τους για προσβασιμότητα και αποδοχή. Χρειαζεται να καταβάλουν περισσότερη προσπάθεια ώστε να αποδείξουν ότι είναι ικανά και αυτόνομα. Σχετικά με την υποκλίμακα Αρνητισμός/ Αστάθεια όπου τα επίπεδα είναι πιο αυξημένα στα άτομα χωρίς αναπηρίες, ενδεχομένως το αίσθημα αυτό να προξενείται από τις κοινωνικές πιέσεις που δέχονται οι νέοι για σταθερότητα από τη στέγαση μέχρι την εργασία όπου στην περίπτωση των ατόμων με οπτική αναπηρία, οι κοινωνικές απαιτήσεις δεν είναι τόσο έντονες. Επιπλέον, στα αποτελέσματα της έρευνας, οι γυναίκες φαίνεται να επωμίζονται ακόμα πιέσεις για ανάληψη παραδοσιακών ρόλων σε σύγκριση με τους άνδρες. Στην έρευνα, αναδεικνύεται η ανάγκη χάραξης κοινωνικής πολιτικής και προσβασιμότητας για τους νέους και τις νέες συνολικά, με ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες των ατόμων με οπτική αναπηρία για εκπαιδευτικές και επαγγελματικές ευκαιρίες.

Η παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει τα δεδομένα ποιοτικής έρευνας σχετικά με την εμπειρία της αποκατάστασης ανθρώπων που χρησιμοποιούν τεχνητά μέλη. Στο αρχικό στάδιο, ο ρόλος της Συμβουλευτικής είναι να βοηθήσει το άτομο ναεπεξεργαστεί την απώλεια και να διαχειριστεί συναισθήματα άγχους και θλίψης που συχνάφαίνεται να παρουσιάζονται (Scherer, 2010). Παράλληλα, ενισχύεται η ψυχική ανθεκτικότητα και καλλιεργείται μια στάση αποδοχής απέναντι στη νέα σωματική εικόνα. Η συμβουλευτική λειτουργεί ενισχυτικά στην ενσωμάτωση της πρόθεσης χρήσης τεχνητού μέλους, στην ενθάρρυνση της συμμετοχής στο πρόγραμμα αποκατάστασης και στη στη διαδικασία αποκατάστασης και επανένταξης στη ζωή (Hiranaka, 2023•Gallagher & MacLachlan, 2013).Σκοπός της μελέτης είναι να κατανοήσει τη φαινομενολογική εμπειρία της χρήσης προθετικών,και να προταθούν χρήσιμες πρακτικές για τη συμβουλευτική κατά την αποκατάσταση. Η παρούσα έρευνα διεξήχθη μέσω ποιοτικής μεθοδολογίας. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω 12 ημι-δομημένων συνεντεύξεων, με συμμετέχοντες άνδρες (29 ως 65 ετών) που χρησιμοποιούν πρόθετο πόδι. Ως μέθοδος ανάλυσης των δεδομένων, χρησιμοποιήθηκε η Ερμηνευτική Φαινομενολογική Ανάλυση (Smith, Flowers, Larkin & Tindall,2009) . Οι συμμετέχοντες αναφέρθηκαν στην εμπειρία του ακρωτηριασμού και της χρήσης πρόθεσης, στην εικόνα του σώματος, καθώς και στις δυσκολίες, τα εμπόδια, τους υποστηρικτικούς παράγοντες και τη διαδικασία αυτογνωσίας και ανάπτυξης. Στο πλαίσιο των ευρημάτων συζητείται η επίδραση της ψυχολογίας των ασθενών στην αποκατάσταση και ο ρόλος της Συμβουλευτικής στην προετοιμασία του ασθενούς για το νέο μέλος και την αποκατάσταση, τη διαχείριση της νέας εικόνας σώματος, την ενημέρωση του κοινωνικού δικτύου τους και την άρση του κοινωνικού στίγματος.

Η παρούσα εργασία διερευνά τον ρόλο της συμβουλευτικής σε παιδιά με μη τυπική ανάπτυξη, με έμφαση στη χρήση ψυχοκινητικών δραστηριοτήτων, ρυθμικής, γλωσσικής και κοινωνικοσυναισθηματικής παρέμβασης. Σκοπός είναι να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο η ολιστική και πολυαισθητηριακή προσέγγιση μπορεί να ενισχύσει τη συναισθηματική ρύθμιση, τη γλωσσική έκφραση και τη σωματική επίγνωση παιδιών με αναπτυξιακές δυσκολίες στο πλαίσιο της ειδικής αγωγής. Η μεθοδολογία βασίστηκε σε συνδυασμό ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή έξι παιδιών ηλικίας 4–6 ετών. Η παρέμβαση διήρκεσε δώδεκα εβδομάδες και περιλάμβανε οργανωμένες συνεδρίες με ψυχοκινητικές δραστηριότητες, ρυθμικά παιχνίδια με χρήση ήχου και λόγου, καθώς και τεχνικές συναισθηματικής αναγνώρισης και ενίσχυσης κοινωνικών δεξιοτήτων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου, στο οποίο τα παιδιά ένιωθαν αποδοχή και ελευθερία έκφρασης, στοιχείο που ενίσχυσε την ενεργή συμμετοχή και το αίσθημα συναισθηματικής σύνδεσης. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω παρατήρησης, ερωτηματολογίων προς τους γονείς και ημι-δομημένων συνεντεύξεων. Τα αποτελέσματα κατέδειξαν θετική επίδραση στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, στη γλωσσική πρωτοβουλία και στον κινητικό συντονισμό των παιδιών. Παρατηρήθηκε επίσης ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της συναισθηματικής έκφρασης, ενώ οι γονείς ανέφεραν βελτίωση στη συμπεριφορά και τη συνεργατικότητα των παιδιών στο σπίτι. Συμπερασματικά, η συμβουλευτική μέσω ψυχοκινητικών και πολυαισθητηριακών προσεγγίσεων αποτελεί αποτελεσματικό εργαλείο υποστήριξης της ολόπλευρης ανάπτυξης παιδιών με μη τυπική ανάπτυξη. Πρακτικές εφαρμογές περιλαμβάνουν τη διεπιστημονική συνεργασία, την επιμόρφωση εκπαιδευτικών και την ενσωμάτωση παρόμοιων παρεμβάσεων στο σχολικό πρόγραμμα ειδικής αγωγής.

Οι ραγδαίες εξελίξεις στον τομέα των ψηφιακών τεχνολογιών μετασχηματίζουν τη συμβουλευτική ψυχολογία, αναδιαμορφώνοντας τόσο τις μορφές παροχής υπηρεσιών όσο και την ίδια τη θεραπευτική σχέση. Η χρήση ψηφιακών εφαρμογών ψυχικής υγείας, πλατφορμών τηλεσυμβουλευτικής, εργαλείων βασισμένων στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και τεχνολογιών παρακολούθησης δεδομένων συμπεριφοράς, προσφέρει νέες δυνατότητες στον σύμβουλο-ψυχολόγο για πιο άμεση, ευέλικτη και εξατομικευμένη υποστήριξη του συμβουλευόμενου. Η παρούσα εισήγηση εστιάζει στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών ως ενισχυτικών εργαλείων της θεραπευτικής διαδικασίας και όχι ως ανταγωνιστικών προς τη θεραπευτική παρουσία. Ο σύμβουλος μπορεί να αξιοποιήσει την τεχνολογία για τη συστηματική παρακολούθηση ψυχοσυναισθηματικών δεδομένων (μέσω wearables), τη χρήση εφαρμογών για ψηφιακά ημερολόγια και ερωτηματολόγια αυτοπαρατήρησης, καθώς και για την απομακρυσμένη υποστήριξη πελατών σε γεωγραφικά ή κοινωνικά αποκλεισμένες περιοχές. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία μπορεί να ενισχύσει την ψυχοθεραπευτική συμμαχία μέσω εργαλείων που ενδυναμώνουν τον θεραπευόμενο και προάγουν την ενεργό συμμετοχή του. Παράλληλα, επισημαίνονται προκλήσεις που αφορούν την προστασία της ιδιωτικότητας, την ασφαλή αποθήκευση δεδομένων, τον κίνδυνο αποπροσωποποίησης της παρέμβασης και την ανάγκη ψηφιακής επάρκειας των επαγγελματιών. Τέλος, προτείνεται ένα θεωρητικό και πρακτικό πλαίσιο για την υπεύθυνη και δεοντολογικά τεκμηριωμένη ενσωμάτωση των τεχνολογιών στην κλινική πράξη, που να στηρίζεται στις αρχές της ενσυναίσθησης, της παρουσίας και της ασφάλειας, καθιστώντας την τεχνολογία σύμμαχο στην ανθρώπινη επαφή – και όχι υποκατάστατό της.

Η παρούσα εργασία, που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού μαθήματος “Οι σύγχρονες προκλήσεις των εξαρτήσεων με τη χρήση των νέων τεχνολογιών” μέσω της δημιουργίας της ιστοσελίδας SafeSocial, παρουσιάζει μια ψηφιακή πλατφόρμα με σκοπό την ενημέρωση, την υποστήριξη και την παροχή υπηρεσιών για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των χρηστών. Σκοπός της εργασίας είναι η αναδειξη της ανάγκη για επαναπροσδιορισμό του ρόλου των επαγγελματιών ψυχικής υγείας, οι οποίοι καλούνται πλέον να εστιάζουν και σε προβλήματα που απορρέουν από την ψηφιακή ζωή, όπως η παραβίαση προσωπικών δεδομένων, η διαδικτυακή κακοποίηση, οι εθιστικές συμπεριφορές και η επιβάρυνση της ψυχικής υγείας λόγω έκθεσης σε ψηφιακούς κινδύνους. Η πρωτοβουλία SafeSocial απευθύνεται σε μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες που έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με τις προκλήσεις του ψηφιακού κόσμου. Αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για κάθε φορέα που επιθυμεί να ενισχύσει την ψηφιακή παιδεία και προστασία των νέων και να παρέχει υποστήριξη και καθοδήγηση σε όσους αντιμετωπίζουν ζητήματα σχετικά με το ψηφιακό περιβάλλον. Οι δράσεις περιλαμβάνουν ατομική υποστήριξη, ψηφιακή εκπαίδευση στα σχολεία, επιμορφώσεις γονέων και καθηγητών, αξιολόγηση προφίλ, και πρακτικούς οδηγούς για την ασφαλή χρήση των social media. Η σύνδεση της προστασίας δεδομένων με την ψυχική υγεία απαιτεί μια προσέγγιση που συνδυάζει την εκπαίδευση, την ενδυνάμωση και την εξατομικευμένη συμβουλευτική παρέμβαση.

Η παρούσα έρευνα εξετάζει τις στάσεις και τις αντιλήψεις των Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Συμβουλευτικής αναφορικά με την εφαρμογή της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στη Συμβουλευτική Διαδικασία (ΑΙ Coaching), στο πλαίσιο των σύγχρονων τεχνολογικών εξελίξεων. Μέσα από μία μικτή μεθοδολογική προσέγγιση, συνδυάστηκε η ποσοτική ανάλυση ερωτηματολογίων Επαγγελματιών Συμβουλευτικής (N=353) με την ποιοτική διερεύνηση μέσω τριών ομάδων εστίασης σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Τα ευρήματα δείχνουν ότι, παρά τη σχετική έλλειψη εκπαίδευσης στο αντικείμενο (μόλις 27,5% έχει παρακολουθήσει σχετικό σεμινάριο), οι επαγγελματίες δείχνουν ενδιαφέρον (90,6%) για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων τους ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της εποχής της AI. Ενώ πολλοί δηλώνουν εξοικειωμένοι με τη γενική χρήση της AI, μόνο ένας στους δύο γνωρίζει ή έχει χρησιμοποιήσει εργαλεία AI-Coaching. Οι στάσεις απέναντι στη χρήση της AI είναι κυρίως αναστοχαστικές και κριτικές, με το 74,2% να θεωρεί ότι τα αποτελέσματα των εργαλείων AI πρέπει να ενσωματώνονται με ευθύνη και επαγγελματική κρίση. Παράλληλα, μέσω των ομάδων εστίασης καταγράφηκαν μεν σημαντικοί προβληματισμοί για ζητήματα απορρήτου, απώλειας ανθρώπινης σύνδεσης, στερεοτυπικών παρεμβάσεων και ηθικών διλημμάτων, φανερώθηκαν όμως και σημεία, όπου η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να φανεί ιδιαίτερα ωφέλιμη ως εργαλείο τόσο για τον Σύμβουλο όσο και για την ίδια τη Συμβουλευτική Διαδικασία. Τονίζεται η ανάγκη για εκπαίδευση σε δεοντολογικά θέματα, τεχνική κατανόηση, πλαισίωση των αποτελεσμάτων και ενίσχυση των οριζόντιων δεξιοτήτων ανθρωπινότητας. Η έρευνα αναδεικνύει την απαίτηση για ολιστική και ισόρροπη ενσωμάτωση της AI, όπου η τεχνολογία λειτουργεί υποστηρικτικά και όχι αντικαταστατικά προς τον ανθρώπινο παράγοντα και επιδιώκει να συμβάλει στη σύγχρονη διεθνή έρευνα.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι σημαντικά για τη διατήρηση κοινωνικών σχέσεων και υποστήριξης, ειδικά για φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από το σπίτι τους και αντιμετωπίζουν αυξημένες απαιτήσεις προσαρμογής. Σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία, η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να ενισχύσει τη σύσφιξη σχέσεων με ήδη υπάρχοντες δεσμούς και τη δημιουργία νέων κοινωνικών δικτύων. Ωστόσο, η υπερβολική ή μη προσαρμοστική χρήση τους ενδέχεται να συνδέεται με ακαδημαϊκές δυσκολίες και μειωμένη ευζωία. Η παρούσα μελέτη χρησιμοποίησε Ανάλυση Λανθανόντων Προφίλ (Latent Profile Analysis) για να ανιχνεύσει υποομάδες φοιτητών, αποτυπώνοντας την ετερογένεια στην χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης και κινητών τηλεφώνων, καθώς και τις ακαδημαϊκές και ψυχοκοινωνικές τους συνέπειες. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 275 προπτυχιακούς φοιτητές διαφόρων πανεπιστημίων της Ελλάδας με τη χορήγηση ερωτηματολογίων αυτοαναφοράς. Η Ανάλυση Λανθανόντων Προφίλ ανέδειξε τέσσερα προφίλ χρήσης κοινωνικών δικτύων. Προφίλ 1 (Αποσυνδεδεμένοι-Ευάλωτοι): χαμηλή χρήση, χαμηλή κοινωνική υποστήριξη, χαμηλή ευζωία, Προφίλ 2 (Ενεργοί-Υποστηριζόμενοι): μέτρια έως υψηλή χρήση, υψηλή χρήση κοινωνικών δικτύων για διατήρηση κοινωνικών επαφών και υποστήριξη, καλή ευζωία και ακαδημαϊκή επίδοση, Προφίλ 3 (Χρήστες Υψηλού Κινδύνου): πολύ υψηλή χρήση, υψηλός φόβος απώλειας, φόβος στέρησης κινητού τηλεφώνου, προβλήματα αγνόησης άλλων για χάρη του κινητού τηλεφώνου και αυτοαπομόνωσης, χαμηλή ευζωία και χαμηλή ακαδημαϊκή επίδοση και Προφίλ 4 (Μικρή Χρήση-Υψηλή Υποστήριξη): χαμηλή χρήση, πολύ υψηλή υποστήριξη, χαμηλός φόβος απώλειας και αγνόηση άλλων για χάρη του κινητού, υψηλή ευζωία και μέση ακαδημαϊκή επίδοση. Στο Προφίλ 4 ανήκαν περισσότεροι άνδρες και στα Προφίλ 1, 2 και 3 περισσότερες γυναίκες, χωρίς διαφορές ως προς το αν σπούδαζαν μακριά από το σπίτι τους. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι δεν επηρεάζονται όλοι οι φοιτητές το ίδιο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συνεπώς οι παρεμβάσεις πρέπει να είναι στοχευμένες ανά προφίλ ώστε να ενισχύουν την υγιή χρήση και να προάγουν την ακαδημαϊκή προσαρμογή και την ευζωία.

Ο τομέας των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της συμβουλευτικής, εξελίσσεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Μία από τις σημαντικότερες αναδυόμενες τάσεις στον τομέα είναι η ενσωμάτωση της νευροεπιστημονικής έρευνας και γνώσης στην πρακτική της παροχής συμβουλών. Αυτή η σύγχρονη συμβουλευτική προσέγγιση έχει ονομαστεί Νευροσυμβουλευτική (neurocounseling).

Η νευροσυμβουλευτική έχει οριστεί ως η ενσωμάτωση της νευροεπιστήμης στην πρακτική της παροχής συμβουλών, μέσα από την εκπαίδευση των συμβούλων σε θέματα τυπικής και άτυπης ανάπτυξης του εγκεφάλου και των λειτουργιών του, ώστε να μπορούν να κατανοούν καλύτερα τα προβλήματα ψυχικής υγείας και να παρεμβαίνουν ανάλογα.

Σκοπός της ομιλίας είναι να εισαγάγει τους συνέδρους σε αυτή τη νέα συνεργατική προσέγγιση στη συμβουλευτική. Θα παρουσιαστούν βασικές έννοιες της Νευροεπιστήμης οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν στην πρακτική της παροχής συμβουλών, αλλά και μέθοδοι για την ενσωμάτωση της νευροεπιστήμης στο επάγγελμα του συμβούλου.

Η νευροσυμβουλευτική στην πράξη γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ των παραδοσιακών τεχνικών συμβουλευτικής και ευρημάτων των νευροεπιστημών. Λειτουργεί με βάση την παραδοχή ότι η κατανόηση της λειτουργίας του εγκεφάλου μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη θεραπευτική διαδικασία, προσφέροντας προσαρμοσμένες συμβουλευτικές παρεμβάσεις που ευθυγραμμίζονται με τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται πληροφορίες, συναισθήματα και εμπειρίες. Η συμβουλευτική με βάση τη νευροεπιστήμη στην πράξη χρησιμοποιεί αυτή τη γνώση για να δημιουργήσει συμβουλευτικές παρεμβάσεις με βάση τον εγκέφαλο για την αντιμετώπιση ενός ευρέος φάσματος θεμάτων ψυχικής υγείας, από το άγχος και την κατάθλιψη έως το τραύμα, παρέχοντας ένα πιο ενημερωμένο και αποτελεσματικό σχέδιο θεραπείας. Η νευροσυμβουλευτική επιτρέπει μια πραγματικά ολιστική προσέγγιση στη θεραπεία, καθώς διασφαλίζει ότι πολλαπλές περιοχές του εγκεφάλου εμπλέκονται κατά το σχεδιασμό και την εφαρμογή της θεραπευτικής διαδικασίας.